วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ 2026: คำขาดสหรัฐฯ หลักฐานบาห์เรน และบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดที่เปราะบาง

วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซในปี 2026 นับเป็นการเผชิญหน้าโดยตรงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านที่รุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งในรอบหลายทศวรรษที่เวทียูเอ็น บทความนี้จะพาคุณย้อนดูไทม์ไลน์การทูต การทหาร และข้อกฎหมายที่สำคัญ ตั้งแต่คำขาดของสหรัฐฯ หลักฐานการโจมตีจากบาห์เรน ไปจนถึงบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (Islamabad MoU) ที่เปราะบางและยังไม่สามารถหยุดความขัดแย้งได้

คำขาดของสหรัฐฯ ที่ยูเอ็น: 'นี่อาจเป็นวาระสุดท้ายของอิหร่าน'

เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2026 หนึ่งวันก่อนการลงนาม MoU อิสลามาบัด ไมค์ วอลซ์ (Mike Waltz) เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำยูเอ็น ได้กล่าวคำเตือนอย่างรุนแรงในที่ประชุมคณะมนตรีความมั่นคง โดยระบุว่าการปิดช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านอาจเป็น 'วาระสุดท้าย' (last act) ของระบอบเตหะราน พร้อมเปรียบเทียบกับวิกฤตจับตัวประกันในปี 1979 คำพูดของวอลซ์คือ: "47 ปีที่แล้ว การกระทำแรกของระบอบอิหร่านคือการจับชาวอเมริกันเป็นตัวประกันหลายสิบคน ตอนนี้ พวกเขากำลังจับช่องแคบฮอร์มุซเป็นตัวประกัน และพยายามจับเศรษฐกิจโลกเป็นตัวประกันไปด้วย เพื่อนร่วมงานครับ นั่นอาจเป็นวาระสุดท้ายของพวกเขา เราจะได้เห็นกัน"

คำเตือนนี้เป็นผลพวงจากการผลักดันทางการทูตที่กินเวลาหลายเดือน ก่อนหน้านั้นในวันที่ 4 พฤษภาคม 2026 สหรัฐฯ และพันธมิตรอ่าวอาหรับได้ยื่นร่างมติยูเอ็นขู่จะใช้ มาตรการคว่ำบาตรหรือมาตรการอื่นๆ หากอิหร่านไม่หยุดโจมตีเรือในช่องแคบ ไม่หยุดเรียก 'ค่าผ่านทางผิดกฎหมาย' และไม่เปิดเผยตำแหน่งทุ่นระเบิดทั้งหมดเพื่อความปลอดภัยในการเดินเรือ ร่างมติดังกล่าวยังเรียกร้องให้อิหร่านให้ความร่วมมือกับแผนการของยูเอ็นในการจัดตั้งทางเดินด้านมนุษยธรรมผ่านช่องแคบสำหรับสิ่งของจำเป็น

หลักฐานจากบาห์เรน: การเปิดโปงการโจมตีของอิหร่าน

บาห์เรนทำหน้าที่เป็นรัฐนำในอ่าวอาหรับในการรวบรวมและนำเสนอหลักฐานการโจมตีของอิหร่านต่อยูเอ็นตลอดช่วงความขัดแย้งปี 2026 ความพยายามนี้มีรายละเอียดหลากหลายมิติ:

จดหมายถึงยูเอ็น: คณะผู้แทนถาวรบาห์เรนส่งจดหมายถึงเลขาธิการยูเอ็นและประธานคณะมนตรีความมั่นคง อย่างน้อย 8 ฉบับ ระหว่างปลายเดือนกุมภาพันธ์ถึงปลายเดือนมิถุนายน 2026 จดหมายเหล่านี้บันทึกการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนโดยเฉพาะ รวมถึงสถิติจำนวนการโจมตี ความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานพลเรือน และหลักฐานการรุกรานที่ผิดกฎหมาย

มติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 2817: เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2026 บาห์เรนผลักดันให้มีการรับรองมติ 2817 ซึ่งประณาม 'การโจมตีอันร้ายแรง' (egregious attacks) ของอิหร่านต่อ 7 ประเทศ ได้แก่ บาห์เรน คูเวต โอมาน กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และจอร์แดน มติยังประณามการโจมตีเรือที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซอีกด้วย มตินี้มีประเทศร่วมสนับสนุนถึง 136 ประเทศ และได้รับการรับรองด้วยคะแนนเสียง 13-0 โดยรัสเซียและจีนงดออกเสียง

การโจมตีหลัง MoU: หลังจากลงนาม MoU เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน อิหร่านก็ยังคงโจมตีต่อไป เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2026 บาห์เรนเรียกร้องให้มีการประชุม ฉุกเฉินของคณะมนตรีความมั่นคง โดยบันทึกการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนระลอกที่สองติดต่อกันที่มุ่งเป้าไปยังดินแดนบาห์เรน กระทรวงการต่างประเทศบาห์เรนระบุว่าการโจมตีครั้งนี้เป็น 'รูปแบบการรุกรานที่จงใจและเป็นระบบ' และเป็นการละเมิดโดยตรงต่อทั้งมติ 2817 และ MoU อิสลามาบัด

บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด: กรอบความร่วมมือที่เปราะบาง

บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (Islamabad MoU) หรือ MoU 14 ข้อ เป็นข้อตกลงกรอบการทำงานที่ลงนามทางระบบอิเล็กทรอนิกส์โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ และประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียนของอิหร่าน ประเด็นสำคัญประกอบด้วย:

• การยุติการสู้รบอย่างเป็นทางการระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน
• อิหร่านให้คำมั่นที่จะเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง
• สหรัฐฯ ให้คำมั่นที่จะยกเลิกการปิดล้อมทางทะเล
• ทั้งสองฝ่ายให้คำมั่นที่จะเจรจาข้อตกลงขั้นสุดท้ายที่มีผลผูกพันซึ่งจะได้รับรองโดยมติคณะมนตรีความมั่นคงยูเอ็นภายใน 60 วัน
• การระงับมาตรการคว่ำบาตรบางส่วนเพื่อให้อิหร่านสามารถขายน้ำมันในช่วงเจรจา

อย่างไรก็ตาม MoU นี้เปราะบางและถูกทำลายไปบางส่วนแล้ว อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซได้เพียงช่วงสั้นๆ แต่ ปิดอีกครั้งภายในไม่กี่วัน โดยอ้างว่าการโจมตีอย่างต่อเนื่องของอิสราเอลในเลบานอนตอนใต้เป็นการละเมิดข้อตกลง ซึ่งเป็นข้อกล่าวหาที่กองทัพสหรัฐฯ ปฏิเสธ บาห์เรนและยูเออีรายงานการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนครั้งใหม่ของอิหร่านในช่วงปลายเดือนมิถุนายน

ณ ช่วงปลายเดือนมิถุนายน 2026 นักวิเคราะห์มองว่า MoU นี้เป็นแค่ 'การประคองสถานการณ์มากกว่าการยุติสงคราม' โดยยังไม่มีข้อตกลงขั้นสุดท้ายและมีการละเมิดเกิดขึ้นทั้งสองฝ่าย ในประเทศ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคเดโมแครตขอให้มีการบรรยายสรุปแบบลับแก่คณะกรรมการที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วนในวันที่ 3 กรกฎาคม โดยเรียกร้องให้ส่งมอบเนื้อหา MoU ฉบับเต็มและข้อตกลงข้างเคียงใดๆ ให้กับรัฐสภา

ข้อสรุปสำคัญ

1. คำเตือนของสหรัฐฯ ชัดเจน: เอกอัครราชทูต วอลซ์ เชื่อมโยงการปิดช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านเข้ากับภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของระบอบ โดยอ้างถึงเหตุการณ์จับตัวประกันในประวัติศาสตร์
2. บาห์เรนสร้างหลักฐานไว้อย่างเป็นระบบ: จดหมายถึงยูเอ็นอย่างน้อย 8 ฉบับ มติที่ได้รับการสนับสนุน 136 ประเทศ และหลักฐานการโจมตีหลัง MoU แสดงให้เห็นถึงการรุกรานอย่างเป็นระบบของอิหร่าน
3. MoU 17 มิถุนายน ไม่มั่นคง: ทั้งสองฝ่ายต่างกล่าวหาซึ่งกันและกันว่าละเมิดข้อตกลงทันทีภายในไม่กี่วัน และสถานะทางกฎหมายยัง 'คลุมเครืออย่างยิ่ง' ตามความเห็นของนักวิเคราะห์กฎหมาย
4. ช่องแคบยังคงเป็นพื้นที่ขัดแย้ง: แม้ MoU จะให้คำมั่นในการเปิดช่องแคบอีกครั้ง แต่อิหร่านก็ปิดช่องแคบอีกครั้งและกองทัพเรือสหรัฐฯ ประกาศขยายเส้นทางเดินเรือสำรองใกล้โอมานเมื่อวันที่ 27 มิถุนายน