ต่างชาติแห่ถอนทุน 137,000 ล้านดอลลาร์จากหุ้นเอเชียครึ่งปีแรก 2569 หนักสุดในรอบ 16 ปี ผลพวง AI กระจุกตัว วิกฤตน้ำมัน และ BlackRock เริ่มเปลี่ยนท่า

ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 นักลงทุนต่างชาติเทขายหุ้นในเอเชียในอัตราที่เร็วที่สุดในรอบอย่างน้อย 16 ปี โดยมีการถอนเงินสุทธิสูงถึง 137,360 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จากตลาดหุ้นในเกาหลีใต้ ไต้หวัน อินเดีย อินโดนีเซีย ไทย เวียดนาม และฟิลิปปินส์ ยอดขายสุทธิครึ่งปีนี้ถือเป็นสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ซึ่งไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง แต่เป็นผลจากแรงกดดันหลายด้านที่เสริมกันเอง ได้แก่ การเทขายทำกำไรจากหุ้นกลุ่ม AI ที่กระจุกตัว ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นจากสงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน ผลประกอบการ Broadcom ที่น่าผิดหวัง และการคาดการณ์อัตราดอกเบี้ยโลกที่ปรับตัวสูงขึ้น ทำให้หุ้นเอเชียดูน่าสนใจน้อยลง ส่งผลให้เงินทุนต่างชาติกระจุกตัวอยู่ในหุ้นยักษ์ใหญ่ชิป AI เพียงไม่กี่ตัว จนแม้แต่ BlackRock ก็ออกมาเตือนและประกาศลดน้ำหนักการลงทุนในตลาดเกิดใหม่แล้ว

อะไรเป็นสาเหตุให้มีการเทขายหุ้นเอเชียเป็นประวัติการณ์ 137,000 ล้านดอลลาร์

ข้อมูลจากตลาดหลักทรัพย์ระดับภูมิภาคและ LSEG ชี้ให้เห็นว่ายอดขายสุทธิสะสมในช่วงครึ่งแรกของปี 2566 มีแรงหนุนจากปัจจัยหลัก 4 ประการ:

การกระจุกตัวของหุ้น AI และการทำกำไร. การพุ่งขึ้นอย่างร้อนแรงของหุ้นเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับ AI โดยเฉพาะในเกาหลีใต้และไต้หวัน ทำให้มูลค่าหุ้นสูงขึ้นถึงระดับที่กองทุนสถาบันต้องขายหุ้นที่ขึ้นแรงที่สุดออกเพื่อปรับพอร์ต นักวิเคราะห์เรียกสถานการณ์นี้ว่า 'การคลี่คลายของการลงทุนที่กระจุกตัว' ในเกาหลีใต้เพียงประเทศเดียว หุ้น Samsung Electronics และ SK Hynix พุ่งขึ้นประมาณ 225% นับตั้งแต่ต้นปี ซึ่งอาจทำให้เกินขีดจำกัดการถือหุ้นรายตัวของกองทุนทั่วโลกหลายแห่ง ตามรายงานของ UBS

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและภาวะน้ำมันแพง. สงครามที่ทวีความรุนแรงขึ้นระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่าน ส่งผลให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอย่างรุนแรง ส่งผลให้แบบจำลองความเสี่ยงในพอร์ตการลงทุนทั่วโลกต้องถูกปรับเปลี่ยน โดยเฉพาะประเทศในเอเชียที่ต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันได้รับผลกระทบหนัก ภายในเดือนมีนาคม นักลงทุนต่างชาติได้ถอนเงิน 70,300 ล้านดอลลาร์จากสินทรัพย์ตลาดเกิดใหม่ ซึ่งเป็นการไหลออกมากที่สุดนับตั้งแต่เดือนมีนาคม 2563 โดยหุ้นเอเชียคิดเป็นสัดส่วนหลักของการไหลออกนี้

หุ้นเทคร่วงหลัง Broadcom ประกาศผลประกอบการ. ผลประกอบการที่น่าผิดหวังของ Broadcom ในเดือนมิถุนายน ทำให้หุ้นเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับ AI ปรับตัวลดลงในวงกว่าง ส่งผลให้นักลงทุนเร่งเทขาย เฉพาะเดือนมิถุนายนมียอดขายสุทธิสูงถึง 27,080 ล้านดอลลาร์ ซึ่งสูงกว่ายอดขายสุทธิรวม 24,080 ล้านดอลลาร์ของเดือนพฤษภาคม

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรโลกเพิ่มขึ้น และความกังวลเรื่องเงินเฟ้อ. ความขัดแย้งที่ทำให้เกิดแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ ส่งผลให้ต้องมีการประเมินแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยใหม่ ทำให้หุ้นเอเชียด้อยความน่าสนใจเมื่อเทียบกับตราสารหนี้ ปลายเดือนพฤษภาคม อัตราผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 30 ปีของสหรัฐฯ พุ่งสูงขึ้น และนักลงทุนถอนเงิน 17,270 ล้านดอลลาร์จากหุ้นในภูมิภาคภายในสัปดาห์เดียว

ผลประกอบการซบเซาในบางตลาด. ในอินเดีย การเติบโตของกำไรที่ซบเซา ค่าเงินรูปีที่อ่อนค่า และโอกาสลงทุนใน AI โดยตรงที่มีจำกัด ส่งผลให้เกิดแรงขาย ภายในสิ้นเดือนเมษายน ยอดขายสุทธิของต่างชาติในอินเดียแซงหน้าทั้งปี 2568 ไปแล้ว

ประเทศไหนถูกเทขายหนักที่สุด

การเทขายกระจุกตัวอยู่ใน 3 ตลาดใหญ่ที่มีหุ้นชิป AI เป็นหลัก ณ วันที่ 12 มิถุนายน ยอดขายสุทธิรวมจาก 3 ตลาดนี้อยู่ที่ประมาณ 134,000 ล้านดอลลาร์ ก่อนจะพุ่งแตะ 137,000 ล้านดอลลาร์ ณ สิ้นเดือนมิถุนายน

• เกาหลีใต้ ได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด โดยมีการไหลออกประมาณ 70,000-78,000 ล้านดอลลาร์ในช่วงครึ่งปีแรก ซึ่งมากกว่าช่วงพีคของวิกฤตโควิด-19 ในครึ่งแรกของปี 2563 ถึง 3 เท่า ดัชนี KOSPI ทำผลงานครึ่งปีแรกได้ดีที่สุดนับตั้งแต่ปี 2542 แต่ทุนต่างชาติยังคงไหลออก เนื่องจากการปรับตัวขึ้นกระจุกตัวอยู่ในหุ้น Samsung และ SK Hynix มากเกินไป
• อินเดีย มียอดขายสุทธิของต่างชาติสูงเป็นอันดับสองในเอเชีย ประมาณ 31,000 ล้านดอลลาร์ ณ วันที่ 12 มิถุนายน นักลงทุนต่างชาติ (FPI) เทขายหุ้นอินเดียมูลค่ากว่า 1.8 แสนล้านรูปีในช่วง 4 เดือนแรกของปีเพียงเท่านั้น ซึ่งมากกว่ายอดรวมทั้งปี 2568
• ไต้หวัน มียอดขายสุทธิประมาณ 22,000 ล้านดอลลาร์ ณ วันที่ 12 มิถุนายน จากแรงขายหุ้นชิป AI และความกังวลเรื่องการกระจุกตัวของ TSMC ในเดือนมีนาคมเพียงเดือนเดียว ไต้หวันมีการไหลออกของเงินทุนมากที่สุดในภูมิภาคถึง 25,000 ล้านดอลลาร์

สำหรับตลาดหุ้นไทย แม้จะไม่ได้รับผลกระทบรุนแรงเท่าทั้งสามประเทศดังกล่าว แต่การเทขายครั้งใหญ่ในภูมิภาคย่อมส่งผลกระทบต่อเนื่อง ทำให้นักลงทุนต่างชาติขายหุ้นไทยสุทธิตามไปด้วย เนื่องจากเป็นส่วนหนึ่งของการลดสัดส่วนการลงทุนในตลาดเกิดใหม่เอเชีย

ธนาคารกลางและสถาบันการเงินระดับโลกตอบสนองอย่างไร

วิกฤตินี้บีบให้ธนาคารกลางทั่วเอเชียต้องทบทวนนโยบายครั้งใหญ่ ราคาน้ำมันที่พุ่งสูงจากสงครามอิหร่านทำให้ความคาดหวังเรื่องเงินเฟ้อสูงขึ้น ซึ่งจำกัดความสามารถของธนาคารกลางในการลดดอกเบี้ย เกาหลีใต้ส่งสัญญาณว่าจะใช้นโยบายการเงินที่เข้มงวดขึ้นหากเงินเฟ้อสูงเกินเป้าหมาย ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) พบว่าตัวเองไม่สามารถชะลอการขึ้นดอกเบี้ยได้ เนื่องจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้นเพิ่มแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และ IMF ก็สนับสนุนให้ผู้กำหนดนโยบายพิจารณากลยุทธ์ที่แปลกใหม่เพื่อจัดการกับการไหลออกของเงินทุน

สถาบันการเงินระหว่างประเทศ (IIF) รายงานว่า ในเดือนมีนาคม นักลงทุนต่างชาติถอนเงิน 70,300 ล้านดอลลาร์จากสินทรัพย์ตลาดเกิดใหม่ ซึ่งเป็นการไหลออกรายเดือนมากที่สุดนับตั้งแต่เดือนมีนาคม 2563 โดยการไหลออกจากหุ้นคิดเป็น 56,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นการสูญเสียรายเดือนมากที่สุดในรอบอย่างน้อย 20 ปี IIF ระบุว่าการจัดสรรเงินลงทุนในหุ้นมักจะตอบสนองต่อเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่คุกคามการเติบโตได้เร็วกว่าการลงทุนประเภทอื่น

ธนาคารเพื่อการลงทุนหลายแห่งชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงจากการกระจุกตัว HSBC ระบุว่า TSMC กลายเป็นหุ้นที่กองทุนที่เน้นลงทุนในเอเชียมีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานมากที่สุด ซึ่งตอกย้ำว่าการปรับตัวขึ้นของหุ้นชิป AI ได้บิดเบือนการเลือกหุ้นตามปกติไปมากเพียงใด ผู้จัดการกองทุนรายหนึ่งให้สัมภาษณ์กับ Reuters ว่า "เมื่อหุ้นยังคงปรับตัวขึ้นได้ดี กองทุนจะเผชิญกับความยากลำบากในการเพิ่มน้ำหนักการลงทุน ซึ่งทำให้เกิดแรงกดดันในการขายอย่างต่อเนื่อง"

BlackRock มีท่าทีอย่างไร

แบล็คร็อค (BlackRock) บริษัทจัดการสินทรัพย์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ส่งสัญญาณที่หลากหลาย ซึ่งสะท้อนถึงความซับซ้อนของสถานการณ์

ในกลางเดือนมิถุนายน แบล็คร็อคออกมาเปิดเผยว่าตลาดหุ้นอินเดียถูก 'ลงโทษหนักเกินไป' จากการที่นักลงทุนหันไปลงทุนในหุ้นกลุ่ม AI และความกังวลเรื่องราคาน้ำมัน โดย Natasha Sarkaria หัวหน้าฝ่ายกลยุทธ์การลงทุนเพื่อความมั่งคั่งของแบล็คร็อคประจำภูมิภาค EMEA ยืนยันว่า บริษัทยังคงมีมุมมองเชิงบวกต่ออินเดียในระยะกลางถึงยาว โดยอ้างถึงปัจจัยด้านประชากร โครงสร้างพื้นฐาน และการเงิน

แต่เมื่อถึงสิ้นเดือนมิถุนายน แบล็คร็อคก็เปลี่ยนทิศทาง ในรายงานแนวโน้มการลงทุนโลกครึ่งปี 2569 สถาบันการลงทุนแบล็คร็อค (BlackRock Investment Institute) ได้ปรับลดน้ำหนักการลงทุนในหุ้นตลาดเกิดใหม่ จาก 'น้ำหนักมากกว่าตลาด' (overweight) เป็น 'กลาง' (neutral) สำหรับในอีก 6 ถึง 12 เดือนข้างหน้า โดยระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นเพราะ ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวในบริษัทที่เกี่ยวข้องกับ AI การปรับลดนี้มุ่งเป้าไปที่ตลาดต่างๆ รวมถึงไต้หวันและเกาหลีใต้ ซึ่งมีการลงทุนในบริษัทกลุ่ม AI จำนวนมาก นับเป็นการพลิกกลับที่น่าสนใจจากรายงาน Spring Investment Directions ก่อนหน้านี้ที่แบล็คร็อคเคยมีท่าทีเชิงบวกต่อตลาดเกิดใหม่ โดยระบุว่า "เราชอบหุ้นตลาดเกิดใหม่มากกว่าตลาดพัฒนาแล้ว เนื่องจากหลายประเทศในตลาดเกิดใหม่มีบทบาทสำคัญในการขยายโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI"

ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของหุ้นชิป AI ในตลาดเกิดใหม่คืออะไร

การกระจุกตัวของเงินทุนต่างชาติในหุ้นชิป AI กลายเป็นเรื่องที่รุนแรงมากแล้ว หุ้นเพียง 3 ตัว ได้แก่ TSMC, Samsung และ SK Hynix คิดเป็นสัดส่วนเกือบหนึ่งในสามของดัชนี MSCI Asia Pacific ex-Japan ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นมีดังนี้:

ความเปราะบางเชิงระบบต่อปัจจัยภายนอกเพียงปัจจัยเดียว. หากความคาดหวังเกี่ยวกับการใช้จ่ายด้าน AI ลดลง หรือผลประกอบการของชิปเซ็ตออกมาแย่อีกครั้ง (เช่นกรณี Broadcom ในเดือนมิถุนายน) การปรับตัวลดลงของหุ้นใหญ่ทั้งสามตัวนี้จะส่งผลกระทบต่อดัชนีเอเชียทั้งดัชนีอย่างไม่เป็นสัดส่วน รายงานแนวโน้มครึ่งปีของแบล็คร็อค อ้างถึงความเสี่ยงนี้อย่างชัดเจนว่าเป็นสาเหตุของการปรับลดน้ำหนักการลงทุน

การจัดสรรพอร์ตที่บิดเบือนและการถูกบังคับขาย. ผู้จัดการกองทุนเชิงรุก (Active fund) ต่างก็มีน้ำหนักการลงทุนใน TSMC ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานมากอยู่แล้ว HSBC เรียก TSMC ว่าเป็นหุ้นที่กองทุนเอเชียมีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์มากที่สุด สภาวะเช่นนี้สร้างวงจรตอบสนองที่ผิดเพี้ยน: หากหุ้น AI ปรับตัวขึ้นอีก จะยิ่งบีบให้กองทุนต้องขายเพื่อปรับพอร์ตอยู่ตลอด ในขณะที่หากตลาดปรับตัวลง กองทุนแบบพาสซีฟ (Passive fund) ก็อาจถูกบังคับให้ขายหุ้นอื่นเพื่อรองรับการไถ่ถอน

การกระจายความเสี่ยงของตลาดเกิดใหม่ลดลง. เมื่อเงินทุนต่างชาติถอนตัวจากตลาดที่ไม่ใช่ AI อย่างอินเดีย และหันไปกระจุกตัวอยู่ในหุ้นชิป AI เพียงไม่กี่ตัว ตลาดเกิดใหม่ในฐานะสินทรัพย์ประเภทหนึ่งจะมีความหลากหลายน้อยลง และมีความสัมพันธ์กับความรู้สึกของนักลงทุนต่อหุ้นเทคโนโลยีสหรัฐฯ มากขึ้น ตลาดอย่างอินเดียถูกขายออกมาอย่างไม่สมส่วน ซึ่งสร้างโอกาสด้านมูลค่า แต่ก็ทำให้ตลาดเหล่านี้ขาดแคลนเงินทุนต่างประเทศในช่วงเวลาที่ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นและสกุลเงินที่อ่อนค่าลงยิ่งเพิ่มแรงกดดัน