ซอฟต์แบงก์ทุ่ม 64,600 ล้านเหรียญฯ เดิมพัน OpenAI: เจาะลึกการลงทุนครั้งประวัติศาสตร์ที่ทั้งรวยและเสี่ยง

วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 ซอฟต์แบงก์ กรุ๊ป (SoftBank Group) ได้ดำเนินการลงทุนต่อเนื่อง (follow-on investment) ใน OpenAI ผ่านกองทุน Vision Fund 2 มูลค่า 1 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 3.64 แสนล้านบาท) เป็นงวดที่สองเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยเงินจำนวนนี้ถูกเบิกจ่ายภายใต้สัญญากู้ยืมระยะสั้น (bridge loan) ที่เซ็นสัญญาเมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2026 และยังมีงวดสุดท้ายอีก 1 หมื่นล้านเหรียญฯ ที่จะมีขึ้นในวันที่ 1 ตุลาคม 2026

นี่คือหมุดหมายล่าสุดของสิ่งที่กลายเป็นการเดิมพันในบริษัทเอกชนเพียงแห่งเดียวที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของวงการเวนเจอร์แคปิตอล นั่นคือเม็ดเงินรวมมากถึง 64,600 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งเปลี่ยนโฉมหน้าซอฟต์แบงก์ให้กลายเป็นสิ่งที่นักวิเคราะห์บางรายเรียกว่า "ตัวแทนโดยพฤตินัยของ OpenAI" หรืออีกนัยหนึ่งคือ หุ้นซอฟต์แบงก์แทบจะแปรผันตามความสำเร็จของ OpenAI โดยตรง

โครงสร้างการลงทุน 30,000 ล้านเหรียญฯ ของซอฟต์แบงก์

ซอฟต์แบงก์ประกาศแผนลงทุนต่อเนื่อง (follow-on investment) รวม 30,000 ล้านเหรียญสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2026 โดยแบ่งเป็น 3 งวด งวดละ 1 หมื่นล้านเหรียญฯ เท่าๆ กัน :

• งวดที่ 1 — 1 หมื่นล้านเหรียญฯ ดำเนินการเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2026
• งวดที่ 2 — 1 หมื่นล้านเหรียญฯ ดำเนินการเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2026
• งวดที่ 3 — 1 หมื่นล้านเหรียญฯ กำหนดการในวันที่ 1 ตุลาคม 2026

การลงทุนทั้ง 3 งวดใช้ราคาประเมินมูลค่าก่อนรับเงิน (pre-money valuation) ที่ 730,000 ล้านเหรียญฯ เมื่อรวมกับการลงทุนก่อนหน้านี้ ทำให้ซอฟต์แบงก์มียอดลงทุนสะสมใน OpenAI กว่า 60,000 ล้านเหรียญฯ และถือหุ้นประมาณ 13%

รอบระดมทุน 110,000 ล้านเหรียญฯ: Nvidia, Amazon และ SoftBank

เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2026 OpenAI ประกาศรอบระดมทุนครั้งประวัติศาสตร์ มูลค่า 110,000 ล้านเหรียญฯ โดยการจัดสรรที่สำคัญมีดังนี้:

• Amazon — รวม 50,000 ล้านเหรียญฯ (แบ่งเป็นเงินสด upfront 15,000 ล้านเหรียญฯ และอีก 35,000 ล้านเหรียญฯ ที่ขึ้นอยู่กับเงื่อนไข) พร้อมความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ระยะยาว
• Nvidia — 30,000 ล้านเหรียญฯ โดยส่วนใหญ่เป็นความมุ่งมั่นด้านกำลังการผลิต GPU และโครงสร้างพื้นฐาน แทนที่จะเป็นเงินสดล้วนๆ
• SoftBank — 30,000 ล้านเหรียญฯ ในรูปเงินสด

รอบนี้อนุญาตให้ OpenAI มีมูลค่าก่อนรับเงิน (pre-money) อยู่ที่ประมาณ 730,000 ล้านเหรียญฯ และหลังรับเงิน (post-money) อยู่ที่ 840,000 ล้านเหรียญฯ ตามรายงานของ Reuters และ CNBC ต่อมารอบระดมทุนปิดที่ 122,000 ล้านเหรียญฯ ภายในวันที่ 31 มีนาคม 2026 ด้วยมูลค่าหลังรับเงิน 852,000 ล้านเหรียญฯ

การกู้เงินแบบ Bridge Loan: กลยุทธ์การกู้ยืมของซอฟต์แบงก์

เพื่อระดมทุนสำหรับการลงทุนใน OpenAI ซอฟต์แบงก์ได้กู้เงินแบบไม่จำนอง (unsecured bridge loan) มูลค่า 40,000 ล้านเหรียญฯ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2026 โดยมีวาระ 12 เดือน และกันเงินไว้ 10,000 ล้านเหรียญฯ สำหรับใช้ในกิจการทั่วไปของบริษัท ผู้ให้กู้ประกอบด้วย JPMorgan Chase, Goldman Sachs และ Mizuho

นอกเหนือจาก bridge loan แล้ว ซอฟต์แบงก์ยังอยู่ระหว่างการเจรจาขอสินเชื่อแบบ margin loan มูลค่า 10,000 ล้านเหรียญฯ โดยใช้หุ้น OpenAI เป็นหลักประกัน อัตราดอกเบี้ยเริ่มต้นที่ SOFR + 425 basis points (ประมาณ 7.88%) มีวาระ 2 ปี พร้อมขยายเวลาได้อีก 1 ปี เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 รอยเตอร์รายงานว่าซอฟต์แบงก์กลับมาเจรจาใหม่ และตอนนี้เสนอการค้ำประกันของบริษัท (corporate guarantee) หากหลักประกันเป็นหุ้น OpenAI ไม่เพียงพอ โดยกลุ่มผู้ให้กู้ยังคงเป็น Goldman Sachs, JPMorgan และ Mizuho

โครงสร้าง bridge loan แบบไม่จำนองอายุ 12 เดือนนี้ส่งสัญญาณให้ตลาดเห็นว่า ผู้ให้กู้คาดหวังว่าจะเกิดเหตุการณ์สภาพคล่องครั้งใหญ่ (โดยเฉพาะการเสนอขายหุ้นแก่สาธารณะครั้งแรกหรือ IPO) ภายในช่วงเวลาดังกล่าว

แผน IPO ของ OpenAI และความไม่แน่นอนด้านมูลค่า

OpenAI ยื่นเอกสารต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐ (SEC) แบบลับๆ (confidential S-1 filing) ในเดือนมิถุนายน 2026 อย่างไรก็ตาม นิวยอร์กไทม์สรายงานเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 ว่า OpenAI มีแนวโน้มจะเลื่อน IPO ออกไปจนถึงปี 2027 หลังจากที่ที่ปรึกษาเตือนว่าความผันผวนของหุ้นเทคโนโลยีเมื่อเร็วๆ นี้ และความอ่อนแอของราคาหุ้น SpaceX อาจส่งผลกระทบต่อการกำหนดราคา

ซีอีโอ แซม อัลต์แมน ได้ผลักดันให้ที่ปรึกษาหาแนวทางที่ทำให้ OpenAI มีมูลค่าแตะ 1 ล้านล้านเหรียญฯ โดยปฏิเสธเส้นทางใดๆ ที่จะต้องเสนอขายหุ้นเร็วขึ้นในราคาที่ต่ำกว่า ธนาคารเพื่อการลงทุน (Investment Bankers) เตรียมเสนอทางเลือกไว้ 2 เส้นทาง: รอถึงปี 2027 เพื่อไล่ล่ามูลค่า 1 ล้านล้านเหรียญฯ หรือเข้าตลาดเร็วขึ้นในราคาที่ต่ำกว่า และอัลต์แมนปฏิเสธการลดเป้าหมาย 1 ล้านล้านเหรียญฯ

ความไม่แน่นอนของ IPO นี้สร้างปัญหาสำคัญให้ซอฟต์แบงก์ เนื่องจากผู้ให้กู้ bridge loan 40,000 ล้านเหรียญฯ ได้ให้กู้โดยอยู่บนสมมติฐานว่า OpenAI จะมี IPO ภายใน 12 เดือน หาก IPO เลื่อนไปเป็นปี 2027 ความเสี่ยงในการรีไฟแนนซ์จะเพิ่มขึ้น

นักลงทุนบางรายได้ตั้งคำถามเกี่ยวกับมูลค่า 852,000 ล้านเหรียญฯ ของ OpenAI ท่ามกลางการปรับกลยุทธ์ครั้งใหญ่ของบริษัทที่หันไปเน้นลูกค้าองค์กรเพื่อตอบโต้การแข่งขันจาก Anthropic ไฟแนนเชียลไทม์สรายงานในเดือนเมษายน 2026 ว่า "มูลค่าของ OpenAI กำลังถูกตรวจสอบโดยนักลงทุนบางราย" ขณะที่บริษัทเปลี่ยนกลยุทธ์

ผลกระทบต่อตลาดหุ้นของซอฟต์แบงก์

กองทุน Vision Fund ของซอฟต์แบงก์บันทึกกำไรจากการลงทุน (investment gain) ถึง 46,000 ล้านเหรียญฯ ในปีงบประมาณที่สิ้นสุดเดือนมีนาคม 2026 โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนหลักมาจากการถือหุ้น OpenAI

ข่าวการเลื่อน IPO ในช่วงปลายเดือนมิถุนายนได้จุดชนวนให้เกิดการเทขายหุ้น AI ในวงกว้าง โดย Motley Fool รายงานว่า "หุ้น AI กำลังร่วง” หลังจากมีสัญญาณว่า OpenAI จะเลื่อน IPO

เจค ฟูลเลอร์ นักวิเคราะห์จาก BTIG เตือนว่าหุ้นซอฟต์แบงก์กลายเป็น “ตัวแทนโดยพฤตินัยของ OpenAI” และตั้งคำถามว่านักลงทุนจะยอมให้ มาซาโยชิ ซัน (Masayoshi Son) เดินหน้าทำการเดิมพันแบบกระจุกตัวขนาดนี้ต่อไปหรือไม่

ความเสี่ยงแบบกระจุกตัว (Concentration Risk): ปัญหาหลัก

ความเสี่ยงที่กระจุกตัวอยู่ในบริษัทเดียวเป็นประเด็นที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดและมีหลักฐานชัดเจนที่สุดจากทุกแหล่งข้อมูล การลงทุนรวมของซอฟต์แบงก์ใน OpenAI สูงกว่า 64,600 ล้านเหรียญฯ (รวม bridge loan และ margin loan) เพื่อแลกกับหุ้นประมาณ 13% ที่มูลค่า 852,000 ล้านเหรียญฯ ของ OpenAI การถือหุ้นดังกล่าวมีมูลค่าตามทฤษฎีประมาณ 110,000 ล้านเหรียญฯ แต่สถานะนี้มีการใช้เงินกู้ยืมสูงมาก (highly leveraged)

ความเสี่ยงจากสินทรัพย์เดี่ยวที่สูงมาก

นักวิเคราะห์รายหนึ่งอธิบายว่าซอฟต์แบงก์เป็น "ตัวแทนโดยพฤตินัยของ OpenAI” ซึ่งหมายความว่ามูลค่าหุ้นของบริษัทขึ้นอยู่กับความสำเร็จของ OpenAI อย่างท่วมท้น S&P ได้ปรับลดแนวโน้มอันดับเครดิตของซอฟต์แบงก์ลงเป็นลบ (BB+) และบริษัทกำลังเผชิญกับช่องว่างเงินทุน (funding gap) ถึง 32,000 ล้านเหรียญฯ ในระยะเวลา 2 ปี

ความเสี่ยงจากเลเวอเรจ

สะพานเชื่อมเงินกู้ปลอดหลักประกันมูลค่า 4 หมื่นล้านเหรียญฯ (bridge loan) บวกกับ margin loan ที่เสนออีก 1 หมื่นล้านเหรียญฯ หมายความว่าซอฟต์แบงก์กำลังใช้เงินกู้จำนวนมหาศาลเพื่อเดิมพัน OpenAI ซึ่งเป็นการขยายความเสี่ยงด้าน downside ให้มากขึ้น โครงสร้างแบบปลอดหลักประกันของ bridge loan นั้นน่าสังเกตเป็นพิเศษ โดยทั่วไปผู้ให้กู้จะไม่ปล่อยกู้เงินปลอดหลักประกันมูลค่า 4 หมื่นล้านเหรียญฯ ที่มีอายุ 12 เดือน เว้นแต่พวกเขาจะคาดหวังว่าจะมีเหตุการณ์สภาพคล่องครั้งใหญ่ (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง IPO) ภายในกรอบเวลาดังกล่าว

คำถามด้านธรรมาภิบาลภายใน

นายนาฟนีต โกวิล (Navneet Govil) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินของซอฟต์แบงก์ยืนยันตารางการลงทุน 3 งวดในการประชุมนักลงทุนประจำไตรมาสที่ 4 ของปีงบประมาณ FY25 แต่ต้องเผชิญกับคำถามที่แหลมคมเกี่ยวกับวิธีการบริหารเงินทุนของบริษัทโดยไม่ให้งบดุลตึงตัว รอยเตอร์รายงานว่านักวิเคราะห์บางรายแสดงความกังวลเกี่ยวกับขนาดของการเดิมพันนี้ และคณะกรรมการของซอฟต์แบงก์ได้ให้การกำกับดูแลกลยุทธ์แบบกระจุกตัวของซันอย่างเพียงพอหรือไม่

การเลื่อน IPO ยิ่งตอกย้ำทุกอย่างให้รุนแรงขึ้น

หาก OpenAI เลื่อน IPO ออกไปถึงปี 2027 bridge loan มูลค่า 4 หมื่นล้านเหรียญฯ ของซอฟต์แบงก์ซึ่งสร้างขึ้นโดยคาดหวังเหตุการณ์สภาพคล่องในระยะใกล้นี้ จะต้องได้รับการรีไฟแนนซ์หรือขยายระยะเวลา การเจรจา margin loan ซึ่งก่อนหน้านี้ชะงักงันเนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับการประเมินมูลค่าบริษัทเอกชน เพิ่งได้รับการฟื้นคืนชีพด้วยการยอมเสนอการค้ำประกันของบริษัท (corporate guarantee) จากซอฟต์แบงก์เท่านั้น

สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป

งวดที่ 3 และงวดสุดท้ายของเงิน 1 หมื่นล้านเหรียญฯ มีกำหนดการในวันที่ 1 ตุลาคม 2026 และมีแนวโน้มว่าจะได้รับเงินทุนในลักษณะเดียวกับสองงวดแรก แต่คำถามที่ใหญ่กว่ากำลังรออยู่: OpenAI จะสามารถบรรลุมูลค่า 1 ล้านล้านเหรียญฯ ในตลาดที่ผันผวนได้หรือไม่? ซอฟต์แบงก์จะสามารถรีไฟแนนซ์ bridge loan ได้หรือไม่หาก IPO เลื่อนออกไป? และการเดิมพันครั้งใหญ่ด้าน AI ของมาซาโยชิ ซัน จะให้ผลตอบแทนที่คุ้มค่ากับความเสี่ยงหรือไม่?

ดังที่นักวิเคราะห์รายหนึ่งกล่าวว่า "ซอฟต์แบงก์กลายเป็นตัวแทนของ OpenAI สำหรับผู้ถือหุ้นแล้ว เส้นแบ่งระหว่างการลงทุนครั้งประวัติศาสตร์ที่ได้กำไรมหาศาล กับความเสี่ยงแบบกระจุกตัวที่อันตรายที่สุดในประวัติศาสตร์ ไม่เคยบางเท่านี้มาก่อน"