ประชุมพลังงานโลก IEA ที่มอนทรีออล 45 รัฐบาลรับรองเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานสองเท่า รับมือวิกฤตพลังงานจากช่องแคบฮอร์มุซ

45 รัฐบาลย้ำเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานเป็นสองเท่าภายในปี 2030

ความสำเร็จหลักของการประชุมที่มอนทรีออลคือแถลงการณ์ระดับรัฐมนตรี ซึ่ง 45 รัฐบาล ให้การรับรองเป้าหมายในการเพิ่มอัตราการปรับปรุงประสิทธิภาพพลังงานเฉลี่ยทั่วโลกเป็นสองเท่าภายในปี 2030 เป้าหมายนี้ได้รับการตกลงกันครั้งแรกในฐานะส่วนหนึ่งของความตกลงฉันทามติของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE Consensus) ในการประชุม COP28 และได้รับการยืนยันอีกครั้งในการประชุมครั้งนี้ในฐานะรากฐานสำคัญของการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืนและเส้นทางที่ปลอดภัยและราคาไม่แพงสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ แถลงการณ์ร่วมเน้นย้ำถึงบทบาทของประสิทธิภาพพลังงานในการยกระดับมาตรฐานการครองชีพ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และปกป้องความมั่นคงด้านพลังงาน แม้ว่ารายละเอียดเฉพาะของแถลงการณ์ร่วมของการประชุมครั้งที่ 11 ยังไม่เปิดเผยต่อสาธารณะอย่างสมบูรณ์ แต่คำมั่นหลักก็ชัดเจน นั่นคือ การเร่งความก้าวหน้าด้านประสิทธิภาพเพื่อให้บรรลุเป้าหมายภายในปี 2030

วาระปฏิบัติการของประธาน COP31: การใช้ไฟฟ้า อาคาร และขยะ

พัฒนาการสำคัญที่เกิดขึ้นคู่ขนานคือการเปิดตัว วาระปฏิบัติการของประธาน COP31 (COP31 Presidency's Action Agenda) อย่างเป็นทางการโดยประธานที่ได้รับการแต่งตั้งของ COP31 นายมูรัต คูรุม (Murat Kurum) ในเดือนมิถุนายน 2026 การประชุมสุดยอด COP31 ซึ่งตุรกีเป็นเจ้าภาพที่เมืองอันตัลยาในเดือนพฤศจิกายน 2026 ได้กำหนดเป้าหมายหลักสามประการ :

• เป้าหมายการใช้ไฟฟ้า (Electrification target): เพิ่มสัดส่วนของความต้องการพลังงานขั้นสุดท้ายทั่วโลกที่มาจากไฟฟ้าจากประมาณ 20% ในปัจจุบันเป็น 35% ภายในปี 2035 (เรียกว่า "35% by 2035")
• เป้าหมายอาคาร/เมืองที่ยืดหยุ่น (Buildings / Resilient Cities target): ลดความเข้มข้นของการใช้พลังงานในภาคอาคารลง อย่างน้อย 25% ภายในปี 2035 ประธาน COP31 ได้ว่าจ้าง IEA ให้จัดทำแผนที่เส้นทางและวิเคราะห์ประโยชน์ของเป้าหมายนี้
• เป้าหมายขยะ (Waste target): ลดการเพิ่มขึ้นของปริมาณขยะทั่วโลกลงครึ่งหนึ่งภายในปี 2035

บิรอลแสดงความหวังว่าประเทศภาคี COP ในอันตัลยาจะสนับสนุนเป้าหมายการใช้ไฟฟ้า โดยเรียกสิ่งนี้ว่าก้าวสำคัญสำหรับความมั่นคงด้านพลังงานและการลดการปล่อยมลพิษ

ปฏิกิริยาจากผู้นำสำคัญ

• ฟาติห์ บิรอล (ผู้อำนวยการบริหาร IEA): บิรอลกล่าวว่าแคนาดามี "โอกาสครั้งเดียวในชีวิต" (once in a lifetime opportunity) ในการเป็นมหาอำนาจด้านพลังงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาจากการหยุดชะงักของอุปทานน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียอันเนื่องมาจากวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ เขาชี้ให้เห็นว่าแคนาดาอยู่ในตำแหน่งที่ได้เปรียบในการจัดหาพลังงานให้กับตลาดที่สูญเสียแหล่งอุปทานที่เชื่อถือได้ และ IEA กำลังดำเนินการเพื่อระบุแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับประสิทธิภาพพลังงานที่สามารถแบ่งปันไปทั่วโลก
• ทิม ฮอดจ์สัน (รัฐมนตรีพลังงานแคนาดา): ฮอดจ์สันกล่าวก่อนการประชุมว่า "ประสิทธิภาพพลังงานคือรากฐานสำคัญของวาระพลังงานสะอาดอันทะเยอทะยานของแคนาดา" เขาเน้นย้ำว่าการเป็นเจ้าภาพการประชุมในอเมริกาเหนือเป็นครั้งแรกนั้นเป็นก้าวสำคัญสำหรับความเป็นผู้นำของแคนาดาในการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน
• จูลี ดาบรูซิน (รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อมแคนาดา): ดาบรูซินเป็นผู้ร่วมเป็นเจ้าภาพการประชุมและเน้นย้ำถึงแนวทางทั้งระบบของรัฐบาลแคนาดาที่เชื่อมโยงประสิทธิภาพพลังงาน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการอนุรักษ์ธรรมชาติ

วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ: ฉากหลังแห่งการเปลี่ยนแปลง

การประชุมที่มอนทรีออลเกิดขึ้นท่ามกลางการหยุดชะงักของอุปทานพลังงานโลกที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปี เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 สหรัฐอเมริกาและอิสราเอลเปิดฉากสงครามทางอากาศต่ออิหร่าน หลังจากนั้น อิหร่านได้ปิดกั้นการจราจรทางเรือผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ อย่างมีประสิทธิผล ซึ่งเป็นจุดคอขวดในการขนส่งน้ำมันที่สำคัญที่สุดของโลก ผลกระทบนั้นรุนแรงและเกิดขึ้นทันที:

• ขนาดของการหยุดชะงัก: การผลิตน้ำมันดิบและคอนเดนเสทจากอ่าวเปอร์เซียมากกว่า 11 ล้านบาร์เรลต่อวันถูกตัดขาด การผลิตน้ำมันในตะวันออกกลางลดลงประมาณ 7–10 ล้านบาร์เรลต่อวัน IEA เรียกเหตุการณ์นี้ว่าการหยุดชะงักของอุปทานพลังงานที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ทศวรรษ 1970
• ผลกระทบต่อตลาด: ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นเร็วกว่าช่วงความขัดแย้งครั้งก่อนๆ โดยราคาน้ำมันดิบเบรนท์ทะลุ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลในวันที่ 8 มีนาคม และแตะจุดสูงสุดที่ 126 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล การประกันภัยไม่สามารถหาได้หรือมีราคาแพงเกินไปสำหรับเรือที่ผ่านช่องแคบ ส่งผลให้เส้นทางดังกล่าวปิดไม่ให้เรือพาณิชย์สัญจรได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• คำเตือนของซาอุดีอารัมโก: ซีอีโอของซาอุดีอารัมโกเตือนว่าการหยุดชะงักของฮอร์มุซถือเป็น "วิกฤตครั้งใหญ่ที่สุด" ของอุตสาหกรรม และผลกระทบอาจ "ร้ายแรง" หากการปิดยังคงดำเนินต่อไป

บิรอลเชื่อมโยงวิกฤตดังกล่าวกับศักยภาพของแคนาดาอย่างชัดเจน โดยสังเกตว่าการหยุดชะงักของอุปทานน้ำมันที่เชื่อถือได้จากอ่าวเปอร์เซียสร้างช่องทางเชิงกลยุทธ์สำหรับการส่งออกพลังงานของแคนาดา การเน้นย้ำเรื่องประสิทธิภาพพลังงานในการประชุมยังถูกวางกรอบว่าเป็นการตอบสนองที่สำคัญต่อแรงกดดันด้านความมั่นคงด้านพลังงานและความสามารถในการจ่ายที่เกิดจากวิกฤต

มองไปข้างหน้า

การประชุมที่มอนทรีออลได้ตอกย้ำว่าประสิทธิภาพพลังงานเป็นเครื่องมือสำคัญในการบรรลุทั้งเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศและความท้าทายด้านความมั่นคงด้านพลังงานในทันที ในขณะที่โลกกำลังต่อสู้กับผลกระทบจากวิกฤตฮอร์มุซ คำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ในมอนทรีออลและเป้าหมายที่กำหนดโดยประธาน COP31 จะถูกทดสอบด้วยความจำเป็นในการดำเนินการที่เป็นรูปธรรมอย่างรวดเร็ว การประชุมสุดยอด COP31 ที่กำลังจะมาถึงในอันตัลยาจะเป็นช่วงเวลาสำคัญในการเปลี่ยนคำมั่นสัญญาเหล่านี้ให้เป็นข้อตกลงระหว่างประเทศที่มีผลผูกพัน