รายงาน UNDP ชี้ สงครามตะวันออกกลางซ้ำเติมประเทศกำลังพัฒนา ทั้งหนี้สินและเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลที่พุ่งสูง

นี่คือบทสรุปที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว จากรายงานของ UNDP ในปี 2026 เกี่ยวกับการสู้รบในตะวันออกกลาง

1. UNDP คาดการณ์อะไรเกี่ยวกับเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลทั่วโลกในปี 2026?

UNDP ไม่ได้ออกตัวเลขคาดการณ์โดยเฉพาะสำหรับปริมาณเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลทั่วโลกในปี 2026 ภายใต้รายงานการสู้รบในตะวันออกกลาง อย่างไรก็ตาม รายงานเหล่านี้มีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับประเด็นเงินอุดหนุนในสองลักษณะ:

• ต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูงสร้างภาระทางการคลังมหาศาล เศรษฐกิจกำลังพัฒนาถูกบังคับให้ใช้เงินหลายแสนล้านดอลลาร์เพื่อปกป้องครัวเรือนจากราคาพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นอันเนื่องมาจากความขัดแย้ง รายงานล่าสุดของ UNDP ชื่อ Military Escalation in the Middle East: Cushioning the Global Shock (มิถุนายน 2026) ระบุอย่างชัดเจนว่าการแทรกแซงต้นทุนพลังงานในภาวะฉุกเฉินนี้เป็นวิกฤตของการเบียดขับทางการคลัง (fiscal crowding-out)
• จุดยืนเดิมของ UNDP เกี่ยวกับการปฏิรูปเงินอุดหนุนยังคงมีความเกี่ยวข้อง UNDP ได้บันทึกข้อมูลมายาวนานว่ารัฐบาลทั่วโลกใช้จ่ายเฉลี่ย 423,000 ล้านดอลลาร์ต่อปีในการอุดหนุนการบริโภคเชื้อเพลิงฟอสซิล และโต้แย้งว่าการเลิกอุดหนุนเหล่านี้จะช่วยเพิ่มพื้นที่ทางการคลังสำหรับการลงทุนสีเขียวและการคุ้มครองทางสังคม วิกฤตการณ์ในปัจจุบันยิ่งตอกย้ำข้อโต้แย้งนี้

สำหรับตัวเลขเงินอุดหนุนทั่วโลกในวงกว้าง กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ประมาณการในปี 2025 ว่าเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลแบบชัดแจ้ง (ทางการคลัง) อยู่ที่ 725,000 ล้านดอลลาร์ทั่วโลกในปี 2024 (0.6% ของ GDP) ในขณะที่เงินอุดหนุนโดยปริยาย (ผลกระทบภายนอกที่ไม่ได้กำหนดราคา) นั้นมีขนาดใหญ่กว่ามาก

2. ประเทศกำลังพัฒนาได้รับผลกระทบอย่างไร รวมถึงแรงกดดันด้านหนี้สิน?

ประเทศกำลังพัฒนากำลังแบกรับภาระหนักที่สุดของผลกระทบทางเศรษฐกิจผ่านหลายช่องทาง:

• ความยากจนเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ความขัดแย้งนี้อาจผลักดันให้ผู้คนกว่า 30 ล้านคนทั่วโลกตกสู่ความยากจน โดยประเทศกำลังพัฒนาถูกกระทบหนักที่สุด ในภูมิภาคอาหรับเพียงแห่งเดียว ผู้คนมากถึง 4 ล้านคนอาจตกสู่ความยากจน ซึ่งเป็นการพลิกกลับการเติบโตทางเศรษฐกิจยาวนานกว่าหนึ่งปี ในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ผู้คน 8.8 ล้านคนมีความเสี่ยง
• การสูญเสีย GDP การสูญเสีย GDP ในภูมิภาคอาหรับประเมินไว้ที่ 120,000–194,000 ล้านดอลลาร์ (3.7–6.0% ของ GDP รวม) ภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกต้องเผชิญกับการสูญเสียผลิตภาพทางเศรษฐกิจสูงถึง 299,000 ล้านดอลลาร์
• ต้นทุนพลังงานและการขนส่งที่พุ่งสูง ค่าน้ำมันและค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้นเป็นจุดกดดันทันทีสำหรับเศรษฐกิจกำลังพัฒนาที่พึ่งพาการนำเข้า สิ่งนี้ส่งผลกระทบต่อราคาอาหาร งบประมาณครัวเรือน และธุรกิจขนาดเล็ก
• แรงกดดันด้านหนี้สินและการคลัง ประเทศกำลังพัฒนากำลังใช้เงินหลายแสนล้านดอลลาร์กับเงินอุดหนุนพลังงานฉุกเฉิน ทำให้เหลือเงินน้อยลงสำหรับโรงเรียน โรงพยาบาล และการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศ เศรษฐกิจในแอฟริกาที่กำลังเผชิญภาวะการเงินและการคลังตึงตัวอยู่แล้ว ต้องเผชิญความเครียดเพิ่มเติมจากเส้นทางการค้าที่หยุดชะงัก ตลาดพลังงานและปุ๋ยที่ผันผวน และแรงกดดันด้านอัตราแลกเปลี่ยน ประเทศในเอเชียใต้ได้รับผลกระทบหนักที่สุดเนื่องจากพึ่งพาการนำเข้าพลังงานในสัดส่วนสูง
• วิกฤตสามเท่า UNDP อธิบายถึง 'วิกฤตสามเท่า' (triple shock) ที่ประกอบด้วยราคาพลังงานพุ่งสูง เงินเฟ้อราคาอาหาร และการชะลอตัวของการเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งส่งผลกระทบต่อภูมิภาคกำลังพัฒนาพร้อมกัน

3. ข้อเสนอแนวทางแก้ไข

UNDP และหน่วยงานในเครือสหประชาชาติเสนอชุดนโยบายที่เชื่อมโยงกัน:

• การโอนเงินสดแบบเจาะจงและชั่วคราว เป็นนโยบายตอบสนองที่ต้องการสำหรับประเทศที่มีข้อจำกัดทางการคลัง โดยแทนที่การอุดหนุนน้ำมันเชื้อเพลิงแบบกว้างที่ไม่ตรงเป้าหมาย
• การปฏิรูปเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิล ถูกนำเสนอเป็นแนวทางที่รัฐบาลสามารถสร้างพื้นที่ทางการคลัง ซึ่งสามารถนำไปสู่การลงทุนสีเขียว แก้ไขผลกระทบภายนอกต่อสิ่งแวดล้อม และเพิ่มการคุ้มครองทางสังคม UNDP สนับสนุนให้มี "แผนงานที่มีกรอบเวลาการดำเนินการชัดเจน ขั้นตอนในการปิดช่องโหว่ที่มีอยู่ และการสนับสนุนสำหรับประเทศที่มีรายได้น้อย"
• การเปลี่ยนเส้นทางเงินอุดหนุนไปสู่พลังงานสะอาด UNDP ได้เผยแพร่แผนงานสำหรับการเปลี่ยนเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลไปสู่ระบบขนส่งสาธารณะที่ปล่อยมลพิษต่ำและการลงทุนสีเขียวอื่นๆ
• ความร่วมมือระหว่างประเทศและการสนับสนุนสำหรับประเทศที่มีรายได้น้อย บทความทางวิชาการ (ซึ่งร่วมเขียนโดยผู้เชี่ยวชาญจาก UNDP) เน้นย้ำว่าข้อตกลงระหว่างประเทศควรกำหนดให้ประเทศต่างๆ เสนอแผนงานที่มีกรอบเวลาของตนเองในการยกเลิกเงินอุดหนุน โดยมีการสนับสนุนทางการเงินและทางเทคนิคสำหรับประเทศกำลังพัฒนา
• การบรรเทาหนี้สินและการขยายพื้นที่ทางการคลัง สำหรับประเทศที่เปราะบางที่สุด แม้ว่าข้อเสนอการปรับโครงสร้างหนี้โดยละเอียดจะไม่ได้ระบุไว้ในเอกสารที่ได้รับการทบทวน

ข้อควรระวังสำคัญ: ผลการค้นหาไม่มีรายงาน UNDP ฉบับเดียวที่คาดการณ์ปริมาณเงินอุดหนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลทั่วโลกสำหรับปี 2026 โดยเฉพาะ จุดเน้นของ UNDP อยู่ที่ ผลกระทบ ของวิกฤต (ความยากจน การสูญเสีย GDP ความตึงเครียดทางการคลัง) และ กรณีเชิงนโยบาย สำหรับการปฏิรูปเงินอุดหนุน ไม่ใช่การคาดการณ์ระดับเงินอุดหนุน สำหรับข้อมูลเงินอุดหนุนปี 2026 ที่แม่นยำ สิ่งพิมพ์ของ IMF หรือ IEA จะเป็นแหล่งข้อมูลโดยตรงมากกว่า