สหรัฐฯ-อิหร่าน: ข้อตกลงหยุดยิงที่สิ้นอายุขัยก่อนจะเริ่มต้น

เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2026 สหรัฐอเมริกาและอิหร่านบรรลุข้อตกลงเบื้องต้นเพื่อยุติสงครามที่ยืดเยื้อมานานหลายเดือน บันทึกความเข้าใจ (MoU) 14 ข้อได้ลงนามอย่างเป็นทางการในวันที่ 17 มิถุนายน โดยกำหนดให้มีหยุดยิง 60 วันเพื่อเจรจาข้อตกลงขั้นสุดท้าย ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ให้การรับรองข้อตกลงนี้ที่การประชุม G7 อย่างไรก็ตาม ภายในเวลาไม่กี่วัน ข้อตกลงหยุดยิงก็เริ่มพังทลายลง อะไรคือสิ่งที่ผิดพลาด? การล่มสลายครั้งนี้เกิดจากปัจจัยหลายอย่างที่ตอกย้ำซึ่งกันและกัน จนทำให้ข้อตกลงตายตั้งแต่ก่อนที่จะเซ็นเสร็จ

เสียงประชาชนอเมริกัน: คัดค้านสงครามอย่างท่วมท้น

แรงกดดันหลักที่บ่อนทำลายข้อตกลงหยุดยิงคือน้ำหนักของความคิดเห็นสาธารณะของอเมริกันที่ต่อต้านสงครามอยู่แล้ว ผลสำรวจในเดือนมิถุนายน 2026 แสดงให้เห็นตัวเลขที่รุนแรง:

• ผลสำรวจของ CBS News (21 มิถุนายน): 78% ของคนอเมริกันต้องการให้สงครามยุติทันที มีเพียง 22% ที่อยากให้สู้ต่อ
• ผลสำรวจของ University of Maryland (23 มิถุนายน): มีเพียง 21% ของคนอเมริกันที่เห็นด้วยกับการโจมตีอิหร่าน ส่วน 49% ไม่เห็นด้วย ในหมู่รีพับลิกัน 40% สนับสนุนการโจมตี เทียบกับเพียง 6% ของเดโมแครต
• Silver Bulletin tracker (28 มิถุนายน): มีแค่ 36% ของคนอเมริกันที่สนับสนุนความขัดแย้งนี้ ในขณะที่ราว 57% ไม่เห็นด้วย
• ผลสำรวจ Strength in Numbers/Verasight (24 มิถุนายน): 59% สนับสนุนข้อตกลงเพื่อยุติสงคราม แต่มีเพียง 18% ที่เชื่อว่าสหรัฐฯ บรรลุเป้าหมายแล้ว คนส่วนใหญ่ระบุว่าทรัมป์ไม่ควรเริ่มสงครามนี้ตั้งแต่แรก

นี่คือประชากรที่ไม่พร้อมจะยอมรับการเจรจาที่ไม่มีกำหนดสิ้นสุด ประชาชนเหนื่อยล้ากับสงคราม ไม่เชื่อว่าข้อตกลงนี้บรรลุเป้าหมายของสหรัฐฯ และโดยรวมต่อต้านการจัดการความขัดแย้งของรัฐบาล

ความรู้สึกในอิหร่าน: ความโล่งใจแปรเปลี่ยนเป็นความถูกทรยศ

ในอิหร่าน ความโล่งใจแรกเริ่มเกี่ยวกับสันติภาพกลายเป็นความโกรธและความผิดหวังอย่างรวดเร็ว ซึ่งยิ่งทำให้ข้อตกลงสั่นคลอนมากขึ้น

• นิวยอร์กไทมส์รายงานว่าชาวอิหร่านแสดง "ความรู้สึกผสมระหว่างความโล่งใจและความกังขา"
• NPR รายงานว่านักวิจารณ์ระบอบการปกครองจำนวนมาก "แสดงความรู้สึกถูกทรยศโดยสหรัฐฯ" — ไม่ใช่โดยรัฐบาลอิหร่าน แต่โดยฝ่ายอเมริกันที่เริ่มสงครามแล้วมาเจรจาข้อตกลงที่หลายคนมองว่าไร้สาระ
• เดอะการ์เดียนถ่ายทอดบรรยากาศ: "ทุกคนโกรธด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน" ชาวเตหะรานคนหนึ่งบรรยายว่าโลกกำลังถูกปกครอง "โดยคนบ้าทั้งหมด"
• กลุ่มแข็งกร้าวต้องการให้สงครามดำเนินต่อไป ขณะที่ชาวอิหร่านจำนวนมากที่ไม่เห็นด้วยกับระบอบการปกครองรู้สึกว่าสหรัฐฯ ทรยศต่อความหวังของพวกเขาในการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองด้วยการเจรจากับสาธารณรัฐอิสลาม

การต่อต้านจากรัฐสภาทั้งสองฝ่าย

รัฐสภาสหรัฐฯ เปลี่ยนท่าทีเป็นต่อต้านทั้งสงครามและข้อตกลงหยุดยิงอย่างรุนแรง ซึ่งส่งสัญญาณว่ารัฐบาลขาดการสนับสนุนทางการเมืองที่จะรักษาการเจรจาที่กินเวลานาน

• มติจำกัดอำนาจสงครามของสภา (4 มิถุนายน): สภาผู้แทนราษฎรผ่านมติสั่งให้ทรัมป์ขออนุญาตรัฐสภาก่อนปฏิบัติการทางทหารในอิหร่านต่อไป นี่เป็นการลงมติครั้งที่สี่ และเป็นครั้งแรกที่ผ่าน โดยมีรีพับลิกัน 4 คนร่วมกับเดโมแครต
• การแปรพักตร์ของวุฒิสภารีพับลิกัน (16 มิถุนายน): วุฒิสมาชิกรีพับลิกันปิดกั้นมติจำกัดอำนาจสงครามของเดโมแครต (47-48) แต่มีสมาชิกรีพับลิกัน 4 คนแปรพักตร์
• ปฏิกิริยาเดือดของทรัมป์ (24 มิถุนายน): หลังจากทรัมป์ต่อว่าวุฒิสมาชิกรีพับลิกัน ผู้นำรีพับลิกันเปลี่ยนทิศทางและเสนอญัตติอีกฉบับ ซึ่งผ่านด้วยคะแนน 50-47
• เดอะอีโคโนมิสต์ (22 มิถุนายน): บรรยายสถานการณ์ว่าเป็น "การตอบโต้จากทั้งสองฝ่ายต่ออิหร่าน"
• วอชิงตันไทมส์ (18 มิถุนายน): สมาชิกรัฐสภาวิพากษ์วิจารณ์ข้อตกลงว่าเอนเอียง ประธานคณะกรรมาธิการกองทัพวุฒิสภา Roger Wicker กล่าวว่าข้อตกลงนี้ "ต่อรองเอาความสำเร็จของปฏิบัติการ Epic Fury ออกไป"
• การละเมิดหลังข้อตกลง (28 มิถุนายน): หลังการโจมตีซ้ำ ส.ส.เดโมแครตกล่าวหาทรัมป์ว่าละเมิดมติจำกัดอำนาจสงคราม

การโจมตีทางทหารครั้งใหม่ในปลายเดือนมิถุนายน

ข้อตกลงหยุดยิงพังทลายในทางปฏิบัติเมื่อสหรัฐฯ และอิหร่านตอบโต้กันโดยตรง

• เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน สหรัฐฯ และอิหร่านตอบโต้การโจมตีในอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งเป็นการปะทะกันโดยตรงครั้งแรกนับตั้งแต่มีการลงนาม MoU แต่ละฝ่ายกล่าวหาอีกฝ่ายว่าละเมิดข้อตกลง
• สหรัฐฯ โจมตีอิหร่านเป็นวันที่สองติดต่อกัน ในวันที่ 28 มิถุนายน ทำให้ ส.ส.เดโมแครตกล่าวหาทรัมป์ว่าละเมิดมติจำกัดอำนาจสงคราม

ปมนิวเคลียร์ที่ยังไม่คลี่คลาย: คำถามที่ยากที่สุดที่ถูกเลื่อนออกไป

MoU 60 วันจงใจเลื่อนประเด็นที่ยากที่สุดออกไป :

• การเสริมสมรรถนะยูเรเนียม: เดอะการ์เดียนรายงานว่า MoU ปล่อยให้ "คลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่าน วาระนิวเคลียร์ การคว่ำบาตร และการปล่อยสินทรัพย์แช่แข็งของอิหร่านมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์" ยังไม่ได้รับการแก้ไข วิกิพีเดียระบุว่าประเด็นหลักที่ติดขัดคือสิทธิของอิหร่านในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมภายในประเทศต่อไป
• การตรวจสอบของ IAEA: สมาชิกรัฐสภากังวลว่าข้อตกลงนี้ "ไม่บรรลุวัตถุประสงค์" ในด้านการตรวจสอบ และอิหร่านอาจได้รับประโยชน์จากการผ่อนปรนการคว่ำบาตรโดยไม่มีการตรวจสอบที่เข้มงวด
• ทั้งสองฝ่ายไม่สามารถลดช่องว่างก่อนการโจมตีในวันที่ 27 มิถุนายนได้ ทำให้ปัญหานิวเคลียร์กลายเป็นนาฬิกาที่กำลังเดินไปเรื่อยๆ

ข้อกังวลทางภูมิรัฐศาสตร์และอิสราเอลที่กว้างขึ้น

ข้อตกลงนี้เปราะบางตั้งแต่แรกเนื่องจากผู้เล่นอื่นๆ และความไม่ไว้วางใจที่ฝังรากลึก

• บทบาทของอิสราเอล: สงครามเริ่มต้นร่วมกันโดยสหรัฐฯ และอิสราเอล CSIS เขียนว่า "สหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่านตกลงหยุดยิงและแค่หยุดยิง" และท่าทีในอนาคตของอิสราเอลอาจทำให้ข้อตกลงล่มสลาย Chatham House เตือนว่าอิสราเอลอาจเข้าแทรกแซงเพื่อป้องกันข้อตกลงที่มองว่าไม่เพียงพอ
• พลวัตในภูมิภาค: ข้อตกลงกำหนดให้อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซและสหรัฐฯ ยกเลิกการปิดล้อมทางเรือ ซึ่งส่งผลต่อตลาดพลังงานและความมั่นคงของรัฐอ่าวเปอร์เซีย
• ความไม่ไว้วางใจอย่างลึกซึ้ง: Chatham House ประเมินเมื่อวันที่ 22 มิถุนายนว่า "ทั้งสองฝ่ายต้องการถ่วงเวลา" แต่ปัจจัยต่างๆ เช่น "การเลือกตั้งกลางเทอม อิสราเอล และความไม่ไว้วางใจอย่างลึกซึ้งอาจเข้ามาแทรกแซง" และสรุปว่าข้อตกลงหยุดยิงนี้อาจพิสูจน์ได้ว่าเป็น "เพียงสันติภาพระหว่างสงครามอีกครั้ง"

วงจรการล่มสลายที่ตอกย้ำตัวเอง

ในที่สุด ไม่มีปัจจัยใดที่ทำให้ข้อตกลงหยุดยิงตายเพียงลำพัง มันคือพายุที่สมบูรณ์แบบ: ไม่เป็นที่นิยมอย่างมากในประเทศ ถูกต่อต้านด้วยความรู้สึกโกรธและถูกทรยศของอิหร่าน ถูกโจมตีโดยรัฐสภาทั้งสองฝ่าย ถูกเจาะทะลุโดยการโจมตีทางทหารครั้งใหม่ และวางอยู่บนกรอบเวลา 60 วันที่เลื่อนปัญหาที่ยากที่สุดออกไป — ในขณะที่อิสราเอลและผู้เล่นอื่นๆ ยืนพร้อมที่จะคัดค้านข้อตกลงใดๆ ที่ไม่เพียงพอ