วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ: อิหร่านปัดสายด่วนสหรัฐ ข้อตกลงหยุดยิงพัง หลังโดรนถล่มเรือสินค้า

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางลำเลียงน้ำมันราวหนึ่งในห้าของโลก กำลังตกอยู่ในสถานการณ์ความมั่นคงที่ย่ำแย่ลงอย่างรวดเร็ว ข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านซึ่งบรรลุได้เมื่อกลางเดือนมิถุนายน 2026 กำลังจะพังทลาย หลังเกิดการโจมตีและการตอบโต้หลายระลอก ต่อไปนี้คือสรุปสถานการณ์ล่าสุดที่ผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว ณ วันที่ 28–29 มิถุนายน 2026

อิหร่านปัดข่าวมีสายด่วนทางการทหารกับสหรัฐฯ

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ได้ออกมาปฏิเสธอย่างเด็ดขาดต่อคำกล่าวอ้างของสหรัฐฯ ว่ามีการจัดตั้งสายด่วนทางการทหารโดยตรงระหว่างเตหะรานและวอชิงตันเพื่อลดความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซ พลจัตวา ฮุสเซน โมอาเฮบี โฆษก IRGC เรียกข่าวนี้ว่าเป็น 'เรื่องโกหกโดยสิ้นเชิง' และ 'เรื่องโกหกที่บริสุทธิ์' ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ ได้เสนอให้มีสายด่วนดังกล่าวเพื่อคลี่คลายความตึงเครียดหลังความขัดแย้งหลายเดือน อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวด้านความมั่นคงของอิหร่านได้ยอมรับว่ามีช่องทางการสื่อสารอยู่จริง แต่เป็นช่องทาง 'การเมือง ไม่ใช่การทหาร' และย้ำว่าช่องทางนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงกฎการเดินเรือแต่อย่างใด

อิหร่านขู่: เรือที่เลี่ยงเส้นทางที่ได้รับอนุมัติ 'จะถูกจัดการ'

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 กองทัพเรือ IRGC ออกแถลงการณ์ที่แข็งกร้าว โดยประกาศว่าการผ่านช่องแคบอย่างปลอดภัยนั้นทำได้โดยใช้ 'เส้นทางที่อิหร่านกำหนดอย่างเป็นทางการ' เท่านั้น และเรือที่ใช้เส้นทางที่ไม่ได้รับอนุญาต 'จะถูกจัดการ' นักการทูตระดับสูงของอิหร่านย้ำอีกครั้งเมื่อวันที่ 28 มิถุนายนว่าความพยายามใดๆ ของเรือที่จะเลี่ยงเส้นทางที่อิหร่านต้องการจะ 'เพิ่มความตึงเครียด' การเคลื่อนไหวนี้มีขึ้นหลังจากอิหร่านไม่พอใจเส้นทางเลี่ยงแห่งใหม่ที่โอมานเป็นคนกลางซึ่งถูกสร้างขึ้นโดยไม่ได้รับการอนุมัติจากเตหะราน

ข้อตกลงหยุดยิงกำลังพัง: โดรนถล่มเรือ สหรัฐฯ โต้กลับ สถานการณ์ลุกลาม

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน IRGC โจมตีเรือสินค้า 'เอเวอร์ เลิฟลี่' (M/V Ever Lovely) ซึ่งชักธงประเทศสิงคโปร์ ด้วยโดรนโจมตีทางเดียว (one-way attack drone) ห่างจากเมืองดาฮิต ประเทศโอมาน ไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 8 ไมล์ทะเล เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้สะพานเดินเรือเสียหาย แต่ไม่มีผู้บาดเจ็บ การโจมตีครั้งนี้นับเป็นบททดสอบที่รุนแรงที่สุดต่อข้อตกลงชั่วคราวที่เปราะบางซึ่งเพิ่งบรรลุได้เพียงสัปดาห์ก่อนหน้าระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน เพื่อยุติการสู้รบและเปิดเส้นทางเดินเรืออีกครั้ง

เพื่อตอบโต้ เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) ได้โจมตีฐานเก็บขีปนาวุธและโดรน รวมถึงสถานีเรดาร์ชายฝั่งของอิหร่าน 4 แห่ง ตามแนวช่องแคบและบนเกาะเกชม์ รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ เตือนว่าหากอิหร่านโจมตีอีก 'จะต้องเผชิญกับกำลัง'

อิหร่านตอบโต้ด้วยการโจมตีเรือสินค้าอีกลำ คือ 'เอ็ม/ที คิคุ' (M/T Kiku) เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน ซึ่งนำไปสู่การโจมตีของสหรัฐฯ อีกระลอก ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ประณามการกระทำของอิหร่านว่าเป็น 'การละเมิดข้อตกลงหยุดยิงที่โง่เขลา'

การแข่งขันเส้นทางเดินเรือเหนือ-ใต้

อิหร่านได้แสดงอำนาจควบคุมช่องแคบด้วยการกำหนดเส้นทางเดินเรือที่ได้รับอนุมัติของตนเอง และเตือนเรือให้หลีกเลี่ยงเส้นทางอื่นๆ โอมานได้สนับสนุนเส้นทางเลี่ยงฝั่งใต้ (southern bypass route) ที่แยกออกไป ซึ่งมีจุดประสงค์เพื่อให้เรือสามารถเดินเรือได้โดยไม่ต้องอยู่ภายใต้การดูแลโดยตรงของอิหร่าน โดย IRGC ระบุว่าเส้นทางนี้ 'อันตรายอย่างยิ่ง' และ 'ยอมรับไม่ได้' ผลลัพธ์ที่ตามมาคือการแข่งขันโดยพฤตินัยระหว่าง 'เส้นทางเหนือที่อิหร่านควบคุม' และ 'เส้นทางใต้ที่โอมานสนับสนุน' โดยอิหร่านขู่จะดำเนินการกับเรือทุกลำที่ใช้เส้นทางที่ไม่ได้รับอนุญาต

เรือและลูกเรือที่ติดค้าง และความพยายามในการเก็บกวาดทุ่นระเบิด

วิกฤตนี้เริ่มต้นขึ้นจากการที่สหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีทางอากาศต่ออิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ซึ่งส่งผลให้ช่องแคบถูกปิดกั้นเป็นเวลาหลายเดือน อิหร่านอ้างถึง 'ทุ่นระเบิดทางทะเล' ในช่องทางเดินเรือหลักเป็นเหตุผลในการประกาศเส้นทางเลี่ยงในเดือนเมษายน 2026 องค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) แห่งสหประชาชาติได้ดำเนินแผนอพยพเรือที่ติดค้าง แต่ได้ 'หยุดแผนชั่วคราว' หลังจากเหตุโจมตีด้วยโดรนเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน เพื่อขอรับประกันความปลอดภัยอีกครั้ง สถาบันวอชิงตัน (The Washington Institute) ตั้งข้อสังเกตว่า 'ภัยคุกคามจากทุ่นระเบิดที่ไม่แน่นอน' ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการกลับมาของการเดินเรือตามปกติอย่างเต็มรูปแบบ

หมายเหตุ: แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้ระบุจำนวนเรือและลูกเรือที่ติดค้างอย่างเฉพาะเจาะจง รวมถึงสถานะโดยละเอียดของปฏิบัติการเก็บกวาดทุ่นระเบิดระหว่างประเทศ