โบลิเวียยุติการตรึงค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ยาวนาน 15 ปี ค่าเงินอ่อนค่ากว่า 30% เปิดทางสู่วิกฤตประท้วง 50 วัน

ในวันที่ 26 มิถุนายน รัฐบาลประกาศเปลี่ยนสู่ ระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัว และธนาคารกลางกำหนดอัตราเริ่มต้นที่ประมาณ 9.73 บอลิเวียโนต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งเป็นการ ลดค่าเงินลงประมาณ 30% จากอัตราซื้อก่อนหน้า รัฐบาลแถลงว่าการเคลื่อนไหวนี้มีเป้าหมายเพื่อ "เสริมสร้างเสถียรภาพทางเศรษฐกิจมหภาค" และ "รักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดต่างประเทศ"

เหตุการณ์สำคัญระหว่างวิกฤตการประท้วงนานประมาณ 50 วัน

ความไม่สงบเริ่มขึ้นใน ช่วงต้นเดือนพฤษภาคม 2026 และกินเวลานานประมาณ 53 วัน วิกฤตนี้เกิดขึ้นควบคู่ไปกับการขาดแคลนเงินดอลลาร์ที่รุนแรงขึ้นและการล่มสลายของระบบค่าเงินตราในที่สุด

• พฤษภาคม 2026 — การประท้วงปะทุขึ้น นำโดยกลุ่มคนงานเหมือง ครู เกษตรกร และคนงานอื่นๆ การเดินขบวนเริ่มต้นจากกฎหมายที่อนุญาตให้ใช้ที่ดินเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันเงินกู้ ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างรุนแรง
• ปลายเดือนพฤษภาคม — ปาซกล่าวว่าประเทศกำลังถึง "จุดแตกหัก" ประธานาธิบดีโรดริโก ปาซ กล่าวว่าชาติตกอยู่ใน "สภาวะใกล้แตกสลาย" หลังจากเกิดการประท้วงต่อต้านรัฐบาลนานหนึ่งเดือน ซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไปแล้วเจ็ดคนและมีการจับกุมจำนวนมาก ผู้ประท้วงซึ่งนำโดยสหภาพแรงงานและกลุ่มชนพื้นเมืองได้ตั้งด่านปิดกั้นถนนทั่วประเทศ
• 19 มิถุนายน — วิกฤตขาดแคลนเชื้อเพลิงและอาหารรุนแรงขึ้น การปิดกั้นถนนรอบๆ ลาปาซ, เอลอัลโต และโกชาบัมบา ขัดขวางการขนส่งอาหาร เชื้อเพลิง และ เวชภัณฑ์ ทำให้เศรษฐกิจเป็นอัมพาต การประท้วงเริ่มเรียกร้องให้ปาซลาออก
• 19 มิถุนายน — รัฐบาลบรรลุข้อตกลงกับ COB (ศูนย์แรงงานโบลิเวีย) ฝ่ายบริหารของปาซและ COB ลงนามในข้อตกลงเพื่อจัดตั้งคณะทำงานรายสาขาเพื่อจัดการกับข้อเรียกร้องต่างๆ ผ่านการเจรจา ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในการยุติการประท้วง
• 20 มิถุนายน — การประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน แม้จะมีข้อตกลงกับ COB แต่ด่านปิดกั้นจำนวนมากยังคงอยู่ ปาซประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินทั่วประเทศเป็นเวลา 90 วัน ทำให้กองทัพมีอำนาจในการรื้อถอนสิ่งกีดขวาง กองกำลังความมั่นคงเริ่มเคลียร์ถนน ภายในช่วงบ่ายวันนั้น จำนวนด่านปิดกั้นลดลงจากกว่า 100 แห่งเหลือประมาณ 35 แห่ง
• 26 มิถุนายน — ยุติการตรึงค่าเงินดอลลาร์ รัฐบาลประกาศเปลี่ยนไปใช้อัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัว ส่งผลให้ค่าเงินบอลิเวียโนอ่อนค่าลงประมาณ 30%
• มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 14 คน ตลอดระยะเวลาวิกฤต 53 วัน
• 27 มิถุนายน — ปาซผลักดันการปฏิรูปอุตสาหกรรม เมื่อสถานการณ์เริ่มกลับสู่ภาวะปกติ ปาซกลับมาเดินหน้าความพยายามในการปฏิรูปกฎหมายเหมืองแร่และไฮโดรคาร์บอนที่เน้นชาตินิยมของโบลิเวียเพื่อดึงดูดการลงทุน

ข้อตกลงที่คลี่คลายความไม่สงบส่วนใหญ่

ข้อตกลงสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ วันที่ 19 มิถุนายน 2026 ระหว่างรัฐบาลปาซและ ศูนย์แรงงานโบลิเวีย (COB) ซึ่งเป็นสหพันธ์สหภาพแรงงานหลักของประเทศและเป็นผู้มีส่วนร่วมสำคัญในขบวนการประท้วง

• ข้อตกลงกำหนดให้ทั้งสองฝ่ายจัดตั้ง คณะทำงานรายสาขา เพื่อจัดการกับข้อเรียกร้องของผู้ประท้วงผ่านการเจรจา แทนที่จะใช้การปิดกั้นถนน
• ข้อตกลงดังกล่าวปูทางไปสู่การ ระงับมาตรการประท้วง และการเคลียร์สิ่งกีดขวางบนถนนในที่สุด
• หลังการลงนามเพียงไม่กี่ชั่วโมง รัฐบาลก็ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินเพื่อจัดการกับด่านปิดกั้นที่ยังคงแข็งข้อและไม่ยอมถอนกำลัง

ความไม่แน่นอนที่ยังคงอยู่เกี่ยวกับการปฏิรูปเศรษฐกิจของโบลิเวียและการลงทุนจากต่างประเทศ

แม้จะยุติการตรึงค่าเงินและระงับความไม่สงบที่รุนแรงที่สุดได้แล้ว แต่ความไม่แน่นอนครั้งใหญ่หลายประการยังคงมีอยู่

ในด้านการปฏิรูปเศรษฐกิจและข้อตกลงกับ IMF:

• โครงการเงินกู้จาก IMF ยังไม่สรุป โบลิเวียแจ้งแก่นักลงทุนเมื่อวันที่ 15 มิถุนายนว่าอยู่ในระยะ "ใกล้" ที่จะตกลงในโครงการเงินกู้กับ IMF โดยน่าจะเกิดขึ้นหลังจากนำระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัวมาใช้ มีรายงานว่ารัฐบาลกำลังขอเงินประมาณ 3,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ จาก IMF และกำลังเจรจาเงินกู้พหุภาคี มูลค่า 9,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ แยกต่างหากเพื่อกระตุ้นการฟื้นตัว แต่ยังไม่มีข้อตกลงใดลงนาม และเงื่อนไขของ IMF อาจกำหนดให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนที่เจ็บปวดเพิ่มเติม
• ความยั่งยืนของหนี้สินยังเปราะบาง การวิเคราะห์ของ Financial Development Lab สรุปว่าโบลิเวียไม่เพียงต้องการการลดค่าเงินเท่านั้น แต่ยังต้องมีการ ปรับโครงสร้างหนี้ทวิภาคีและหนี้เอกชนภายนอกเป็นระยะเวลาห้าปี เพื่อสร้างเสถียรภาพทางการเงิน ยังไม่ชัดเจนว่าเจ้าหนี้จะยินยอมหรือไม่
• ความพยายามปฏิรูปในอดีตกระตุ้นให้เกิดการประท้วง การปฏิรูปก่อนหน้านี้ของปาซ รวมถึงการตัดลดเงินอุดหนุนเชื้อเพลิง (ราคาน้ำมันเบนซิน +86%, ราคาดีเซล +162%) และการกำหนดมาตรการรัดเข็มขัด ทำให้เกิดความไม่สงบไปทั่วประเทศในปลายปี 2025 รูปแบบเช่นนี้ทำให้เกิดความเสี่ยงที่การรัดเข็มขัดทางการคลังเพิ่มเติมอาจจุดชนวนความขัดแย้งทางสังคมขึ้นอีก

ในด้านการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ:

• กฎหมายการลงทุนที่เน้นชาตินิยมยังคงมีผลบังคับใช้ พระราชบัญญัติการลงทุนปี 2014 ของโบลิเวียรับประกันการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันสำหรับบริษัทต่างชาติ แต่ก็กำหนดให้ การลงทุนสาธารณะมีความสำคัญเหนือกว่าการลงทุนของเอกชน (ทั้งในประเทศและต่างประเทศ) ความพยายามของปาซในการปฏิรูปกฎหมายเหมืองแร่และไฮโดรคาร์บอน ความพยายามเดียวกับที่เขาทำก่อนที่การประท้วงจะทำให้ต้องหยุดชะงัก ต้องเผชิญกับโอกาสที่ไม่แน่นอนในสภาพแวดล้อมทางการเมืองที่มีขั้ว
• ฝ่ายค้านทางการเมืองมีรากฐานที่มั่นคง อดีตประธานาธิบดีเอโว โมราเลส เรียกระบบอัตราแลกเปลี่ยนแบบลอยตัวว่าเป็น "การลดค่าเงินโดยอำพราง" ส่งสัญญาณถึงการต่อต้านทางการเมืองอย่างแข็งกร้าวจากฝ่ายซ้าย กลุ่มพันธมิตรของโมราเลสประกาศว่าจะต่อต้านวาระของปาซ
• โบลิเวียกำลังดึงดูดการลงทุนจากตะวันตก โดยการฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเต็มรูปแบบกับสหรัฐฯ และส่งเสริมแพลตฟอร์ม "ทุนนิยมเพื่อทุกคน" เพื่อดึงดูดการลงทุนด้านเหมืองแร่และพลังงาน สหรัฐฯ ต้อนรับการปฏิรูปเหล่านี้ อย่างไรก็ตาม ประวัติศาสตร์ของประเทศเกี่ยวกับลัทธิชาตินิยมด้านทรัพยากร และความไม่มั่นคงทางสังคมที่ดำเนินอยู่ ทำให้นักลงทุนระมัดระวัง
• วงจรการประท้วงอาจยังไม่สิ้นสุด ข้อตกลงกับ COB เป็นเพียงการหยุดยิง ไม่ใช่การยุติปัญหาถาวร หากการปฏิรูปอุตสาหกรรมของปาซถูกมองว่าเป็นมิตรกับธุรกิจมากเกินไป หรือหากค่าครองชีพยังคงสูงขึ้นต่อเนื่องหลังจากการลดค่าเงิน อาจเกิดความไม่สงบรอบใหม่ขึ้น ซึ่งจะขัดขวางเงินทุนต่างชาติต่อไป