ทรัมป์ยุติการยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรน้ำมันรัสเซีย: การปรับเปลี่ยนสามมิตินี้พลิกโฉมตลาดโลก แหล่งน้ำมันอินเดีย และเสถียรภาพในช่องแคบฮอร์มุซ

ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็ว โดยน้ำมันดิบเบรนท์ร่วงลงมาอยู่ที่ประมาณ 78 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หลังจากการลงนาม MOU สหรัฐฯ-อิหร่าน ซึ่งลดลงจากระดับสูงกว่า 90 ดอลลาร์ในช่วงสงคราม ผลกระทบร่วมกันของการจราจรในช่องแคบฮอร์มุซที่กลับมาและการสิ้นสุดของการยกเว้นรัสเซียกำลังกดดันราคาน้ำมัน แม้ว่าการปรับอุปทานให้เป็นปกติจะค่อยเป็นค่อยไปจนถึงกลางปี 2570

นักวิเคราะห์จาก S&P Global ระบุว่าการหมดอายุของสิทธิ์ยกเว้นนั้นมีผลกระทบต่อตลาดอย่างจำกัด เนื่องจากการคลายอุปทานที่แท้จริงมาจากการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง แต่มันเป็นสัญญาณว่าสหรัฐฯ กำลังเปลี่ยนจากการจัดการวิกฤตกลับมาใช้มาตรการคว่ำบาตรรัสเซียอย่างเข้มงวด

การนำเข้าน้ำมันรัสเซียเป็นประวัติการณ์ของอินเดียเผชิญกับการหยุดชะงัก

การนำเข้าน้ำมันดิบรัสเซียของอินเดีย พุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 2.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน ในเดือนพฤษภาคม 2569 ตามข้อมูลของ Kpler ขณะที่โรงกลั่นเร่งขนส่งสินค้าภายใต้สิทธิ์ยกเว้น โรงกลั่นอินเดีย ได้จัดหาน้ำมันรัสเซียที่ไม่ถูกคว่ำบาตรอย่างน้อย 20 ล้านบาร์เรล และขอคำแนะนำทางกฎหมายเกี่ยวกับวิธีการซื้ออย่างต่อเนื่องภายใต้กรอบการยกเว้น การขนส่งพุ่งสูงเกิน 2 ล้านบาร์เรลต่อวันเป็นเวลาสี่ในสิบสัปดาห์ โดยสัปดาห์หนึ่งสูงถึง 2.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน

เมื่อสิทธิ์ยกเว้นหมดอายุลง โรงกลั่นของอินเดียต้องเผชิญกับทางเลือกที่ยากลำบาก: ลดการนำเข้ารัสเซียลงอย่างมาก (ตามที่ Economic Times คาดการณ์) หรือเสี่ยงต่อการถูกคว่ำบาตรขั้นที่สอง ก่อนหน้านี้ อินเดียได้ขอให้สหรัฐฯ ขยายเวลาอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม 2569 แต่ถูกปฏิเสธ

การเปิดช่องแคบฮอร์มุซพร้อมกัน ช่วยเป็นเกราะป้องกันบางส่วน อินเดียสามารถเข้าถึงน้ำมันอิหร่านและอ่าวเปอร์เซียได้มากขึ้นเพื่อทดแทนปริมาณน้ำมันรัสเซียที่สูญเสียไป แต่ในราคาที่สูงกว่าและปราศจากส่วนลดลึก (รายงานว่าถูกกว่าบาร์เรลเบรนท์ 10–15 ดอลลาร์) ซึ่งทำให้น้ำมันรัสเซียน่าดึงดูด

การปรับเทียบนโยบายพลังงานสหรัฐฯ: สองแนวรบ กลยุทธ์เดียว

ลำดับเหตุการณ์เป็นไปอย่างมีชั้นเชิง: MOU สหรัฐฯ-อิหร่าน (ลงนาม 14–15 มิถุนายน) เป็นข้อกำหนดเบื้องต้นสำหรับการปล่อยให้สิทธิ์ยกเว้นรัสเซียหมดอายุ ดังที่ทรัมป์กล่าวในการประชุม G7 ข้อตกลงอิหร่าน "ทำให้สามารถกดดันมอสโกได้มากขึ้น"

เงื่อนไขสำคัญของ MOU สหรัฐฯ-อิหร่าน ได้แก่:

• การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง — เรือได้เริ่มเดินเรือผ่านแล้ว
• การยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ สำหรับการขายน้ำมันดิบอิหร่าน คาดว่าจะเพิ่มอุปทานกลับเข้าสู่ตลาดโลกประมาณ 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซโดยไม่เสียค่าธรรมเนียมเป็นเวลา 60 วัน โดยคาดว่าการจัดหาจะกลับมาเป็นปกติภายในกลางปี 2570
• การปล่อยเงินประมาณ 6 พันล้านดอลลาร์ ของอิหร่านที่ถูกอายัด

นี่คือ การปรับเทียบสองแนวรบ: วอชิงตันผ่อนคลายแรงกดดันต่ออิหร่าน (และยุติสงครามที่มีค่าใช้จ่ายสูง) ในขณะที่กลับมาเข้มงวดกับรัสเซีย โดยพนันว่าน้ำมันอิหร่านที่กลับมาและความสามารถในการขนส่งผ่านฮอร์มุซจะดูดซับราคาที่พุ่งสูงขึ้น

รากฐานที่เปราะบาง: MOU 60 วัน ไม่ใช่ข้อตกลงขั้นสุดท้าย

MOU เป็นกรอบการทำงานเบื้องต้น 60 วัน ไม่ใช่สนธิสัญญาสันติภาพขั้นสุดท้าย การทำให้การขนส่งและการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรเป็นปกติโดยสมบูรณ์นั้นขึ้นอยู่กับการเจรจานิวเคลียร์เพิ่มเติม ทั้ง The Guardian และ CFR เน้นย้ำว่านี่เป็นข้อตกลงเบื้องต้นที่มีระยะเวลาดำเนินการ 60 วัน ช่องแคบฮอร์มุซอาจปิดอีกครั้งหากการเจรจาล้มเหลว การล่มสลายของ MOU จะทำให้ตลาดโลกเสี่ยงอีกครั้ง และอาจบีบให้สหรัฐฯ ต้องกลับมาใช้มาตรการยกเว้นเช่นเดียวกับของรัสเซียอีกครั้ง

ความไม่แน่นอนที่สำคัญที่ต้องจับตา

• การเคลื่อนไหวครั้งต่อไปของอินเดีย: ยังไม่ชัดเจนว่าโรงกลั่นอินเดียจะพยายามซื้อน้ำมันรัสเซียผ่านคนกลางที่ไม่ถูกคว่ำบาตร กองเรือเงา หรือเพียงแค่รับต้นทุนของการไม่ปฏิบัติตามหรือไม่ สัญญาณเบื้องต้นบ่งชี้ถึงการลดลงอย่างรวดเร็วในการขนส่งเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน
• ความทนทานของข้อตกลงอิหร่าน: กรอบเวลา 60 วันของ MOU หมายความว่าการเจรจานิวเคลียร์ที่ล้มเหลวอาจปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ซึ่งจะย้อนกลับการคลายอุปทาน
• ความรุนแรงในการบังคับใช้: รูบิโอกล่าวว่ากระทรวงการคลังสหรัฐฯ เป็นผู้ตัดสินใจเรื่องการยุติการยกเว้น แต่รัฐบาลยังไม่ได้ลงรายละเอียดท่าทีในการบังคับใช้กับประเทศที่ยังคงซื้อน้ำมันรัสเซียนอกกรอบการยกเว้น

สรุป: รัฐบาลทรัมป์กำลังดำเนินการปรับเปลี่ยนอย่างรอบคอบ — การเปิดฮอร์มุซและปล่อยน้ำมันอิหร่านกลับเข้าสู่ตลาดทำให้รัฐบาลมีข้ออ้างในการยุติการยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรรัสเซียอย่างถาวร อินเดีย ซึ่งได้รับประโยชน์จากการนำเข้าน้ำมันรัสเซียส่วนลดสูงถึง 2.3 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงที่มีการยกเว้น เป็นฝ่ายเสียเปรียบมากที่สุด และถูกบีบให้ต้องหาแหล่งอุปทานอื่นในราคาที่สูงขึ้น ตลาดน้ำมันโลกรับข่าวนี้ด้วยราคาที่ลดลงเหลือประมาณ 78 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สะท้อนความคาดหวังว่าอุปทานอิหร่านที่เพิ่มขึ้นจะชดเชยปริมาณน้ำมันรัสเซียที่ถูกจำกัดได้ แต่อาคารทั้งหลังตั้งอยู่บนรากฐานที่เปราะบางของ MOU 60 วันระหว่างสหรัฐฯ-อิหร่าน