การระบาดของอีโบลาสายพันธุ์บันดิบูเกียวปี 2026: จำนวนผู้ติดเชื้อ การแพร่กระจาย และการแข่งขันกับเวลาเพื่อควบคุมเชื้อสายพันธุ์หายาก

การระบาดของโรคอีโบลาสายพันธุ์บันดิบูเกียว (Bundibugyo virus) ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (ดีอาร์คองโก) และประเทศยูกันดา กำลังกลายเป็นการระบาดของอีโบลาที่แพร่กระจายเร็วที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ ณ ช่วงปลายเดือนมิถุนายนปี 2026 สถานการณ์ยังคงย่ำแย่ลงอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยสำคัญมาจากเชื้อสายพันธุ์หายาก การตรวจพบที่ล่าช้า และสถานการณ์ความไม่มั่นคงในพื้นที่ บทความนี้นำเสนอข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบัน ผลการศึกษาแบบจำลองใหม่ขององค์การอนามัยโลก (WHO) สาเหตุของวิถีการระบาดที่รุนแรง และความพยายามตอบสนองในระดับนานาชาติ

จำนวนผู้ติดเชื้อและการแพร่กระจายในปัจจุบัน

ข้อมูล ณ วันที่ 25-26 มิถุนายน 2026 การระบาดยังคงขยายวงกว้างในพื้นที่ตะวันออกเฉียงเหนือของดีอาร์คองโกและลามเข้าสู่ยูกันดา

• ดีอาร์คองโก: กระทรวงสาธารณสุขรายงานผู้ติดเชื้อยืนยัน 1,155 ราย รวมผู้เสียชีวิตยืนยัน 304 ราย โดยมีผู้ป่วย 385 รายที่เข้ารับการรักษาในสถานที่แยกโรค ปัจจุบันมีสามจังหวัดที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่ อิตูรี (Ituri), นอร์ทคิวู (North Kivu) และเซาท์คิวู (South Kivu)
• ยูกันดา: พบผู้ติดเชื้อยืนยัน 9 ราย และมีผู้เสียชีวิต 1 ราย ซึ่งทั้งหมดเชื่อมโยงกับการแพร่เชื้อข้ามพรมแดนมาจากดีอาร์คองโก
• สหรัฐอเมริกาและประเทศอื่น ๆ: ยังไม่มีรายงานผู้ป่วยอีโบลาที่เกี่ยวข้องกับการระบาดนี้นอกทวีปแอฟริกา ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) ประเมินว่าความเสี่ยงต่อประชาชนชาวอเมริกันยังอยู่ในระดับต่ำ
• จำนวนจริงน่าจะสูงกว่านี้มาก: กลุ่มผู้สร้างแบบจำลองทางระบาดวิทยาหลายกลุ่มประมาณการว่า จำนวนผู้ติดเชื้อสะสม ณ วันที่ 13 มิถุนายนนั้น มากกว่าจำนวนที่รายงานถึง 3.0 - 10.2 เท่า (ช่วงความเชื่อมั่น 90%) ซึ่งหมายความว่าการระบาดที่เกิดขึ้นจริงอาจมีขนาดใหญ่กว่าตัวเลขที่ยืนยันอย่างเป็นทางการมาก

ผลการศึกษาแบบจำลองของ WHO ในวารสาร The Lancet: ความเสี่ยงต่อซูดานใต้

ผลการศึกษาแบบจำลองล่าสุดจากองค์การอนามัยโลกที่ตีพิมพ์ในวารสาร The Lancet Infectious Diseases เตือนถึงการลุกลามในระดับภูมิภาคที่ใกล้จะเกิดขึ้น

• แบบจำลองประมาณการว่า มีความน่าจะเป็นถึง 69.3% ที่ผู้ป่วยอีโบลาอย่างน้อย 1 รายจะเดินทางไปถึงประเทศซูดานใต้ภายใน 12 สัปดาห์ข้างหน้า
• ตัวเลขนี้ได้รับการรายงานอย่างสอดคล้องกันจากแหล่งข้อมูลของ WHO, เอกสารประชาสัมพันธ์ของวารสาร The Lancet และสำนักข่าวต่าง ๆ

สาเหตุที่ทำให้การระบาดรุนแรงและรวดเร็วเป็นประวัติการณ์

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขระดับโลกได้ระบุปัจจัยหลายประการที่ซ้อนทับกันและเป็นตัวเร่งให้เกิดการแพร่กระจายอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

• การตรวจพบที่ล่าช้า: เชื่อกันว่าการระบาดเริ่มต้นและแพร่กระจายโดยไม่ถูกตรวจพบตั้งแต่เดือน กุมภาพันธ์ 2026 ในเมืองมองบวาลู (Mongbwalu) จังหวัดอิตูรี ซึ่งนานกว่า 2 เดือน ก่อนที่จะมีการประกาศอย่างเป็นทางการในวันที่ 15 พฤษภาคม การเริ่มต้นที่เนิ่นนานนี้ทำให้เชื้อมีเวลาตั้งหลักในหลายพื้นที่ก่อนที่ทีมตอบสนองจะเริ่มปฏิบัติการ
• ไม่มีวัคซีนหรือยารักษาที่ได้รับการอนุมัติ: เชื้อไวรัสบันดิบูเกียว (Orthoebolavirus bundibugyoense) เป็นสายพันธุ์หายากที่ ไม่มีวัคซีนหรือการรักษาเฉพาะที่ได้รับการอนุมัติ วัคซีนที่มีอยู่สำหรับเชื้ออีโบลาสายพันธุ์ซาอีร์ (Ervebo) อาจมีประสิทธิภาพบางส่วนในการทดลองกับลิง แต่ WHO วินิจฉัยว่าหลักฐานยังไม่เพียงพอ และไม่ได้แนะนำให้นำมาใช้ในการระบาดครั้งนี้ ทำให้การระบาดครั้งนี้แตกต่างโดยสิ้นเชิงจากการระบาดของอีโบลาครั้งก่อน ๆ ที่สามารถใช้กลยุทธ์การฉีดวัคซีนเป็นวงแหวน (ring vaccination) ได้
• การติดตามผู้สัมผัสโรคที่ตึงตัว: เนื่องจากจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นแบบทวีคูณและการกระจายตัวในพื้นที่ห่างไกลและไม่ปลอดภัย กำลังในการติดตามผู้สัมผัสโรคจึงมีไม่เพียงพอ จากข้อมูล ณ วันที่ 6 มิถุนายน อัตราการติดตามผลในจังหวัดอิตูรีซึ่งได้รับผลกระทบหนักที่สุดอยู่ที่เพียง 43.2%
• การโจมตีศูนย์รักษาพยาบาล: พื้นที่ที่เกิดการระบาดซ้อนทับกับเขตที่มีความขัดแย้งด้วยอาวุธและการย้ายถิ่นฐานของประชากร ความไม่ปลอดภัยและการโจมตีสถานพยาบาลซ้ำแล้วซ้ำเล่าได้ขัดขวางการปฏิบัติงานของทีมตอบสนอง เป็นอุปสรรคต่อการจัดการผู้ป่วยและการแยกกักโรค
• อัตราการแยกกักผู้ป่วยที่ต่ำ: การสร้างแบบจำลองของ CDC แสดงให้เห็นว่าหากมีผู้ป่วยถูกแยกกักเพียง 20% ซึ่งเป็นระดับโดยประมาณในปัจจุบัน จะมีความน่าจะเป็น 65% ที่การระบาดจะมีผู้ติดเชื้อเกิน 20,000 รายภายในสามเดือน หากสามารถเพิ่มอัตราการแยกกักเป็น 70% ความเสี่ยงที่จำนวนผู้ติดเชื้อจะเกิน 10,000 รายจะลดลงเหลือเพียง 5%

ความพยายามตอบสนองของนานาชาติ

การตอบสนองในภาวะฉุกเฉินจากหลายหน่วยงานกำลังดำเนินไป แต่ถูกจำกัดด้วยการขาดมาตรการทางการแพทย์และสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยความท้าทายด้านความมั่นคง

• การประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ (PHEIC): ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลกได้ประกาศ PHEIC เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2026 โดยอ้างถึงการแพร่กระจายในเขตเมือง การติดเชื้อของบุคลากรทางการแพทย์ และการขาดมาตรการตอบโต้ที่ได้รับการอนุมัติสำหรับเชื้อสายพันธุ์นี้
• การพัฒนาวัคซีนแบบเร่งด่วน: พันธมิตรด้านนวัตกรรมการเตรียมพร้อมรับมือโรคระบาด (CEPI) กำลังเร่งพัฒนา วัคซีนทดลอง 3 ชนิด ที่มุ่งเป้าไปที่เชื้อสายพันธุ์บันดิบูเกียว อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีวัคซีนชนิดใดที่ได้รับการอนุมัติ
• การเริ่มทดลองยา: WHO ประกาศว่าการทดลอง ยาที่มีศักยภาพในการรักษา 2 ชนิด คาดว่าจะเริ่มต้นในดีอาร์คองโกภายในปลายเดือนมิถุนายน 2026
• ปฏิบัติการของ WHO และพันธมิตรในพื้นที่: WHO กำลังขยายการเฝ้าระวัง การติดตามผู้สัมผัสโรค การเตรียมความพร้อมทางคลินิก และการมีส่วนร่วมของชุมชนในทั้งดีอาร์คองโกและยูกันดา องค์การแพทย์ไร้พรมแดน (MSF) กำลังขยายการตอบสนองทางการแพทย์ในจังหวัดอิตูรี CDC ดำเนินงานผ่านสำนักงานประจำประเทศในดีอาร์คองโกและยูกันดา
• การตอบสนองของสหประชาชาติ: องค์การสหประชาชาติกำลังสนับสนุนการจัดการผู้ป่วย การป้องกันและควบคุมการติดเชื้อ และทีมฝังศพที่ปลอดภัย โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับอัตราการติดเชื้อที่สูงในหมู่บุคลากรทางการแพทย์ ซึ่ง WHO ได้ให้คำจำกัดความว่าเป็น "โรคที่คุณได้รับเมื่อคุณดูแลใครสักคน"