เปิดศึก AI โลก: สหรัฐฯ สั่งปิด Fable 5 และ Mythos 5 ขณะที่ Z.ai จากจีน ปล่อย GLM-5.2 ทดแทน

ในสัปดาห์ที่พลิกโฉมภูมิทัศน์ AI ทั่วโลก รัฐบาลสหรัฐฯ สั่งให้ Anthropic ปิดการใช้งานโมเดลที่ทรงพลังที่สุดสองรุ่น และคู่แข่งจากจีนก็เข้ามาเติมเต็มช่องว่างนั้นภายใน 24 ชั่วโมง การเคลื่อนไหวครั้งนี้ได้เขียนกฎเกณฑ์การแข่งขันใหม่ของวงการ AI ชั้นแนวหน้า กระตุ้นตลาดหุ้นให้พุ่งทะยาน และตั้งคำถามเร่งด่วนเกี่ยวกับการส่งออกความสามารถ AI ที่ทรงพลัง

การปิดตัว: 12 มิถุนายน 2026

เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2026 รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ออกคำสั่งควบคุมการส่งออกฉุกเฉินไปยัง Anthropic สั่งให้บริษัทระงับการเข้าถึง Claude Fable 5 และ Claude Mythos 5 ทั้งหมดทันที คำสั่งซึ่งอ้างถึงอำนาจด้านความมั่นคงแห่งชาติ ห้ามมิให้ บุคคลสัญชาติต่างชาติใดๆ รวมถึงพนักงานสัญชาติต่างชาติของ Anthropic เอง เข้าถึงโมเดลดังกล่าว ความกังวลของรัฐบาลคือเทคนิคการเจาะระบบ (jailbreak) ที่อาจเลี่ยงมาตรการป้องกันความปลอดภัยของ Fable 5 ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการนำไปใช้ในทางที่ผิดทางไซเบอร์

Anthropic ได้รับคำสั่งเมื่อเวลา 17:21 น. ตามเวลาตะวันออกของสหรัฐฯ และปิดการเข้าถึงโมเดลทั้งสองทั่วโลกภายในเวลาประมาณ 90 นาที บริษัทแถลงต่อสาธารณะว่าเชื่อว่าคำสั่งดังกล่าวเป็น "ความเข้าใจผิด" และกำลังดำเนินการเพื่อให้สามารถเข้าถึงได้อีกครั้ง แต่โมเดลยังคงออฟไลน์อยู่ ส่วนโมเดลอื่นๆ ของ Anthropic เช่น Sonnet และ Haiku ไม่ได้รับผลกระทบ

การตอบโต้: GLM-5.2 มาถึงแล้ว

ในวันถัดมา คือ วันที่ 13 มิถุนายน 2026 Z.ai (เดิมชื่อ Zhipu AI) เปิดตัว GLM-5.2 ให้กับสมาชิกแผนการเขียนโค้ด (coding-plan subscribers) น้ำหนักโมเดลแบบเต็ม (open weights) ถูกเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต MIT เมื่อ วันที่ 16 มิถุนายน 2026 ผู้ก่อตั้ง Z.ai ประกาศแนวคิดของโมเดลนี้ว่า "Frontier Intelligence Belongs to Everyone" (ปัญญาประดิษฐ์ระดับแนวหน้าเป็นของทุกคน)

จังหวะเวลาถูกตีความอย่างกว้างขวางว่าเป็นการตอบโต้ทางกลยุทธ์โดยตรง เมื่อโมเดลปิด (closed models) ชั้นนำของสหรัฐฯ ถูกถอนออกจากการเข้าถึงทั่วโลก Z.ai ก็นำเสนอทางเลือกแบบโอเพนซอร์สที่มีความสามารถเทียบเท่า โดยไม่มีข้อจำกัดในการใช้งาน พร้อมให้บริการแก่นักพัฒนาทั่วโลกทันที

GLM-5.2 ทำอะไรได้บ้าง

สถาปัตยกรรม

GLM-5.2 สร้างขึ้นบนแกนหลัก GLM-5 Mixture-of-Experts (MoE)

• พารามิเตอร์ทั้งหมด: 744B–753B (แหล่งข้อมูลแตกต่างกันเล็กน้อย; Together AI ระบุ 744B ส่วน Simon Willison และแหล่งอื่นๆ ระบุ 753B)
• พารามิเตอร์ที่ใช้งานต่อโทเคน: ~40B
• หน้าต่างบริบท (Context window): 1 ล้านโทเคน ซึ่งเพิ่มขึ้น 5 เท่าจาก ~200K ของ GLM-5.1
• ขนาดโมเดลบนดิสก์: ~1.51TB
• ประเภท: ข้อความเท่านั้น; มีโมเดลตระกูลการมองเห็นแยกต่างหากคือ GLM-5V-Turbo แต่ไม่ได้เปิดเป็น open weights

ประสิทธิภาพในการวัดมาตรฐาน (Benchmark)

• ARC-AGI-2: 22.8% — คะแนนสูงสุดในกลุ่มโอเพนซอร์ส เทียบเท่ากับ GPT-5.4 และ GPT-5.5 ภายใต้การตั้งค่าการใช้เหตุผลระดับต่ำ โดยมีต้นทุนการอนุมานผลถูกกว่าประมาณ 7.5 เท่า
• การวัดมาตรฐานด้านการเขียนโค้ด: Z.ai รายงานว่าทำสถิติสูงสุดในกลุ่มโอเพนซอร์ส (open-source state-of-the-art) ในการวัดมาตรฐานการเขียนโค้ดและงานระยะยาว โดยให้ "ผลลัพธ์ที่เสถียรกว่า" ในขั้นตอนการทำงานด้านวิศวกรรมที่ซับซ้อนหลายขั้นตอน
• FrontierSWE: GLM-5.2 อยู่อันดับรองจาก Claude Opus 4.8 ของ Anthropic เพียง 1% และแซงหน้า GPT-5.5 ของ OpenAI ไป 1%
• การรักษาบริบท: หน้าต่างบริบทขนาด 1M โทเคนถูกออกแบบมาให้ไม่สูญเสียข้อมูล ซึ่งช่วยลดการล่องลอยของบริบทและการลืมเป้าหมายในงานเอเยนต์ที่ขยายระยะเวลา

การพร้อมใช้งาน

GLM-5.2 พร้อมใช้งานผ่าน Hugging Face, API ของ Z.ai, Together AI, SiliconFlow และเครื่องมือพัฒนาบุคคลที่สามมากกว่า 20 รายการ ผู้ใช้สามารถโฮสต์ด้วยตนเอง หรือใช้ API ของ Z.ai ในราคาเดียวกับ GLM-5.1

ภาวะที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออกด้านความมั่นคงไซเบอร์

เนื่องจากการเผยแพร่ GLM-5.2 ภายใต้ สัญญาอนุญาต MIT โดยไม่มีข้อจำกัดในภูมิภาค จึงสามารถดาวน์โหลด ดัดแปลง และปรับใช้โดยใครก็ได้ ทุกที่ รวมถึงนักแสดงที่เกี่ยวข้องกับรัฐ สิ่งนี้ได้ก่อให้เกิดข้อกังวลด้านความมั่นคงไซเบอร์อย่างมีนัยสำคัญ:

• ไม่มีมาตรการป้องกัน: โอเพนเวท (open weights) ไม่มีหลักป้องกันการใช้งาน, ตัวกรองเนื้อหา และการควบคุมการเข้าถึงที่ Anthropic มีใน Fable 5 และ Mythos 5
• ความเสี่ยงแบบสองทาง (dual-use risk): ความสามารถที่ทำให้มันดีเยี่ยมสำหรับการเขียนโค้ดอัตโนมัติ (บริบทยาว, การดำเนินการแบบเอเยนต์) ยังทำให้มันเป็นเครื่องมือที่มีศักยภาพสำหรับการสร้างโค้ดที่เป็นอันตราย, การโจมตีทางไซเบอร์อัตโนมัติ หรือการพัฒนาความสามารถเชิงรุกโดยปราศจากการกำกับดูแล
• ความแตกต่างด้านนโยบาย: รัฐบาลสหรัฐฯ สั่งปิดโมเดลของ Anthropic เพื่อป้องกันการเข้าถึงโดยบุคคลสัญชาติต่างชาติโดยเฉพาะ แต่โมเดลที่มีความสามารถเทียบเท่าของ Z.ai กลับพร้อมใช้งานอย่างอิสระทั่วโลกในอีกไม่กี่ชั่วโมงต่อมา

ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงไซเบอร์และสำนักข่าวหลายแห่งได้ชี้ว่าสิ่งนี้เป็นการยกระดับที่สำคัญในภูมิทัศน์ความเสี่ยงของโอเพนเวท

ปฏิกิริยาของตลาด: 128 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และกำลังเติบโต

Z.ai จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงเมื่อ วันที่ 8 มกราคม 2026 ที่ราคา HK$116.20 ต่อหุ้น โดยมีมูลค่าตลาดเปิดประมาณ HK$52.83 พันล้าน (~6.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ)

หลังจากการเปิดตัว GLM-5.2 และการปิดตัวของ Anthropic หุ้นก็พุ่งสูงขึ้นอย่างมาก:

• มูลค่าตลาดทะลุ HK$1 ล้านล้าน (~$128 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) ในวันที่ 22 มิถุนายน 2026
• ราคาพุ่งสูงขึ้น: หุ้นเพิ่มขึ้นกว่า 2,000% นับตั้งแต่ IPO ในเดือนมกราคม
• บริษัท AI จีนแห่งแรก ที่มีมูลค่าตลาดเกินเกณฑ์ HK$1 ล้านล้าน
• แผนจดทะเบียนซ้อน (dual listing): มีรายงานว่า Z.ai กำลังวางแผนจดทะเบียนเพิ่มเติมเพื่อกระตุ้นการเติบโต

การพุ่งสูงขึ้นนี้เกิดจากความตื่นเต้นของนักลงทุนที่เห็นว่า GLM-5.2 เข้ามาเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากการถอนโมเดลของ Anthropic ประกอบกับตำแหน่งของ Z.ai ในฐานะคู่แข่งระดับโลกกับโมเดลปิด (closed models) ชั้นนำของสหรัฐฯ

ประเด็นสำคัญ

• จังหวะเวลา: การปิดตัวของสหรัฐฯ สร้างสุญญากาศที่ Z.ai เติมเต็มภายใน 24 ชั่วโมง แสดงให้เห็นถึงความเร็วที่การแข่งขัน AI สามารถเปลี่ยนแปลงได้
• ความสามารถ: GLM-5.2 เทียบเท่าหรือเหนือกว่าโมเดลปิดชั้นนำหลายรุ่นในการวัดมาตรฐานหลัก ในขณะที่พร้อมใช้งานอย่างอิสระภายใต้สัญญาอนุญาต MIT
• ความเสี่ยง: การเผยแพร่โมเดลที่ทรงพลังเช่นนี้โดยไม่มีข้อจำกัดได้เพิ่มความเข้มข้นของการถกเถียงเกี่ยวกับ AI แบบโอเพนเวทและความสามารถแบบสองทาง
• ผลกระทบต่อตลาด: มูลค่าตลาดของ Z.ai เติบโตกว่า 20 เท่านับตั้งแต่ IPO ในเดือนมกราคม 2026 ซึ่งเน้นย้ำถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุนที่มีต่อโมเดลโอเพนซอร์สในฐานะพลังแห่งการแข่งขัน

เหตุการณ์นี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่ชัดเจนในการแข่งขัน AI ระดับโลก ซึ่งการปิดตัวของรัฐบาลในวอชิงตันได้เร่งให้เกิดการเปิดตัวโมเดลโอเพนเวทที่แข่งขันได้ในปักกิ่งโดยตรง ซึ่งมีผลกระทบอย่างกว้างไกลต่อความปลอดภัย นโยบาย และพลวัตของตลาด AI