ศาลปารีสชี้ TotalEnergies ผิดหน้าที่ ต้องเปิดเผยคาร์บอนจากการบริโภคของลูกค้า แต่ไม่สั่งลดการผลิต

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 ศาลอาญากรุงปารีส (Paris Judicial Court) ได้มีคำตัดสินในคดีประวัติศาสตร์เกี่ยวกับหน้าที่ตรวจสอบวิสาหกิจ (Duty of Vigilance) ด้านสภาพภูมิอากาศต่อบริษัท TotalEnergies โดยสั่งให้บริษัทเปิดเผยและจัดการความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศจากการปล่อยมลพิษของลูกค้า แต่ไม่ได้บังคับให้ลดการปล่อยก๊าซหรือหยุดโครงการเชื้อเพลิงฟอสซิลใหม่

คำตัดสินของศาล

• ศาลชี้ว่า TotalEnergies ละเมิดหน้าที่ตรวจสอบวิสาหกิจ โดยบริษัทฯ ไม่ได้ปฏิบัติตามพันธกรณีภายใต้กฎหมายปี 2017 อย่างเพียงพอ เพราะไม่จัดการความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศที่เชื่อมโยงกับผลิตภัณฑ์ของตน
• สั่งรวมการปล่อยมลพิษ Scope 3 (จากลูกค้า) ศาลสั่งให้ TotalEnergies "ปรับปรุงแผนการตรวจสอบปัจจุบันให้แล้วเสร็จภายใน 6 เดือนนับจากได้รับแจ้งคำตัดสิน โดยเพิ่มการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 3" ซึ่งหมายถึงการปล่อยมลพิษทางอ้อมที่เกิดขึ้นเมื่อลูกค้าเผาผลิตภัณฑ์น้ำมันและก๊าซของบริษัท ผู้พิพากษาระบุว่า TotalEnergies มีกลไกที่จะมีอิทธิพลต่อการปล่อยเหล่านี้ผ่านการเลือกการลงทุนและองค์ประกอบของพอร์ตพลังงาน
• กำหนดเวลา 6 เดือนเสนอแผนใหม่ บริษัทต้องเสนอแผนดูแลที่ปรับปรุงใหม่ซึ่งครอบคลุมความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศจากการบริโภคของลูกค้าภายใน 6 เดือนนับจากได้รับคำตัดสิน โดยศาลนัดไต่สวนครั้งใหม่ในเดือนมกราคม 2027 เพื่อตรวจสอบการปฏิบัติตามคำสั่ง
• ไม่มีคำสั่งให้หยุดโครงการใหม่ ศาลไม่ได้สั่งให้ TotalEnergies หยุดพัฒนาโครงการน้ำมันและก๊าซใหม่ และไม่ได้กำหนดเป้าหมายลดการปล่อยมลพิษแบบบังคับ คำตัดสินนี้ถูกอธิบายว่าเป็น "ชัยชนะบางส่วน" นั่นคือชนะในเรื่องหน้าที่เปิดเผยข้อมูล แต่ไม่ชนะในประเด็นการเปลี่ยนแปลงการดำเนินงานที่โจทก์ต้องการ

ความเป็นมาของคดี

• ยื่นฟ้องในเดือนมกราคม 2020 คดีนี้ถูกยื่นโดย 6 องค์กรพัฒนาเอกชน ได้แก่ Notre Affaire à Tous, Sherpa, ZEA, Les Eco Maires และ France Nature Environnement พร้อมด้วยหน่วยงานท้องถิ่นฝรั่งเศสอีกกว่าโหล รวมถึงกรุงปารีส
• พื้นฐานทางกฎหมาย: กฎหมายหน้าที่ตรวจสอบวิสาหกิจปี 2017 ซึ่งกำหนดให้บริษัทขนาดใหญ่ต้องระบุ ป้องกัน และรายงานความเสี่ยงด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมในห่วงโซ่การดำเนินงานและมูลค่า
• การต่อสู้ทางกระบวนการก่อนพิจารณาคดี TotalEnergies โต้แย้งเขตอำนาจศาลในตอนแรก แต่ศาลแพ่งนองแตร์ (Nanterre) ยกคำคัดค้านในเดือนกุมภาพันธ์ 2021 และศาลอุทธรณ์ปารีสยืนยันว่าคดีสามารถรับฟังได้ในเดือนมิถุนายน 2024
• การพิจารณาคดีเนื้อหา การพิจารณาคดีสาระสำคัญใช้เวลาสองวันในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 และมีคำตัดสินในวันที่ 25 มิถุนายน ซึ่งเป็นช่วงที่ฝรั่งเศสเผชิญคลื่นความร้อนครั้งประวัติศาสตร์

ข้อโต้แย้งทางกฎหมายของทั้งสองฝ่าย

• โจทก์ (NGO และหน่วยงานท้องถิ่น): โต้แย้งว่าแผนดูแลของ TotalEnergies ที่มีอยู่ไม่เพียงพอ เพราะครอบคลุมเฉพาะการปล่อยมลพิษโดยตรง (Scope 1 และ 2) ละเลยผลกระทบต่อสภาพอากาศที่ใหญ่กว่ามากจากการเผาไหม้ผลิตภัณฑ์ของบริษัท (Scope 3) พวกเขาขอให้ศาลสั่งให้บริษัทปรับกลยุทธ์ให้สอดคล้องกับเป้าหมาย 1.5°C ของข้อตกลงปารีส รวมถึงหยุดโครงการฟอสซิลใหม่และลดการปล่อยมลพิษแบบมีผลผูกพัน
• TotalEnergies: โต้แย้งว่าบริษัทไม่มีพันธะทางกฎหมายภายใต้กฎหมายฝรั่งเศสในการควบคุมการปล่อยมลพิษของลูกค้า และกฎหมายหน้าที่ตรวจสอบไม่ได้กำหนดให้ลดการปล่อยมลพิษในปริมาณที่แน่นอน การปล่อย Scope 3 ขึ้นอยู่กับทางเลือกของผู้บริโภคนโยบายของรัฐบาล ไม่ใช่การดำเนินการของบริษัทแต่เพียงฝ่ายเดียว บริษัทยังชี้ถึงแผนสภาพภูมิอากาศที่มีอยู่และการลงทุนในพลังงานทดแทนของตน

แรงกดดันทางกฎหมายอื่นๆ ที่ TotalEnergies เผชิญในยุโรป

• เบลเยียม (คดีเกษตรกรด้านสภาพอากาศ): ศาลเบลเยียมเลื่อนการพิจารณาคดีที่เกษตรกร Hugues Falys (โดยการสนับสนุนของ Greenpeace) ฟ้องเรียกค่าเสียหายจากสภาพอากาศจาก TotalEnergies ออกไป โดยรอผลคำตัดสินของคดีในปารีส
• คดีฟอกเขียว (Greenwashing) ในปารีส อีกคดีที่ยื่นโดย Les Amis de la Terre, Greenpeace France และ Notre Affaire à Tous ในปี 2025 ท้าทายการตลาดของ TotalEnergies ที่โฆษณาก๊าซและเชื้อเพลิงชีวภาพว่าเป็นพลังงาน "สะอาด" มีการพิจารณาคดีในเดือนมิถุนายน 2025
• แรงกดดันด้านกฎระเบียบจากสหภาพยุโรป TotalEnergies ร่วมกับ Siemens ได้เรียกร้องให้สหภาพยุโรปลดทอนหรือยกเลิกกฎการรายงานความยั่งยืนขององค์กรในปี 2025 ซึ่งแสดงถึงการต่อต้านแนวโน้มด้านกฎระเบียบที่เข้มงวดขึ้น ภาพรวมการฟ้องร้องด้านสภาพอากาศทั่วโลกของ LSE ปี 2025 ระบุว่าเกิด "คลื่นของคำตัดสินที่มีอิทธิพลในยุโรป" ซึ่งรวมถึงศาลสูงสุดของสหราชอาณาจักรและคดีที่ขยายความรับผิด

อนาคต: อะไรจะเป็นตัวกำหนดว่าคำสั่งนี้จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญหรือไม่?

• การทบทวนการปฏิบัติตามคำสั่งในเดือนมกราคม 2027 ศาลจะนัดประชุมเพื่อประเมินว่าแผนดูแลที่ปรับปรุงใหม่ของ TotalEnergies จัดการความเสี่ยง Scope 3 อย่างเพียงพอหรือไม่ หากแผนไม่เพียงพอ ศาลอาจกำหนดโทษปรับหรือเพิ่มคำสั่งให้เข้มงวดขึ้น
• ขอบเขตของ "เครื่องมือ" ที่ศาลรับรอง ผลกระทบของคำตัดสินขึ้นอยู่กับว่าศาลตีความอิทธิพลของ TotalEnergies ที่มีต่อการปล่อยลูกค้าในวงกว้างแค่ไหน ไม่ว่าจะต้องการให้เปลี่ยนแปลงกลยุทธ์การลงทุน ส่วนผสมผลิตภัณฑ์ หรือลดการปล่อยจริง
• การอุทธรณ์ของทั้งสองฝ่าย TotalEnergies อาจอุทธรณ์คำสั่งให้เปิดเผย Scope 3 ส่วนโจทก์อาจอุทธรณ์ที่ศาลไม่สั่งลดการปล่อยแบบผูกพัน การตีความทางกฎหมายขั้นสุดท้ายอาจกินเวลาหลายปี
• ผลสะสมของคดีคู่ขนาน คดีเกษตรกรเบลเยียม คดีฟอกเขียว และคดีใหม่อื่นๆ อาจสร้างระบบนิเวศทางกฎหมายที่ค่อยๆ เพิ่มภาระผูกพันของบริษัทข้ามเขตอำนาจศาล
• แรงกดดันจากนักลงทุนและชื่อเสียง แม้ไม่มีเป้าหมายลดการปล่อยแบบบังคับ การเปิดเผยความเสี่ยงด้านสภาพอากาศ Scope 3 อาจเปลี่ยนความคาดหวังของนักลงทุนและความสนใจของสาธารณชน บีบให้บริษัทต้องปฏิบัติต่อความเสี่ยงเหล่านี้ว่าเป็นสาระสำคัญต่อกลยุทธ์ทางธุรกิจ