EU ประกาศเตรียมจัดเก็บ AWS และ Microsoft Azure เป็น ‘Gatekeeper’ ภายใต้ DMA ครั้งแรกที่คลาวด์ถูกควบคุม

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 25 มิถุนายน 2026 คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ได้แจ้งให้ Amazon และ Microsoft ทราบถึงมุมมองเบื้องต้นว่าบริการคลาวด์คอมพิวติ้งของพวกเขา — Amazon Web Services (AWS) และ Microsoft Azure — ควรถูกกำหนดให้เป็น 'Gatekeeper' ภายใต้กฎหมาย Digital Markets Act (DMA) ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่กฎหมายนี้จะถูกนำไปใช้กับบริการโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ แทนที่จะเป็นแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เน้นผู้บริโภคโดยตรง

เหตุผลของคณะกรรมาธิการ

คณะกรรมาธิการสรุปว่า AWS และ Azure ทำหน้าที่เป็น ‘ประตูสำคัญที่เชื่อมธุรกิจกับลูกค้าของพวกเขา’ ในสหภาพยุโรป ทำให้พวกเขามีอำนาจในการกำหนดเงื่อนไขการเข้าถึงสำหรับธุรกิจในยุโรปจำนวนมากที่ต้องพึ่งพาบริการคลาวด์ AWS และ Azure ควบคุม ประมาณ 70% ของรายได้คลาวด์ใน EU ซึ่งเป็นการกระจุกตัวของตลาดที่อยู่เบื้องหลังการสอบสวนอย่างเป็นทางการนานเจ็ดเดือนที่เริ่มต้นในเดือนพฤศจิกายน 2025 คณะกรรมาธิการยังพบว่า ผลกระทบจากการล็อกอิน (lock-in effects) และต้นทุนในการเปลี่ยนผู้ให้บริการที่สูง (high switching costs) ป้องกันไม่ให้ลูกค้าธุรกิจย้ายไปมาระหว่างผู้ให้บริการคลาวด์ ซึ่งยิ่งตอกย้ำตำแหน่งที่โดดเด่นของทั้งสองแพลตฟอร์ม

ทำไมเกณฑ์มาตรฐานถึงใช้ไม่ได้

เกณฑ์ปริมาณ (เชิงปริมาณ) มาตรฐานของ DMA สำหรับการเป็น Gatekeeper — รายได้ต่อปีใน EEA 7.5 พันล้านยูโร, มูลค่าตลาด 7.5 หมื่นล้านยูโร, ผู้ใช้ปลายทางรายเดือน 45 ล้านคน และผู้ใช้ทางธุรกิจรายปี 10,000 ราย — ถูกออกแบบมาสำหรับบริการแพลตฟอร์มหลักที่เน้นผู้บริโภค เช่น ร้านค้าแอป เสิร์ชเอนจิน และโซเชียลเน็ตเวิร์ก บริการโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์อย่าง AWS และ Azure ไม่สามารถตอบสนองเมตริกที่อิงตามจำนวนผู้ใช้เหล่านั้นได้ง่ายนัก

ดังนั้น คณะกรรมาธิการจึงใช้ มาตรา 3(8) ของ DMA ซึ่งอนุญาตให้มีการกำหนดสถานะแบบ 'เชิงคุณภาพ' ผ่าน การสอบสวนตลาด (market investigation) เมื่อบริการใดมีคุณสมบัติครบตามเกณฑ์หลักสามข้อ ได้แก่ (ก) มีผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อตลาดภายใน (ข) ทำหน้าที่เป็นประตูสำคัญสำหรับผู้ใช้ทางธุรกิจในการเข้าถึงผู้ใช้ปลายทาง และ (ค) มีตำแหน่งที่ฝังรากลึกและยั่งยืน แม้ว่าเกณฑ์ปริมาณมาตรฐานจะไม่เป็นไปตามข้อกำหนดก็ตาม การสอบสวนตลาดสองครั้งได้เปิดขึ้นเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2025 โดยเฉพาะเพื่อประเมิน AWS และ Azure ภายใต้เส้นทางเชิงคุณภาพนี้

ข้อบังคับที่จะเกิดขึ้นหากถูกกำหนดเป็น Gatekeeper

หากได้รับการกำหนดอย่างเป็นทางการ AWS และ Azure จะต้องอยู่ภายใต้ ข้อ 'ห้าม' และ 'ต้องทำ' ของ DMA (มาตรา 5, 6 และ 7) ที่ใช้กับ Gatekeeper อื่นๆ ซึ่งรวมถึง:

• ข้อบังคับด้านการเชื่อมต่อระหว่างระบบ (Interoperability obligations) — อนุญาตให้บริการคลาวด์คู่แข่งทำงานร่วมกับ AWS และ Azure ได้
• การย้ายข้อมูล (Data portability) — ทำให้ลูกค้าธุรกิจสามารถถ่ายโอนข้อมูลของตนไปยังผู้ให้บริการคลาวด์รายอื่นได้
• การเข้าถึงที่เป็นธรรม สมเหตุสมผล และไม่เลือกปฏิบัติ (FRAND access) สู่แพลตฟอร์ม
• การห้ามเลือกปฏิบัติเพื่อประโยชน์ของตนเอง (Prohibition of anti-competitive self-preferencing) — ห้าม AWS และ Azure เลือกปฏิบัติโดยให้บริการของตนเองเหนือคู่แข่ง
• การห้ามการผูกมัด/การขายควบ (Ban on tying/bundling) — ป้องกันไม่ให้บริษัทต่างๆ ทำให้การใช้บริการหนึ่งขึ้นอยู่กับการใช้อีกบริการหนึ่ง

การไม่ปฏิบัติตามอาจมีค่าปรับสูงถึง 10% ของรายได้ทั่วโลกต่อปี และสูงถึง 20% สำหรับการละเมิดซ้ำ

ไทม์ไลน์และขั้นตอนถัดไป

• ข้อสรุปเบื้องต้นถูกส่งถึง Amazon และ Microsoft เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 ขณะนี้ทั้งสองบริษัทมีสิทธิ์ ตอบโต้และนำเสนอข้อต่อสู้ ของตนต่อคณะกรรมาธิการ
• คณะกรรมาธิการตั้งเป้าที่จะออกคำตัดสินขั้นสุดท้ายภายในห้าเดือนนับจากการเริ่มสอบสวนในเดือนพฤศจิกายน 2025 ซึ่งหมายความว่าคาดว่าจะมีคำตัดสินที่มีผลผูกพันก่อนสิ้นปี 2026
• หากถูกกำหนด AWS และ Azure จะมีเวลาหกเดือนในการปฏิบัติตามข้อบังคับ DMA ทั้งหมด

การขยายขอบเขต DMA ครั้งสำคัญ

การเคลื่อนไหวนี้แสดงถึงการขยายขอบเขตของ DMA อย่างมีนัยสำคัญ จนถึงขณะนี้ กฎหมายนี้กำหนดเป้าหมายไปที่บริการแพลตฟอร์มหลักที่เน้นผู้บริโภค — ร้านค้าแอป (Apple App Store, Google Play), การส่งข้อความ (WhatsApp/Messenger ของ Meta), โซเชียลเน็ตเวิร์ก, เสิร์ช, โฆษณา และตลาดซื้อขายออนไลน์ คลาวด์คอมพิวติ้งไม่ได้ถูกมองว่าเป็นบริการแพลตฟอร์มหลักภายใต้คำจำกัดความมาตรฐานของ DMA ตั้งแต่แรก

ด้วยการใช้เครื่องมือสอบสวนตลาดเชิงคุณภาพภายใต้มาตรา 3(8) คณะกรรมาธิการกำลังขยายขอบเขตของ DMA ไปสู่บริการโครงสร้างพื้นฐานแบบ B2B ซึ่งมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจดิจิทัลของยุโรป แต่ไม่มีจำนวน 'ผู้ใช้ปลายทาง' แบบทั่วไปที่จะกระตุ้นการกำหนดโดยอัตโนมัติ นี่เป็นสัญญาณว่าคณะกรรมาธิการมองว่าแพลตฟอร์มคลาวด์ที่โดดเด่นเป็น 'คอขวด' (gatekeeping bottlenecks) ที่คล้ายคลึงกัน และสมควรได้รับกฎระเบียบเชิงป้องกัน และอาจปูทางไปสู่การสอบสวนบริการโครงสร้างพื้นฐาน B2B อื่นๆ เพิ่มเติมในอนาคต