ทำไมโรงกลั่นน้ำมันเอเชียถึงหยุดซื้อน้ำมันดิบตะวันออกกลางกะทันหัน?

การเปิดช่องแคบฮอร์มุซและข้อตกลงสหรัฐฯ-อิหร่าน

สหรัฐฯ และอิหร่านบรรลุบันทึกความเข้าใจ (Memorandum of Understanding) ในช่วงกลางเดือนมิถุนายนเพื่อยุติการสู้รบและเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ซึ่งถูกปิดอย่างมีประสิทธิภาพตั้งแต่เดือนมีนาคม 2026 การขนส่งสินค้ากลับมาเคลื่อนย้ายอีกครั้ง ปลดปล่อยน้ำมันดิบที่ติดค้างอยู่กว่า 60 ล้านบาร์เรลในอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งพร้อมที่จะเดินทางไปยังตลาดเอเชีย ตลาดน้ำมันจริงพลิกผันอย่างรวดเร็ว โดยราคาน้ำมันดิบเบรนท์ร่วงลงประมาณ 13% จากระดับก่อนทำข้อตกลง มาอยู่ที่ประมาณ 78.64 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลภายในวันที่ 22 มิถุนายน

กำลังการผลิตใหม่จากคูเวต อิรัก และโอเปกพลัส

ปัจจัยด้านอุปทานหลายประการซ้ำเติมการเปลี่ยนผ่านของตลาด:

• คูเวต เริ่มเพิ่มกำลังการผลิตทันทีหลังจากเปิดช่องแคบฮอร์มุซ โดยวางแผนจะผลิตเกิน 2 ล้านบาร์เรลต่อวันภายในหนึ่งสัปดาห์ หลังจากซ่อมแซมโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานที่เสียหายจากสงครามเสร็จสมบูรณ์
• โอเปกพลัส อนุมัติการเพิ่มกำลังการผลิตหลายครั้ง: 206,000 บาร์เรลต่อวันในเดือนเมษายน 188,000 บาร์เรลต่อวันในเดือนมิถุนายน และอีก 188,000 บาร์เรลต่อวันสำหรับเดือนกรกฎาคม 2026 โดยมีซาอุดีอาระเบีย รัสเซีย อิรัก คูเวต และอื่นๆ เข้าร่วม
• ผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียยังเร่งทำการ ถ่ายเทน้ำมันระหว่างเรือ (Ship-to-ship transfers) นอกชายฝั่งสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และโอมานในเดือนมิถุนายน ทำให้ส่วนต่างราคาน้ำมันดิบตะวันออกกลางในตลาดซื้อขายทันทีลดลงจนถึงขั้นมีส่วนลด

โครงสร้างตลาดคอนแทงโก (Contango) ที่เป็นขาลง

การรวมกันของอุปทานน้ำมันที่หลั่งไหลเข้ามาอย่างกะทันหันจากการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ น้ำมันที่ค้างอยู่กว่า 60 ล้านบาร์เรล และการเพิ่มกำลังการผลิตอย่างประสานงานกันของโอเปกพลัส ได้ผลักดันให้เส้นโค้งฟิวเจอร์สน้ำมันดิบเข้าสู่ภาวะ คอนแทงโกขาลง (Bearish Contango) ซึ่งหมายถึงราคาส่งมอบระยะสั้นถูกกว่าราคาสัญญาล่วงหน้า โครงสร้างเช่นนี้ส่งเสริมให้กักเก็บน้ำมันไว้มากกว่าการซื้อสินค้าส่งมอบทันที และยิ่งกดดันให้การซื้อขายในตลาดสปอตโดยโรงกลั่นลดลงไปอีก ส่วนสำคัญหลายส่วนของตลาดน้ำมันกำลังเผชิญกับอุปทานที่เพิ่มขึ้นอย่างฉับพลัน ซึ่งเปลี่ยนความรู้สึกของตลาดจากภาวะขาดแคลนในช่วงสงครามไปสู่ภาวะล้นตลาด

การคาดการณ์ราคาน้ำมันเบรนท์และผลกระทบจนถึงกลางปี 2026

• โกลด์แมน แซคส์ รีเสิร์ช (Goldman Sachs Research) คาดการณ์ว่าราคาน้ำมันจะปรับตัวลดลงอีกหลังข้อตกลง แต่ไม่น่าจะกลับสู่ระดับก่อนสงครามได้ในทันที โดยคาดการณ์ว่าราคาเบรนท์จะเฉลี่ยอยู่ที่ 75 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในปีหน้า
• ฟิทช์ เรทติ้งส์ (Fitch Ratings) กล่าวว่าตลาดคาดว่าจะกลับเข้าสู่ภาวะล้นตลาดอีกครั้งหลังจากเปิดช่องแคบฮอร์มุซ และการหยุดชะงักครั้งนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงทิศทางขาลงในระยะยาวของตลาด
• ราคาน้ำมันเบรนท์แตะระดับ ต่ำสุดในรอบสามเดือน ในช่วงกลางเดือนมิถุนายน โดยฟิวเจอร์ส WTI ส่งมอบทันทีร่วงลงมากกว่า 4 ดอลลาร์ในวันเดียว
• เอสแอนด์พี โกลบอล (S&P Global) ตั้งข้อสังเกตว่าแม้ตลาดน้ำมันจริงจะยังคงตึงตัวในช่วงฤดูร้อน แต่การไหลเวียนของอุปทานตามปกติจะช่วยบรรเทาความกังวลด้านอุปทานในระยะยาว

แนวโน้มพฤติกรรมการซื้อของโรงกลั่น

ผู้ซื้อในเอเชียส่วนใหญ่ได้ตกลงซื้อน้ำมันที่จะส่งมอบตั้งแต่เดือนมิถุนายนถึงสิงหาคมแล้ว และตอนนี้มีสต็อกเพียงพอ การยกเว้นการคว่ำบาตรน้ำมันอิหร่านชั่วคราวของสหรัฐฯ คาดว่าจะไม่ดึงดูดคำสั่งซื้อจากเอเชียในวงกว้าง มีเพียงโรงกลั่นอิสระของจีนเท่านั้นที่น่าจะเป็นผู้ซื้อน้ำมันอิหร่านรายหลัก พฤติกรรมการซื้อของโรงกลั่นจนถึงกลางปี 2026 คาดว่าจะยังคงระมัดระวังและเน้นจังหวะ โดยจะนิยมซื้อสินค้าสปอตในราคาที่มีส่วนลด มากกว่าการทำสัญญาระยะยาว เนื่องจากโครงสร้างคอนแทงโกส่งเสริมให้รอซื้อในราคาที่ต่ำกว่า