TSMC ร่วงยกแผง ต้นเหตุตลาดหุ้นโลกทรุด: เทคโนโลยี AI ล้น, การสอบสวนสิทธิบัตร และน้ำหนักในดัชนีที่สูงลิบ

การร่วงลงของหุ้น TSMC ปลายเดือนมิถุนายน 2025 ไม่ได้เกิดจากปัจจัยเฉพาะของบริษัทแต่เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากแรงขายครั้งใหญ่ในหุ้นเทคโนโลยี AI ทั่วโลกที่กังวลเรื่องมูลค่าหุ้นที่แพงเกินจริง บวกกับการสอบสวนสิทธิบัตรของคณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศสหรัฐฯ (ITC) และที่สำคัญคือน้ำหนักของ TSMC ในดัชนีนั้นสูงมาก ราว 45% ของดัชนี Taiex ของไต้หวัน และประมาณ 14-15% ของดัชนี MSCI Emerging Markets ทำให้ TSMC กลายเป็นตัวขับเคลื่อนหลักที่ทำให้ดัชนีทั้งสองปรับตัวลง

อะไรทำให้ TSMC ร่วงปลายเดือนมิถุนายน

มีหลายปัจจัยที่ส่งผลกระทบพร้อมกัน:

• การปรับฐานมูลค่าหุ้นเทคโนโลยี AI ทั่วโลก นักลงทุนทั่วโลกเริ่มตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับมูลค่าของหุ้น AI และชิปที่ปรับตัวขึ้นสูง หลังจากที่ Nasdaq ซึ่งเน้นหุ้นเทคโนโลยี ร่วงลงมากกว่า 4.5% ในสัปดาห์ก่อนหน้า ทำให้เกิดการเทขายหุ้นในกลุ่มนี้ การเทขายครั้งนี้ถูกขนานนามว่าเป็น "เทคราวต์" (tech rout) ที่เกิดจากความกังวลว่าการลงทุนใน AI จะไม่คุ้มค่ากับมูลค่าหุ้นที่แพงลิบ
• Broadcom เป็นตัวจุดชนวน การเทขายรุนแรงขึ้นหลังจาก Broadcom รายงานรายได้ในไตรมาสที่สองต่ำกว่าที่นักวิเคราะห์คาดไว้ ทำให้หุ้นกลุ่ม AI และชิปร่วงตามกัน รวมถึง TSMC
• กังวลเรื่องดอกเบี้ยและเศรษฐกิจ ความกังวลเกี่ยวกับการขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้งและเศรษฐกิจที่ชะลอตัว กดดันหุ้นเทคโนโลยีที่มีราคาสูงไปทั่วโลก
• การสอบสวนสิทธิบัตรของ ITC คณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศสหรัฐฯ (ITC) เปิดการสอบสวน (หมายเลข 337-TA-1443) โดย Marlin Semiconductor และ Longitude Licensing เป็นผู้ร้องเรียน ระบุว่าชิป 7nm และ 5nm ของ TSMC ละเมิดสิทธิบัตรสหรัฐฯ รวมถึงผลิตภัณฑ์ของลูกค้าปลายทางอย่าง Apple, Broadcom, Qualcomm สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรครีพับลิกัน 4 คน เรียกร้องให้ ITC สั่งห้ามนำเข้าชิปที่ละเมิดสิทธิบัตร ผู้อำนวยการสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาไต้หวัน (TIPO) ออกมาเรียกผู้ร้องเรียนว่า "พวกหากินกับสิทธิบัตร" (patent trolls) แต่ความไม่แน่นอนทางกฎหมายก็ยังคงกดดันความรู้สึกของนักลงทุน

การเทขายหุ้นเทคโนโลยีทั่วโลก

การเทขายครั้งนี้เกิดขึ้นในวงกว้างทั่วโลก:

• Nasdaq ร่วงมากกว่า 2% ในวันที่ 23 มิถุนายนเพียงวันเดียว ขณะที่ S&P 500 ลดลง 1.4%
• KOSPI ของเกาหลีใต้ร่วงประมาณ 10% นำโดยหุ้นซัมซุงและ SK Hynix ที่เป็นผู้ผลิตชิปรายใหญ่
• ความเสียหายกระจายเป็นวงกว้าง หุ้นกลุ่ม AI, เซมิคอนดักเตอร์ และหน่วยความจำ ต่างถูกปรับลดมูลค่าลงอย่างหนัก โดยการเทขายเริ่มขึ้นในเอเชียและส่งต่อมายังสหรัฐฯ

รายละเอียดการสอบสวนสิทธิบัตรของ ITC

การสอบสวนสิทธิบัตรเพิ่มความไม่แน่นอนเฉพาะสำหรับ TSMC:

• การสอบสวนหมายเลข 337-TA-1443 ครอบคลุม "อุปกรณ์เซมิคอนดักเตอร์ที่ผลิตในต่างประเทศ" และผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบดังกล่าว
• ผู้ร้องเรียน (Marlin Semiconductor และ Longitude Licensing) โต้แย้งว่าชิปของ TSMC ที่ใช้กระบวนการผลิตขั้นสูงละเมิดสิทธิบัตรสหรัฐฯ และ ITC มีอำนาจในการสั่งห้ามนำเข้าชิปเหล่านี้
• การไต่สวนพยานหลักฐานมีกำหนดในเดือน กุมภาพันธ์ 2026 และคาดว่า ITC จะมีคำวินิจฉัยขั้นสุดท้ายภายในปีนั้น
• ผู้อำนวยการ TIPO กล่าวว่า ผู้ร้องเรียนน่าจะเป็น "พวกหากินกับสิทธิบัตร" (patent trolls) ที่หวังแค่ค่าใบอนุญาตหรือค่าไกล่เกลี่ย

ผลกระทบมหาศาลของ TSMC ต่อดัชนีไต้หวันและตลาดเกิดใหม่

น้ำหนักของ TSMC ที่สูงมากในดัชนี ทำให้การปรับตัวลงของ TSMC เพียงตัวเดียวส่งผลกระทบต่อดัชนีโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ:

• ดัชนี Taiex (~45% TSMC) TSMC คิดเป็นประมาณ 45% ของดัชนี Taiex ของไต้หวัน ในวันที่ 24 มิถุนายน Taiex ลดลง 2.24% ตามการเทขายหุ้นเทคโนโลยีทั่วโลก โดยที่ TSMC เป็นต้นเหตุหลัก
• ดัชนี MSCI Emerging Markets (~14-15% TSMC) TSMC เป็นหุ้นที่มีน้ำหนักมากที่สุดในดัชนี MSCI EM ที่ประมาณ 14.2% มากเป็นเกือบสามเท่าของซัมซุงอิเล็กทรอนิกส์ (อันดับสอง ประมาณ 5%) ไต้หวันในฐานะประเทศมีน้ำหนักในดัชนีนี้ถึง 22-25% ซึ่งมากกว่าจีน
• กองทุน Passive ทวีความผันผวน เนื่องจาก TSMC เป็นหุ้นที่มีน้ำหนักมากที่สุดในทั้งดัชนี Taiex และ MSCI EM การเคลื่อนไหวของ TSMC จึงส่งผลโดยตรงต่อผลตอบแทนของดัชนี และบีบให้กองทุน Passive ต้องปรับพอร์ต ส่งผลให้ความผันผวนรุนแรงขึ้น

สรุปแล้ว การร่วงลงของ TSMC ในเดือนมิถุนายน 2025 เป็นกรณีศึกษาของหุ้นเทคยักษ์ใหญ่ที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของการปรับฐานมูลค่าหุ้น AI ทั่วโลก การสอบสวนสิทธิบัตรของ ITC เพิ่มความไม่แน่นอนเฉพาะสำหรับ TSMC ในขณะที่น้ำหนักของหุ้นในดัชนีที่สูงลิ่ว (45% ของ Taiex, 14-15% ของ MSCI EM) ส่งผลให้หุ้นตัวเดียวสามารถดึงตลาดหุ้นไต้หวันและดัชนีตลาดเกิดใหม่ทั้งตลาดร่วงลงอย่างรุนแรง