วิเคราะห์โปรตีนฟอสซิล Homo naledi ครั้งแรก เผยความลับใหม่ของโพรงถ้ำ Rising Star

นี่คือการตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผลการศึกษาที่ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2026 ในวารสาร Cell

ความรู้ใหม่จากการวิเคราะห์โปรตีนครั้งแรก

นักวิจัยประสบความสำเร็จในการสกัดและวิเคราะห์โปรตีนโบราณจากเคลือบฟันของฟอสซิล Homo naledi เป็นครั้งแรก ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญ เนื่องจากดีเอ็นเอไม่สามารถคงอยู่ในสภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและชื้นของระบบถ้ำ Rising Star ได้ ทีมวิจัยมุ่งเป้าไปที่ โปรตีนอะมีโลเจนิน (AMEL) ซึ่งถูกเข้ารหัสโดยยีนบนโครโมโซม X และ Y โดย AMELX พบได้ทั้งสองเพศ แต่ AMELY จะพบเฉพาะในเพศชายปกติเท่านั้น โดยใช้เทคนิคที่บุกรุกน้อยที่สุด พวกเขาทดสอบฟันจาก 23 ตัวอย่าง ซึ่งครอบคลุมทุกช่วงอายุ (ผู้ใหญ่ เด็ก และทารก) จากห้อง Dinaledi และส่วนอื่นๆ ของระบบถ้ำ

ผลลัพธ์สำคัญ: ไม่มีตัวอย่างใดใน 23 ตัวอย่างที่แสดงร่องรอยของโปรตีน AMELY ซึ่งเป็นเพศชาย ทุกตัวอย่างที่วิเคราะห์สอดคล้องกับการเป็น เพศหญิงตามโครโมโซม (XX)

การค้นพบนี้เพิ่มมิติใหม่ที่น่าทึ่งให้กับหลักฐานที่มีอยู่ก่อนหน้านี้ที่ว่า Homo naledi จงใจนำศพของผู้ตายไปไว้ในห้องลึกที่เข้าถึงยากของระบบถ้ำ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่อนุมานได้จากการจัดเรียงและบริบทของกระดูก

สองแนวทางตีความหลัก

นักวิทยาศาสตร์ยังคงระมัดระวังเกี่ยวกับสาเหตุ และมีสมมติฐานหลักสองข้อเกิดขึ้น :

1. การฝังศพแบบเลือกเพศจงใจ (แนวทางวัฒนธรรม)
นี่คือแนวตีความที่ชวนให้ถกเถียง: Homo naledi อาจปฏิบัติพิธีฝังศพหรือการเก็บศพโดยเลือกเพศอย่างจงใจ หมายความว่ามีเพียงเพศหญิงเท่านั้นที่ถูกนำไปไว้ในห้อง Dinaledi และห้องที่เกี่ยวข้อง ขณะที่เพศชายถูกจัดการด้วยวิธีอื่นที่อื่น ถ้าเป็นจริง นี่จะเป็นตัวอย่างพฤติกรรมการทำศพแบบแยกเพศที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยพบในฟอสซิลโฮมินิน ซึ่งบ่งบอกถึงโครงสร้างสังคมที่ซับซ้อนและมีการแบ่งแยกอย่างชัดเจนตามเพศ

2. ความเอนเอียงของกลุ่มตัวอย่างหรือทางชีวภาพ (แนวทางที่ไม่ใช่วัฒนธรรม)
สมมติฐานว่าง (null hypothesis) คือสัญญาณเพศหญิงล้วนสะท้อนถึงสิ่งอื่นนอกเหนือจากเจตนาทางวัฒนธรรม:

• ความเอนเอียงของกลุ่มตัวอย่าง: เพียงกลุ่มย่อยเฉพาะ (เช่น กลุ่มเพศหญิงหรือกลุ่มเด็กในวัยเดียวกัน) ตายหรือถูกทับถมในถ้ำโดยไม่ได้เกิดจากวัฒนธรรม อาจเป็นเหตุการณ์ภัยพิบัติหรือกับดักทางธรรมชาติที่ส่งผลกระทบต่อผู้หญิงโดยเฉพาะ
• การขาดโปรตีนจากโครโมโซม Y ในทางชีวภาพ: เป็นไปได้ว่า Homo naledi เพศชายไม่ได้ผลิตโปรตีน AMELY ในเคลือบฟันเลย หรือโปรตีนนั้นเสื่อมสลายในอัตราที่แตกต่างกัน ทำให้การทดสอบไม่สามารถตรวจพบเพศชายได้แม้จะมีอยู่ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยชี้ให้เห็นว่าโปรตีน AMELX ได้รับการอนุรักษ์อย่างดีและสามารถตรวจพบได้ ซึ่งทำให้ความเป็นไปได้ที่ AMELY จะเสื่อมสลายโดยสมบูรณ์เพียงลำพังนั้นดูมีโอกาสน้อยลง

นักบรรพชีวินวิทยา จอห์น ฮอว์กส (John Hawks) ได้อธิบายถึงการค้นพบนี้ว่า "ผลลัพธ์ที่น่าสนใจที่สุดคือความเรียบง่าย: ไม่มีร่องรอยของเครื่องหมายเพศชาย" แต่เขาและนักวิจัยคนอื่นๆ เน้นย้ำว่าทั้งสองแนวทางยังคงเป็นไปได้ รอการค้นพบฟอสซิลจากแหล่งอื่นๆ เพิ่มเติม