คลื่นความร้อนสังหารยุโรป มิถุนายน 2025: อธิบาย 'โอเมก้าบล็อก' ยอดผู้เสียชีวิต และเหตุที่ไม่ใช่ฝีมือเอลนีโญ

นักวิทยาศาสตร์สังเกตว่า รูปแบบการปิดกั้นเหล่านี้เป็นลักษณะทางบรรยากาศตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นมาโดยตลอด อย่างไรก็ตาม ผลกระทบทางความร้อนในตอนนี้รุนแรงกว่ามาก เพราะสภาพอากาศพื้นฐาน (baseline climate) ร้อนขึ้น "รูปแบบสภาพอากาศไม่ได้ใหม่ แต่ baseline มันต่างออกไป" นักวิจัยคนหนึ่งอธิบายกับเอเอฟพี โอเมก้าบล็อกแบบเดียวกันที่อาจทำให้เกิดอากาศอบอุ่นเมื่อร้อยปีก่อน บัดนี้กลับส่งมอบความร้อนที่รุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิต

โอเมก้าบล็อก vs. เอลนีโญ: ทำไมต้องแยกแยะ?

ระหว่างคลื่นความร้อน สื่อจำนวนมากชี้ไปที่เอลนีโญว่าเป็นสาเหตุที่เป็นไปได้ นักวิทยาศาสตร์ด้านสภาพอากาศได้โต้แย้งอย่างหนักแน่น กลไกของทั้งสองแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง:

Ioanna Vergini ผู้ก่อตั้งแพลตฟอร์มพยากรณ์อากาศโลก WYF24 บอกกับ Euronews ว่าการโทษเอลนีโญสำหรับเหตุการณ์นี้เป็น "มุมมองทางอุตุนิยมวิทยาที่ผิด" เธอกล่าวว่ามหาสมุทรแปซิฟิกไม่ได้อยู่ในสภาวะเอลนีโญที่รุนแรงด้วยซ้ำ และถึงแม้จะเป็น อิทธิพลโดยตรงต่อยุโรปก็มีจำกัด

การศึกษา Attribution อย่างรวดเร็วของ ClimaMeter สรุปอย่างตรงไปตรงมาว่า: "เราถือว่าอุณหภูมิสูงที่ทำให้เกิดคลื่นความร้อนในยุโรปตะวันตกเดือนมิถุนายน 2025 มาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากฝีมือมนุษย์ และความแปรปรวนของสภาพอากาศตามธรรมชาติมีบทบาทเพียงเล็กน้อย"

สถิติอุณหภูมิทั่วทั้งยุโรปตะวันตก

อุณหภูมิพุ่งสูงขึ้นทั่วทั้งทวีปในช่วงสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมิถุนายน 2025:

• ฝรั่งเศส: บอร์กโดซ์ (Bordeaux) ทะลุ 41.9 องศาเซลเซียส ทุบสถิติเดิมของเมือง เมืองอื่นๆ ทั่วประเทศก็ทำลายสถิติเดือนมิถุนายนเช่นกัน ฝรั่งเศสยังรายงานผู้เสียชีวิตจากการจมน้ำอย่างน้อย 40 ราย ขณะที่ผู้คนพยายามหาความเย็นในแหล่งน้ำ รวมถึงเด็กๆ ด้วย
• สเปนและโปรตุเกส: สถิติอุณหภูมิสูงสุดในเดือนมิถุนายนของประเทศถูกทำลาย โดยอุณหภูมิเกิน 46°C
• อิตาลีและเยอรมนี: หลายพื้นที่พบอุณหภูมิสูงกว่า 40°C
• สหราชอาณาจักร: ลอนดอนเผชิญคลื่นความร้อนรุนแรง ส่งผลให้โรงเรียนมากกว่า 300 แห่งต้องปิดทำการ
• เซอร์เบีย: บันทึกวันที่ร้อนที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการวัด อ้างอิงโดย Politico และนักวิจัยจาก Imperial College

Copernicus Climate Change Service ยืนยันว่าเดือน มิถุนายน 2025 เป็นเดือนมิถุนายนที่อบอุ่นที่สุดเป็นอันดับสามของโลก โดยมีความเครียดจากความร้อนที่รุนแรงเป็นพิเศษในยุโรปตะวันตก คลื่นความร้อนนี้ "รุนแรงขึ้นจากอุณหภูมิผิวน้ำทะเลที่ทำลายสถิติในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันตก"

ยอดผู้เสียชีวิต: การเสียชีวิตที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

คลื่นความร้อนครั้งนี้เป็นอันตรายถึงชีวิต ข้อมูลสำคัญจากการศึกษา Attribution อย่างรวดเร็วและรายงานอย่างเป็นทางการ ได้แก่:

• ฝรั่งเศส: มีผู้เสียชีวิตโดยตรงอย่างน้อย 18 ราย ณ วันที่ 22 มิถุนายน รวมถึงเด็ก 2 คนที่ถูกทิ้งไว้ในรถร้อน และการจมน้ำอีก 13 ราย ยอดผู้เสียชีวิตจากการจมน้ำเพิ่มขึ้นเป็น 40 รายในภายหลัง
• 12 เมืองในยุโรป: การประเมินทางวิทยาศาสตร์อย่างรวดเร็วประมาณการว่า มีผู้เสียชีวิตจากความร้อนประมาณ 2,300 ราย ใน 12 เมืองทั่วยุโรป ในช่วง 10 วันสิ้นสุดวันที่ 2 กรกฎาคม ในจำนวนนี้ ประมาณ 1,500 ราย (65%) เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากฝีมือมนุษย์
• ลอนดอน: Grantham Institute แห่ง Imperial College ประมาณการว่า มีผู้เสียชีวิตจากความร้อนประมาณ 260 ราย ซึ่งประมาณ 170 ราย (65%) เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หมายความว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นเป็นสามเท่าเมื่อเทียบกับโลกที่ไม่มีภาวะโลกร้อน
• ประมาณการทั้งฤดูร้อน: ภายในเดือนกันยายน 2025 นักวิทยาศาสตร์ประเมินว่ามีผู้เสียชีวิตส่วนเกินประมาณ 16,500 ราย ทั่วยุโรปในช่วงฤดูร้อนที่เชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ คิดเป็นประมาณ 68% ของผู้เสียชีวิตจากคลื่นความร้อนที่เกิดจากภาวะโลกร้อน

นักวิทยาศาสตร์และนักพยากรณ์กล่าวว่า: ภาวะโลกร้อนระยะยาวคือตัวขับเคลื่อน

มีความเห็นพ้องต้องกันอย่างมากในแถลงการณ์ทางวิทยาศาสตร์และการศึกษา Attribution อย่างรวดเร็วที่มีอยู่:

• ภาวะโลกร้อนระยะยาวคือตัวขับเคลื่อนหลัก การศึกษา ClimaMeter ระบุว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากฝีมือมนุษย์เป็นสาเหตุหลัก การวิเคราะห์ของ Imperial College พบว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ยอดผู้เสียชีวิตจากความร้อนในลอนดอนเพิ่มขึ้นเป็นสามเท่า การศึกษาแยกต่างหากโดย Imperial College และ UK Met Office พบว่าใน 12 เมืองในยุโรป 65% ของผู้เสียชีวิตส่วนเกินประมาณ 2,305 รายเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากฝีมือมนุษย์
• เอลนีโญมีบทบาทเล็กน้อย "เอลนีโญเป็นสิ่ง distract" เป็นหัวข้อข่าวของการวิเคราะห์ของ Euronews ที่อ้างอิงผู้เชี่ยวชาญหลายคน การเชื่อมต่อระยะไกลของรูปแบบในแปซิฟิกไปยังยุโรปนั้นอ่อนแอและไม่สม่ำเสมอ เมื่อเทียบกับสัญญาณที่ชัดเจนของภาวะโลกร้อน
• รูปแบบไม่ใช่สิ่งใหม่ แต่ความรุนแรงต่างหากที่เปลี่ยนไป โอเมก้าบล็อกมีมาโดยตลอด สิ่งที่เปลี่ยนไปคือ baseline ที่ร้อนขึ้น ทำให้แต่ละเหตุการณ์รุนแรงมากขึ้น
• อุณหภูมิผิวน้ำทะเลที่ทำลายสถิติ ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนตะวันตกมีส่วนทำให้เกิดความรุนแรง ตามข้อมูลของ Copernicus

Samantha Burgess จาก European Centre for Medium-Range Weather Forecasts อธิบายรูปแบบของบรรยากาศด้วยคำพูดที่ชัดเจนกับเอเอฟพีว่า "เหมือนกับรถติดในชั้นบรรยากาศที่กักเก็บความร้อนไว้"