วิกฤตคลื่นความร้อน-แล้งในยุโรป งานวิจัยชี้คนจนเจ็บหนักที่สุด

พื้นที่เสี่ยงร้อนแรงไม่เท่ากัน ไม่ใช่ทุกพื้นที่ในยุโรปได้รับผลกระทบเท่ากัน ภูมิภาคที่สูญเสียรายได้มากที่สุดในประวัติศาสตร์คือมาดริด (เกือบ 10%) ฮังการีตอนกลาง (9.4%) และสเปนตอนกลาง (8.8%) ขณะที่ครัวเรือนในกรีซ สเปน โรมาเนีย บัลแกเรีย และไซปรัสจะเผชิญความสูญเสียรุนแรงที่สุดในอนาคต

ความเสี่ยงจนพุ่งสูงสุด งานวิจัยประเมินว่าหากอุณหภูมิโลกร้อนขึ้นถึง 1.5°C ชาวยุโรปประมาณ 60 ล้านคนอาจตกอยู่ในความเสี่ยงต่อความยากจนจากภัยพิบัติทางภูมิอากาศแบบซ้อนทับ แต่หากอุณหภูมิเพิ่มถึง 2.7°C ซึ่งเป็นแนวโน้มที่โลกกำลังมุ่งหน้าไปภายใต้นโยบายและคำมั่นสัญญาที่มีอยู่ในปัจจุบัน จำนวนดังกล่าวจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าเป็น 127 ล้านคน

ภาพระยะยาวของรายได้น่ากังวล หากโลกร้อนถึง 2.7°C ภายในปี 2100 รายได้เฉลี่ยของครัวเรือนยุโรปอาจลดลงถึง 27% เมื่อเทียบกับกรณีพื้นฐานที่ไม่เกิดภาวะโลกร้อนเพิ่ม หากสามารถจำกัดภาวะโลกร้อนให้อยู่ที่ 1.5°C ได้สำเร็จ รายได้เฉลี่ยจะลดลงประมาณ 7%

งานวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ ACCREU และสามารถเข้าถึงได้ในวารสาร Global Environmental Change

คลื่นความร้อนที่ทำให้งานวิจัยมีชีวิต

ในสัปดาห์เดียวกับที่งานวิจัยถูกตีพิมพ์ ยุโรปต้องเผชิญกับคลื่นความร้อนครั้งร้ายแรงในเดือนมิถุนายน 2026 ซึ่งทำลายสถิติอุณหภูมิในหลายประเทศ ความเชื่อมโยงระหว่างข้อค้นพบทางวิชาการกับเหตุการณ์จริงนั้นชัดเจนและสัมผัสได้ทันที

• ผู้เสียชีวิต: มีผู้เสียชีวิตจากการจมน้ำในฝรั่งเศสอย่างน้อย 40 คนขณะพยายามคลายร้อน ผู้สูงอายุ 3 รายเสียชีวิตใกล้เมืองบอร์กโดซ์จากสาเหตุเกี่ยวเนื่องกับความร้อน และเด็กเล็ก 2 คนถูกพบเสียชีวิตในรถยนต์ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ในสเปน หญิงอายุ 90 ปีและชายอายุ 68 ปีเสียชีวิตจากโรคลมแดด หน้าวิกิพีเดียของเหตุการณ์นับยอดผู้เสียชีวิตรวมกว่า 282 ศพทั่วฝรั่งเศส (58 ศพ) สหราชอาณาจักร (15 ศพ) และสเปน (209 ศพ)
• ไฟฟ้าดับ: หม้อแปลงขัดข้องจากความร้อนในฝรั่งเศสทำให้ครัวเรือนกว่า 106,000 หลังคาเรือนไม่มีไฟฟ้าใช้ รวมถึง 68,000 ครัวเรือนในฟินิสแตร์ ไฟฟ้าดับยังเกิดขึ้นในมิลานและตูรินจากการใช้เครื่องปรับอากาศเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• โรงเรียนปิด: โรงเรียนหลายร้อยแห่งในสหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และเยอรมนีปิดทำการหรือปรับตารางเรียนให้สั้นลง โดยสหภาพแรงงานด้านการศึกษาระบุว่าสภาพอากาศไม่ปลอดภัยสำหรับเด็ก ในฝรั่งเศสเพียงประเทศเดียว มีโรงเรียนปิด 845 แห่ง และอีก 1,800 แห่งปรับเวลาทำการ
• การขนส่งหยุดชะงัก: ยูโรสตาร์ยกเลิกขบวนรถไฟลอนดอน-ปารีส 4 เที่ยว และรถไฟหลายขบวนในสหราชอาณาจักรถูกยกเลิก โดยทางการขอให้ผู้โดยสารหลีกเลี่ยงการเดินทางที่ไม่จำเป็น บริการรถไฟในเบลเยียม ฝรั่งเศส และสเปนลดการให้บริการเช่นกัน
• โครงสร้างพื้นฐานเก่าแก่: คลื่นความร้อนเผยให้เห็นความไม่พร้อมของยุโรป โดยมีบ้านเพียงประมาณ 20% เท่านั้นที่ติดเครื่องปรับอากาศ และโครงข่ายที่อยู่อาศัย การขนส่ง และพลังงานส่วนใหญ่ของทวีปถูกสร้างขึ้นสำหรับสภาพอากาศที่ไม่มีอยู่อีกแล้ว

บริบทการเสียชีวิตจากความร้อนในวงกว้าง

การเผยแพร่ผลการศึกษายังเกิดขึ้นพร้อมกับคำเตือนจากสำนักงานองค์การอนามัยโลกประจำยุโรปว่า ในช่วงสี่ปีที่ผ่านมา มีผู้เสียชีวิตจากสาเหตุเกี่ยวเนื่องกับความร้อนทั่วยุโรปมากกว่า 200,000 คน และการเสียชีวิตส่วนใหญ่สามารถป้องกันได้ ในระดับโลก ความเครียดจากความร้อนเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมที่ร้ายแรงที่สุด ทำให้มีผู้เสียชีวิตเกือบ 500,000 คนต่อปี

ผลกระทบแบบทวีคูณ: ทำไมงานวิจัยนี้จึงสำคัญ

Schleypen เน้นย้ำประเด็นนี้ว่า "เมื่อคลื่นความร้อนและภัยแล้งเกิดขึ้นพร้อมกัน ความเสียหายอาจมากกว่าเวลาที่เกิดแยกกันมาก" ข้อมูลของงานวิจัยยืนยันเรื่องนี้ — ผลกระทบแบบทวีคูณเกือบจะเพิ่มผลรวมของผลกระทบเดี่ยวเป็นสองเท่า ซึ่งหมายความว่าผู้กำหนดนโยบายที่วางแผนรับมือคลื่นความร้อนหรือภัยแล้งแยกส่วนกัน มักจะลงทุนในมาตรการปรับตัวไม่เพียงพอ

งานวิจัยยังพบว่าเหตุการณ์คลื่นความร้อนและภัยแล้งที่เกิดพร้อมกัน (compound heat-and-drought events) มีความถี่เพิ่มขึ้นทั่วยุโรป ซึ่งสอดคล้องกับวรรณกรรมวิชาการที่กว้างขึ้นชี้ว่าภาวะโลกร้อนที่เกิดจากมนุษย์ทำให้ความถี่ของเหตุการณ์ซ้อนทับดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในหลายภูมิภาคของโลก

เรียกร้องให้ปรับตัวอย่างแข็งขัน

"คลื่นความร้อนในปัจจุบันกำลังคุกคามสุขภาพ การดำรงชีพ และความสามารถในการทำงานของผู้คนแล้ว" Schleypen กล่าวในข่าวประชาสัมพันธ์ของงานวิจัย นักวิทยาศาสตร์เน้นว่ายุโรปเป็นทวีปที่ร้อนเร็วที่สุดในโลก โดยอุณหภูมิสูงขึ้นในอัตราเร็วกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกประมาณสองเท่า และโครงสร้างพื้นฐานที่เก่าแก่และเครื่องปรับอากาศที่มีจำกัดทำให้การปรับตัวกลายเป็นเรื่องเร่งด่วน งานวิจัยเตือนว่าหากไม่มีการลดการปล่อยมลพิษอย่างรวดเร็วและการลงทุนในมาตรการปรับตัวที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับครัวเรือนที่เปราะบางที่สุด ความเหลื่อมล้ำและความยากจนในยุโรปจะเลวร้ายลงอย่างมากในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า