ฮังการีขวางทาง EU ยูเครน: จุดจบของวีโต้หรือแค่เปลี่ยนมือ?

เส้นทางสู่การเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปของยูเครนถูกขัดขวางซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยประเทศสมาชิกเพียงประเทศเดียว: ฮังการี ภายใต้นายกรัฐมนตรีวิกเตอร์ ออร์บัน บูดาเปสต์ใช้อำนาจวีโต้ในทุกช่วงเวลาสำคัญ ไม่เพียงแต่ขัดขวางการเจรจาเข้าเป็นสมาชิกเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการระงับความช่วยเหลือทางการเงินมูลค่าหลายหมื่นล้านยูโรอีกด้วย การเปลี่ยนแปลงผู้นำในเดือนมิถุนายน 2026 นำมาซึ่งความหวังใหม่ แต่รูปแบบการขัดขวางยังคงอยู่

ฮังการีทำอะไรบ้างเพื่อขัดขวางยูเครน

ฮังการีใช้อำนาจวีโต้ในกลุ่มประเทศสมาชิก EU ทั้ง 27 ประเทศ ขัดขวางความคืบหน้าของยูเครนมาหลายปี การกระทำสำคัญ ได้แก่:

• ธันวาคม 2023: วิกเตอร์ ออร์บัน ประกาศว่าฮังการีจะขัดขวางข้อเสนอของ EU ที่จะเปิดการเจรจาเข้าเป็นสมาชิกกับยูเครนในการประชุมสุดยอดในสัปดาห์นั้น
• ระงับความช่วยเหลือ: ฮังการีใช้สิทธิ์วีโต้ระงับแพ็คเกจช่วยเหลือ EU มูลค่า 5 หมื่นล้านยูโรสำหรับยูเครน และออร์บันขู่ว่าจะ "ดึงเบรกมือ" สำหรับความช่วยเหลือทางการเงินเพิ่มเติม
• มติรัฐสภา: ในเดือนมีนาคม 2026 รัฐสภาฮังการีมีมติคัดค้านการเข้าเป็นสมาชิก EU ของยูเครนอย่างเป็นทางการ
• การขัดขวางล่าสุด 23 มิถุนายน 2026: ฮังการีขัดขวางขั้นตอนการดำเนินการที่จำเป็นในการเปิดคลัสเตอร์เจรจา 5 กลุ่มที่เหลือสำหรับยูเครนและมอลโดวา โดยคัดค้านการส่งจดหมายอย่างเป็นทางการจากประเทศสมาชิกทั้ง 27 ประเทศไปยังคณะมนตรียุโรปและคณะกรรมาธิการยุโรป

นายกรัฐมนตรีฮังการีเบื้องหลังการต่อต้าน

วิกเตอร์ ออร์บัน ซึ่งดำรงตำแหน่งจนถึงปี 2026 เป็นสถาปนิกหลักของการต่อต้าน เขาประกาศซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่ายูเครน "ห่างไกลจาก EU หลายปีแสง" การเป็นสมาชิก "มากเกินไป" และใช้สิทธิ์วีโต้ของฮังการีเพื่อขัดขวางทั้งการเจรจาเข้าเป็นสมาชิกและความช่วยเหลือทางการเงิน

ปีเตอร์ มายาร์ สืบทอดตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อจากออร์บัน ในช่วงต้นเดือนมิถุนายน 2026 มายาร์ส่งสัญญาณเปลี่ยนท่าที โดยบรรลุข้อตกลงกับยูเครนเพื่อยกเลิกการวีโต้ในการเปิดคลัสเตอร์แรก อย่างไรก็ตาม ฮังการีภายใต้มายาร์ก็ยังคงขัดขวางความคืบหน้าของคลัสเตอร์ที่เหลือในวันที่ 23 มิถุนายน

ชัยชนะ 15 มิถุนายน: การเปิดคลัสเตอร์การเจรจาคลัสเตอร์แรก

ในวันที่ 15 มิถุนายน 2026 ประเทศสมาชิก EU ทั้ง 27 ประเทศมีมติเป็นเอกฉันท์ให้เปิด คลัสเตอร์ 1 — "พื้นฐาน" (Fundamentals) ของการเจรจาเข้าเป็นสมาชิกกับยูเครน คลัสเตอร์นี้ครอบคลุมค่านิยมหลักของ EU: หลักนิติธรรม สิทธิขั้นพื้นฐาน สถาบันประชาธิปไตย การปฏิรูประบบบริหารราชการแผ่นดิน และเกณฑ์ทางเศรษฐกิจ การตัดสินใจนี้เกิดขึ้นในการประชุมระหว่างรัฐบาลยูเครน- EU ครั้งที่สองที่ลักเซมเบิร์ก และถูกอธิบายว่าเป็น "ก้าวที่ใหญ่ที่สุดเพียงก้าวเดียว" สู่การเป็นสมาชิก EU ของยูเครนนับตั้งแต่การเจรจาเปิดอย่างเป็นทางการในเดือนมิถุนายน 2024

กำหนดเวลาเดือนกรกฎาคมของคณะกรรมาธิการยุโรปกำลังตกอยู่ในความเสี่ยง

มาร์ตา คอส กรรมาธิการยุโรปด้านการขยายตัว ตั้งเป้าหมายที่จะเปิด คลัสเตอร์เจรจาทั้งหมด 6 กลุ่ม สำหรับยูเครนภายใน เดือนกรกฎาคม 2026 เธอยืนยันหลังจากชัยชนะเมื่อวันที่ 15 มิถุนายนว่าเธอคาดหวังให้อีกห้าคลัสเตอร์ที่เหลือถูกเปิดในเดือนกรกฎาคม

กำหนดการดังกล่าวกำลังตกอยู่ในความเสี่ยง การคัดค้านของฮังการีในวันที่ 23 มิถุนายน ต่อการส่งจดหมายตามขั้นตอนที่จำเป็นสำหรับคลัสเตอร์ที่เหลือ ทำให้กระบวนการล่าช้า และนักการทูต EU แสดงความสงสัยว่าคลัสเตอร์ทั้งหมดจะถูกเปิดได้ภายใน วันที่ 14 กรกฎาคม ตามที่คาดหวังไว้หรือไม่

เงื่อนไขขั้นตอนที่ทำให้ฮังการียังคงมีอำนาจต่อรอง

ความเป็นเอกฉันท์ (Unanimity) เป็นข้อกำหนดในทุกขั้นตอนสำคัญของกระบวนการเข้าร่วม EU เส้นทางของประเทศผู้สมัครทุกประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดการเจรจา การเปิดแต่ละคลัสเตอร์ การปิดแต่ละบท และการเข้าเป็นสมาชิกขั้นสุดท้าย ล้วนต้องได้รับความยินยอมเป็นเอกฉันท์จากประเทศสมาชิกทั้ง 27 ประเทศ ซึ่งหมายความว่าประเทศสมาชิกเพียงประเทศเดียวสามารถขัดขวางความคืบหน้าได้ในทุกขั้นตอน ฮังการีใช้อำนาจวีโต้นี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า และการขัดขวางจดหมายสำหรับคลัสเตอร์ที่เหลือเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2026 ก็เป็นตัวอย่างล่าสุด

อะไรจะเกิดขึ้นต่อไป

ไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้าจะเป็นเครื่องพิสูจน์ว่ารัฐบาลใหม่ของฮังการีจะยังคงมีท่าทีขัดขวางเหมือนรัฐบาลก่อนหน้าหรือไม่ หรือจะยอมให้กระบวนการเข้าร่วม EU ของยูเครนเดินหน้าต่อไป กรรมาธิการคอสเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกดำเนินการอย่างรวดเร็ว แต่กฎความเป็นเอกฉันท์ยังคงเป็นอุปสรรคอันยิ่งใหญ่