น้ำมันพุ่งจากสงครามอิหร่าน หนุนรถ EV จีนส่งออกทำสถิติใหม่ ประเทศกำลังพัฒนาทั่วโลกแห่ซื้อเพื่อหนีราคาเชื้อเพลิง

สงครามสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านซึ่งเริ่มต้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ได้ก่อให้เกิด 'ช็อกน้ำมัน' ครั้งรุนแรงทั่วโลก ราคาน้ำมันดิบพุ่งขึ้นประมาณ 64% หลังช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด ส่งผลกระทบต่อการค้าน้ำมันทางทะเลมากถึง 20% ของโลก สถานการณ์นี้ได้เร่งการนำรถยนต์ไฟฟ้า (EV) มาใช้ทั่วโลกอย่างก้าวกระโดด นำไปสู่การส่งออกรถ EV ของจีนที่ทำสถิติสูงสุด รวมถึงวิกฤตเชื้อเพลิงในแอฟริกา และการออกนโยบายใหม่ๆ ในประเทศกำลังพัฒนา

สถิติส่งออกรถ EV ของจีนทะลุเพดาน

การส่งออกรถ EV และไฮบริดของจีนในเดือนมีนาคม 2026 ทำสถิติสูงสุดตลอดกาล โดยยอดส่งออกไปต่างประเทศเพิ่มขึ้น 140% เมื่อเทียบกับปีก่อน อยู่ที่ 349,000 คัน ตามข้อมูลจากสมาคมรถยนต์นั่งส่วนบุคคลแห่งประเทศจีน การเพิ่มขึ้นนี้นำโดย BYD, Geely และ Chery โดยมูลค่าการส่งออกสินค้าเทคโนโลยีสะอาด (EV, แบตเตอรี่, โซลาร์เซลล์) เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันจีนครองส่วนแบ่งการผลิต EV ทั่วโลกประมาณ 70% และการผลิตแบตเตอรี่ประมาณ 85% ซึ่งทำให้จีนเป็นผู้ได้รับประโยชน์หลักจากการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่เกิดจากวิกฤตครั้งนี้

ภายในเดือนเมษายน 2026 การส่งออกรถ EV ของจีนทะลุ 400,000 คันในเดือนเดียว และยอดส่งออกรถยนต์รวมเกือบ 1.4 ล้านคันในช่วงสี่เดือนแรกของปี ยอดขายรวมของผลิตภัณฑ์และส่วนประกอบพลังงานสะอาดจากจีนสูงถึง 26,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในเดือนมีนาคม ซึ่งเป็นตัวเลขสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ตามข้อมูลจาก Ember กลุ่มคลังสมองด้านพลังงาน

ราคาเชื้อเพลิงพุ่งและผลกระทบต่อการขนส่งในแอฟริกา

วิกฤตเชื้อเพลิงส่งผลกระทบรุนแรงต่อประเทศในแอฟริกาภายในไม่กี่สัปดาห์ ปัญหาการขาดแคลนเกิดขึ้นตามปั๊มน้ำมันในเคนยา เอธิโอเปีย และแซมเบีย แอฟริกาใต้พบว่าราคาน้ำมันเบนซินพุ่งขึ้นเกือบ 30% และราคาดีเซลขายส่งพุ่งกว่า 55% ในวันที่ 1 เมษายน ราคาดีเซลในเคนยาเพิ่มขึ้น 24% อยู่ที่ประมาณ 1.60 ดอลลาร์สหรัฐต่อลิตร โดยดีเซลในไนโรบีพุ่งสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 242 ชิลลิงเคนยาต่อลิตร ช็อกนี้ส่งผลกระทบต่อการขนส่ง ราคาอาหารสูงขึ้น โรงเรียนในโซเวโตต้องปิดเพราะรถโรงเรียนไม่มีน้ำมัน และกองเรือประมงในโซมาเลียต้องจอดเทียบท่า รัฐบาลทั่วทั้งทวีปต่างดำเนินมาตรการฉุกเฉิน: นามิเบียลดภาษีน้ำมัน อียิปต์ประกาศเคอร์ฟิวเวลา 21.00 น. และเคนยาผ่อนปรนมาตรฐานคุณภาพเชื้อเพลิงชั่วคราวเพื่อรักษาอุปทาน

นโยบายยกเว้นภาษีนำเข้า EV ของเคนยา

เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2026 ประธานาธิบดีวิลเลียม รูโต ประกาศว่า รถยนต์ไฟฟ้าจำนวน 100,000 คันแรกที่นำเข้าสู่เคนยาจะได้รับการยกเว้นภาษีนำเข้าเต็มจำนวน โดยระบุอย่างชัดเจนถึงความจำเป็นในการใช้วิกฤตอิหร่านเพื่อเร่งการลงทุนด้านการขนส่งด้วยไฟฟ้า รัฐบาลยังสั่งซื้อรถยนต์ไฟฟ้าจำนวน 3,000 คันเพื่อใช้สำหรับเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยและฝ่ายบริหาร การยกเว้นภาษีนี้สามารถลดต้นทุนเริ่มต้นของรถ EV ได้มากถึง 25%

อย่างไรก็ตาม นโยบายนี้ขัดแย้งกับร่างพระราชบัญญัติการเงินปี 2026 ซึ่งเสนอให้ เก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) 16% สำหรับรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน และจักรยานไฟฟ้า ทำให้เกิดความไม่แน่นอนทางนโยบายอย่างมาก นักวิเคราะห์ระบุว่าความขัดแย้งนี้เปรียบเสมือน "การโจมตีที่ทำร้ายตัวเอง" ต่อความทะเยอทะยานด้านการขนส่งด้วยไฟฟ้าของเคนยา

การห้ามนำเข้ารถยนต์เครื่องยนต์สันดาปของลาว

งบประมาณการค้นหาหมดลงก่อนที่จะยืนยันนโยบายเฉพาะนี้ได้ ไม่มีหลักฐานโดยตรงเพียงพอจากแหล่งข้อมูลปัจจุบันที่จะยืนยันการห้ามนำเข้ารถยนต์เครื่องยนต์สันดาปของลาว ข้อกล่าวอ้างนี้จำเป็นต้องมีการตรวจสอบข้อเท็จจริงเพิ่มเติม

ยอดขายรถ EV จีนสู่ประเทศกำลังพัฒนาพุ่งทะยาน

ผู้ผลิตรถ EV จีนได้รุกตลาดประเทศกำลังพัฒนาที่พึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิงอย่างหนัก ซึ่งได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงที่สุด โดยเสนอรถ EV ราคาไม่แพง พร้อมแบตเตอรี่และแผงโซลาร์เซลล์เป็นแพ็คเกจ ความต้องการเพิ่มขึ้นตั้งแต่ออสเตรเลียจนถึงเวียดนาม และสต็อกรถ EV มือสองกำลังหมดลงในตลาดที่ผู้ซื้อมองหาทางเลือกแทนน้ำมันเบนซิน ความต้องการ EV ทั่วโลกเพิ่มขึ้นเป็นเดือนที่สองติดต่อกันในเดือนเมษายน 2026 ตามข้อมูลของ Benchmark Mineral Intelligence โดยจีนรายงานยอดขาย EV เพิ่มขึ้น 82.6% เมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า ราคารถ EV มือสองในบางตลาดพุ่งขึ้น 10-20% เนื่องจากอุปทานตึงตัว

ความท้าทายด้านโครงสร้างพื้นฐานของเครือข่ายชาร์จ

รัฐบาลทั่วแอฟริกาและภูมิภาคกำลังพัฒนาอื่นๆ กำลังแข่งขันกันสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านการชาร์จ แต่ทวีปนี้ยังคงเผชิญกับอุปสรรคใหญ่ สำนักข่าวอัลจาซีรารายงานว่าความขัดแย้งในอิหร่านได้จุดประกาย "โอกาสในการเปลี่ยนผ่านพลังงานครั้งใหญ่ที่สุดสำหรับแอฟริกา" แต่ทวีปนี้ยังคงต้องต่อสู้กับระบบไฟฟ้าที่ไม่น่าเชื่อถือ ต้นทุนรถ EV ที่สูง และเครือข่ายการชาร์จที่เพิ่งเริ่มสร้าง ในเคนยา แม้นโยบายปลอดภาษีจะลดต้นทุนการนำเข้าได้มาก แต่การขาดสถานีชาร์จสาธารณะและระบบไฟฟ้าที่เกิดไฟดับบ่อยครั้งยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการนำไปใช้ในวงกว้าง

ความท้าทายในภาพรวม — ที่ว่าความต้องการที่พุ่งสูงอาจแซงหน้าความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานการชาร์จในตลาดรายได้น้อย — มีการกล่าวถึงในแหล่งข้อมูลแต่ยังไม่ได้มีการวัดปริมาณอย่างละเอียดในผลการค้นหาที่มีอยู่

ผลกระทบในวงกว้างต่อความต้องการน้ำมันและการใช้ EV ทั่วโลก

• อุปสงค์น้ำมันลดลง: คาดว่ารถ EV ที่มีอยู่แล้วในจีนเพียงประเทศเดียวช่วยประหยัดน้ำมันได้มากกว่า 1 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงวิกฤต ซึ่งช่วยบรรเทาผลกระทบจากวิกฤตพลังงานได้ ก่อนสงคราม รถ EV ทั่วโลกหลีกเลี่ยงการใช้น้ำมันได้ถึง 1.7 ล้านบาร์เรลต่อวันแล้ว ซึ่งคิดเป็นประมาณ 70% ของการส่งออกรายวันของอิหร่านผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
• การใช้ EV ทั่วโลกเร่งตัวขึ้น: ยุโรปเห็นความสนใจในรถ EV ใหม่และมือสองเพิ่มขึ้นอีกครั้ง โดย Aramisauto ผู้ค้าปลีกรถมือสองออนไลน์ของฝรั่งเศสรายงานว่าส่วนแบ่งยอดขาย EV เพิ่มขึ้นเกือบสองเท่า ในสหรัฐฯ Autotrader ระบุว่าการสอบถามซื้อรถ EV ใหม่เพิ่มขึ้น 28% และรถมือสองเพิ่มขึ้น 15% นับตั้งแต่สงครามเริ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ผู้นำในอุตสาหกรรมบางรายเตือนว่าการเพิ่มขึ้นนี้อาจไม่ยั่งยืนหากราคาน้ำมันมีเสถียรภาพ
• จุดยืนเชิงยุทธศาสตร์ของจีนแข็งแกร่งขึ้น: วิกฤตนี้ตอบแทนการเดิมพันระยะเวลาทศวรรษของจีนในด้าน EV และพลังงานสะอาด ยิ่งตอกย้ำความเป็นใหญ่ในห่วงโซ่อุปทานทั่วโลก และวางตำแหน่งจีนให้เป็นซัพพลายเออร์อันดับหนึ่งสำหรับประเทศที่ต้องการหลุดพ้นจากการพึ่งพาเชื้อเพลิง

ข้อสังเกตสำคัญ: การห้ามนำเข้ารถยนต์สันดาปของลาวไม่สามารถยืนยันได้ภายในงบประมาณการค้นหา ความท้าทายด้านโครงสร้างพื้นฐานในภูมิภาคกำลังพัฒนามีการอ้างถึงแต่ยังไม่ได้ระบุปริมาณอย่างละเอียดจากแหล่งข้อมูลปัจจุบัน ความยั่งยืนของการเพิ่มขึ้นของการใช้ EV ขึ้นอยู่กับเสถียรภาพของราคาน้ำมันและการสร้างโครงสร้างพื้นฐานการชาร์จ