อาลีบาบาเปิดศึกฟ้องเพนตากอน ปฏิเสธข้อกล่าวหาเป็น 'บริษัททหารจีน'

เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2026 อาลีบาบา กรุ๊ป (Alibaba Group) ได้ยื่นฟ้องกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ (Department of Defense - Pentagon) ต่อศาลรัฐบาลกลางในเมืองซานโฮเซ รัฐแคลิฟอร์เนีย เพื่อขอให้ถอนชื่อบริษัทออกจากบัญชีดำ Section 1260H ซึ่งเป็นรายชื่อ 'บริษัททหารจีน' การฟ้องร้องเกิดขึ้นหลังจากที่เพนตากอนได้ประกาศรายชื่อดังกล่าวเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน โดยระบุว่าอาลีบาบา, ไบดู (Baidu), บีวายดี (BYD) และอื่นๆ เป็นองค์กรที่สนับสนุนกองทัพจีน

การท้าทายทางกฎหมายของอาลีบาบาครั้งนี้ถือเป็นบททดสอบสำคัญที่ว่าด้วยอำนาจของเพนตากอนในการกำหนดสถานะของบริษัทเอกชนจีนรายใหญ่ให้เป็น 'บริษัทที่เชื่อมโยงกับกองทัพ' ซึ่งจะมีนัยยะสำคัญต่อกระแสการลงทุนระหว่างสหรัฐฯ และจีน ห่วงโซ่อุปทาน ตลอดจนความสัมพันธ์ทางการทูตที่เปราะบางระหว่างสองประเทศ

การขยายขอบเขตบัญชีดำของเพนตากอน

เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2026 เพนตากอนได้เผยแพร่รายชื่อ Section 1260H ที่ปรับปรุงใหม่ โดย ขยายจำนวนบริษัทจีนในบัญชีดำเป็น 188 แห่ง เพิ่มขึ้นจาก 134 แห่งในเดือนมกราคม 2025 บริษัทที่ถูกเพิ่มชื่อเข้ามาใหม่ที่มีความสำคัญ ได้แก่ อาลีบาบา, ไบดู, บีวายดี, นีโอ (NIO), ยูนีทรี โรโบติกส์ (Unitree Robotics) และอู่ซี แอปเทค (WuXi AppTec)

ผลกระทบของบัญชีดำ: เริ่มตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน 2026 เป็นต้นไป เพนตากอนจะถูกห้ามโดยตรงไม่ให้จัดหาผลิตภัณฑ์หรือบริการจากบริษัทที่ถูกขึ้นบัญชีดำ ตามมาตรา 805 ของพระราชบัญญัติอำนาจการป้องกันประเทศประจำปีงบประมาณ 2024 (FY2024 NDAA) แม้ว่ารายชื่อดังกล่าวจะไม่ได้บังคับใช้มาตรการห้ามลงทุนโดยอัตโนมัติ แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเตือนว่ามันสร้างความเสี่ยงด้านชื่อเสียง และเพิ่มความเป็นไปได้ที่สหรัฐฯ จะออกข้อจำกัดด้านการลงทุนในอนาคต

การขยายบัญชีดำครั้งนี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์หลังจากการประชุมสุดยอดระหว่างประธานาธิบดีทรัมป์และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อสร้างเสถียรภาพให้กับความสัมพันธ์ทวิภาคี โดยถือเป็นการทดสอบบรรยากาศการผ่อนคลายความตึงเครียดที่ยังเปราะบาง

ข้อต่อสู้ของอาลีบาบาในชั้นศาล

อาลีบาบาโต้แย้งว่าการถูกขึ้นบัญชีดำเป็น 'การกระทำที่เด็ดขาด ปราศจากหลักฐาน' และ 'ไม่มีพื้นฐานทางข้อเท็จจริงหรือทางกฎหมาย' บริษัทฯ ยืนยันว่าตนเป็นองค์กรเอกชนเชิงพาณิชย์ที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องใดๆ กับกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน (People's Liberation Army - PLA) และเพนตากอนไม่ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนทางกฎหมายที่ถูกต้องก่อนที่จะตีตราบริษัท นอกจากนี้ อาลีบาบายังเตือนว่าบัญชีดำดังกล่าวส่งผลกระทบต่อธุรกิจและชื่อเสียงของบริษัท

เหตุผลของเพนตากอนคือ การที่อาลีบาบาปฏิบัติตามกฎหมายของจีน โดยเฉพาะกฎหมายความมั่นคงแห่งชาติและกฎหมายความปลอดภัยของข้อมูล ทำให้อาลีบาบากลายเป็นเครื่องมือของยุทธศาสตร์การหลอมรวมกิจการทหาร-พลเรือน (military-civil fusion) ของรัฐบาลปักกิ่งโดยพฤตินัย

มาตรการตอบโต้จากจีน

เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2026 จีนได้ตอบโต้สหรัฐฯ ด้วยมาตรการสองง่าม :

• การควบคุมการส่งออกต่อ 10 หน่วยงานของสหรัฐฯ: กระทรวงพาณิชย์ของจีนสั่งห้ามการส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (dual-use items) รวมถึงแร่หายาก (rare earth elements) ไปยังบริษัทผู้จัดหาวัตถุดิบอุตสาหกรรมและบริษัทด้านการป้องกันประเทศของสหรัฐฯ จำนวน 10 แห่ง
• การตัดสิทธิ์การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐต่อ 46 บริษัทสหรัฐฯ: กระทรวงการคลังของจีนมีคำสั่งห้ามหน่วยงานของรัฐบาลจีนจัดซื้อผลิตภัณฑ์จากผู้รับเหมาด้านการป้องกันประเทศของสหรัฐฯ จำนวน 46 ราย

นี่คือการตอบโต้ครั้งใหญ่ที่สุดของจีนต่อบัญชีดำของเพนตากอน ซึ่งมุ่งเป้าไปที่ห่วงโซ่อุปทานแร่หายากของสหรัฐฯ และฐานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศอย่างเฉพาะเจาะจง

ผลกระทบต่อตลาดหุ้น

ปฏิกิริยาของตลาดค่อนข้างจำกัด โดยหุ้นอาลีบาบาที่จดทะเบียนในสหรัฐฯ (BABA) ลดลงเพียงประมาณ 0.30% ในวันที่ยื่นฟ้อง ในทางตรงกันข้าม ในเดือน กุมภาพันธ์ 2026 เมื่อเพนตากอนเผยแพร่และถอนรายชื่อที่คล้ายกันในเวลาอันสั้น หุ้นอาลีบาบาที่จดทะเบียนในฮ่องกง ร่วงลงมากกว่า 3% ในการซื้อขายเพียงวันเดียว นำการเทขายหุ้นเทคโนโลยีจีน

การลดลงเล็กน้อยในเดือนมิถุนายนชี้ให้เห็นว่าการขึ้นบัญชีดำดังกล่าวได้ถูกสะท้อนอยู่ในราคาหุ้นไปแล้วในช่วงสองสัปดาห์ก่อนหน้านี้ และนักลงทุนมองว่าการฟ้องร้องครั้งนี้เป็นเพียงการท้าทายเชิงกระบวนการ มากกว่าการ escalation ของความขัดแย้งครั้งใหม่ อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์เตือนว่าบัญชีดำนี้เพิ่มความเสี่ยงในการออกข้อจำกัดการลงทุนในอนาคตภายใต้กฎหมายคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ซึ่งอาจกดดันมูลค่าของอาลีบาบาในระยะยาว