จีนเข้มงวดส่งออก 'อินเดียม' โลหะล้ำค่าที่ AI Data Center ขาดไม่ได้ สหรัฐฯ เร่งปรับกลยุทธ์รับมือ

ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น: ผู้ซื้อกังวลว่าการตรวจสอบที่เข้มงวดขึ้นในวันนี้เป็นลางบอกเหตุว่าจะมีการบรรจุอินเดียมเข้าในบัญชีควบคุมการส่งออกอย่างเป็นทางการ ตามรูปแบบที่เคยเกิดขึ้นกับแรร์เอิร์ธ แกลเลียม และเจอร์เมเนียม

สหรัฐฯ ตอบสนองอย่างไร

รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ดำเนินการหลายแนวทางเพื่อรักษาความมั่นคงด้านอุปทานอินเดียมและแร่ธาตุวิกฤต:

• ขยายรายชื่อแร่ธาตุวิกฤต: ในเดือนพฤศจิกายน 2025 กระทรวงมหาดไทยสหรัฐฯ ได้เผยแพร่รายชื่อแร่ธาตุวิกฤตปี 2025 ฉบับสุดท้าย ซึ่งประกอบด้วยแร่ 60 ชนิด รวมถึงอินเดียม สะท้อนให้เห็นว่ารัฐบาลตระหนักถึงความเสี่ยงด้านอุปทาน
• คำสั่งฝ่ายบริหารเกี่ยวกับแร่แปรรูป: ในเดือนมกราคม 2026 ทำเนียบขาวออกคำสั่งฝ่ายบริหาร 'ปรับการนำเข้าแร่ธาตุวิกฤตแปรรูปและผลิตภัณฑ์อนุพันธ์' โดยระบุชื่ออินเดียมอย่างชัดเจนว่าเป็นแร่ที่ใช้ในเครือข่ายไฟเบอร์ออปติกและระบบดาวเทียม ซึ่งเผชิญกับช่องโหว่ในห่วงโซ่อุปทาน
• การประชุมรัฐมนตรีแร่ธาตุวิกฤต (ก.พ. 2026): กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ จัดการประชุมใหญ่ โดยลงนามกรอบความร่วมมือแร่ธาตุวิกฤตทวิภาคีและบันทึกความเข้าใจใหม่ 11 ฉบับกับประเทศพันธมิตร เพื่อ 'ปรับเปลี่ยนตลาดโลก' และสร้างห่วงโซ่อุปทานที่หลากหลายและปลอดภัย
• การสร้างพันธมิตร: สหรัฐฯ เปิดตัวคณะทำงานด้านความมั่นคงแร่ธาตุวิกฤตสหรัฐฯ-อินเดีย และแพลตฟอร์มอุตสาหกรรมร่วม เพื่อลดการพึ่งพาเครือข่ายอุปทานที่จีนครองอำนาจ
• ผลักดันการผลิตในประเทศ: ความพยายามรวมถึงการเร่งรัดกระบวนการขออนุญาต สิ่งจูงใจทางภาษี และการสนับสนุนโครงการเหมืองแร่และแปรรูปในประเทศ แม้ว่านักวิเคราะห์จาก Chicago Council on Global Affairs และ Carnegie Endowment ระบุว่าการสร้างห่วงโซ่อุปทานทางเลือกจะต้องใช้การลงทุนอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี

กลยุทธ์ภูมิรัฐศาสตร์ที่กว้างขึ้น

อินเดียมคือแนวรบล่าสุดในแคมเปญระยะเวลาหลายปีของปักกิ่งในการใช้อำนาจเหนือห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุวิกฤตเป็นอาวุธ รูปแบบการยกระดับมีความชัดเจน:

1. ระลอกแรก (2023–2024): จีนจำกัดการส่งออกแกลเลียม เจอร์เมเนียม กราไฟต์ และพลวง โดยหลักแล้วเป็นการตอบโต้ข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีเซมิคอนดักเตอร์ของสหรัฐฯ
2. ระลอกที่สอง (เมษายน 2025): มาตรการควบคุมการส่งออกขยายไปถึงทังสเตน เทลลูเรียม บิสมัท โมลิบดีนัม และอินเดียม ซึ่งถูกใช้เป็นเครื่องมือตอบโต้ในสงครามการค้าและภาษีกับสหรัฐฯ ตามมาด้วยการควบคุมแรร์เอิร์ธหนัก (ดิสโพรเซียม อิตเทรียม) และแม่เหล็กถาวร
3. การขยายในเดือนตุลาคม 2025: จีนควบคุมแรร์เอิร์ธเข้มงวดยิ่งขึ้น โดยกำหนดให้ต้องขออนุมัติจากรัฐบาลสำหรับการส่งออกสินค้าแบบใช้คู่ที่มีแรร์เอิร์ธจากจีนปนเปื้อนแม้เพียงเล็กน้อย ระลอกที่สองถูก ระงับจนถึงเดือนพฤศจิกายน 2026 หลังจากการเจรจาสหรัฐฯ-จีน แต่โครงสร้างการควบคุมยังคงอยู่
4. กรอบกฎระเบียบใหม่ (พฤษภาคม 2026): จีนออกกฎระเบียบจำนวน 79 มาตรา เพื่อประสานงานการทำเหมือง การแปรรูป การใช้ และการสำรองแร่ธาตุวิกฤต ทำให้ความมั่นคงด้านทรัพยากรเป็นศูนย์กลางของนโยบายรัฐ ท่ามกลางการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ทวีความรุนแรงขึ้น

ปักกิ่งปกป้องมาตรการเหล่านี้ว่าเป็น 'การทำให้เป็นมาตรฐานและปรับปรุง' การจัดการส่งออก แต่นักวิเคราะห์จากรัฐสภายุโรป CSIS และ ETH Zürich มองว่าเป็นกลยุทธ์โดยเจตนาที่จะใช้ความเหนือกว่าด้านอุปทานแร่เป็นเครื่องต่อรองในการค้า การตอบโต้ภาษีของสหรัฐฯ และเครื่องมือควบคุมอุตสาหกรรมเทคโนโลยีปลายน้ำ กระทรวงการต่างประเทศจีนเรียกร้องให้กลุ่ม G7 'เคารพหลักการเศรษฐกิจตลาด' ในขณะที่ปักกิ่งเองก็เพิ่มการควบคุมของรัฐเหนือห่วงโซ่อุปทานแร่ทั้งหมด