อิรักเร่งเครื่องปั๊มน้ำมันหลังช่องแคบฮอร์มุซเปิดอีกครั้ง ตั้งเป้าผลิต 3 ล้านบาร์เรล/วันภายใน 1-2 เดือน

หลังจากสหรัฐอเมริกาและอิหร่านบรรลุข้อตกลงหยุดยิงที่เปิดทางให้ช่องแคบฮอร์มุซกลับมาเดินเรือได้อีกครั้งในเดือนมิถุนายน 2026 อิรักได้เปิดปฏิบัติการเชิงรุกหลายแนวรบเพื่อฟื้นกำลังการผลิตน้ำมันและสร้างเส้นทางส่งออกทางเลือกที่จะลดความเสี่ยงจากการถูกปิดกั้นจุดยุทธศาสตร์ในอนาคต แผนของอิรักผสมผสานการเพิ่มกำลังผลิตทันที การขยายท่อส่งน้ำมันอย่างทะเยอทะยาน และโครงการโครงสร้างพื้นฐานระยะยาวที่มุ่งเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซอย่างถาวร

การเร่งกำลังการผลิตน้ำมันของอิรัก: เป้าหมายและกรอบเวลา

เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2026 อิรักได้ออกคำสั่งอย่างเป็นทางการให้ผู้ดำเนินการใน 5 แหล่งน้ำมันสำคัญทางภาคใต้ ได้แก่ รูไมลา, เคอร์นา 1, เคอร์นา 2, ซูแบร์ และอาตาวี เพิ่มกำลังการผลิตกลับสู่ระดับก่อนเกิดสงคราม โดยตั้งเป้ากำลังการผลิตจากแหล่งทางใต้เพียงอย่างเดียวให้เกิน 3 ล้านบาร์เรลต่อวัน คำสั่งนี้จากบริษัทน้ำมันบาสรามีขึ้นหลังจากข้อตกลงสหรัฐฯ-อิหร่านเพื่อยุติการสู้รบและเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบ

เป้าหมายการผลิตในช่วง 2 เดือนข้างหน้า:

• นายซาลิม ฟารูด โฆษกกระทรวงน้ำมันอิรัก แถลงเมื่อวันที่ 20 มิถุนายนว่า กระทรวงคาดว่าการผลิตน้ำมันจะกลับสู่ "ระดับในช่วงสันติภาพ" ภายใน 1 ถึง 2 เดือน
• เป้าหมายเฉพาะของแหล่งทางใต้คือ มากกว่า 3 ล้านบาร์เรล/วัน ภายในกรอบเวลา 1–2 เดือนเดียวกัน
• ก่อนเกิดสงคราม ผลผลิตทั้งหมดของอิรักอยู่ที่ประมาณ 4.3-4.4 ล้านบาร์เรล/วัน แต่ในช่วงความขัดแย้ง ผลผลิตดิ่งลงเหลือประมาณ 1.2 ล้านบาร์เรล/วัน ภายในปลายเดือนพฤษภาคม การผลิตทางใต้ฟื้นตัวเป็นประมาณ 1.5 ล้านบาร์เรล/วัน เมื่อเรือบรรทุกน้ำมันเริ่มเดินทางมาถึงท่าเรือส่งออก
• รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงน้ำมันอิรักเคยกล่าวก่อนหน้านี้ว่าอิรักสามารถฟื้นฟูกำลังการผลิตและการส่งออกสู่ระดับปกติได้ภายใน เจ็ดวัน หลังวิกฤตฮอร์มุซสิ้นสุดลง แม้ปัจจุบันเจ้าหน้าที่จะเน้นย้ำถึงการฟื้นตัวแบบค่อยเป็นค่อยไปในแต่ละแหล่ง
• ข้อสำคัญ: อิรักได้เตือนว่าการฟื้นตัวของการส่งออกขึ้นอยู่กับสภาพการเดินเรือที่ราบรื่นผ่านช่องแคบ อุปสรรคใดๆ อาจทำให้กรอบเวลาล่าช้าออกไป

เส้นทางส่งออกทางเลือก: กลยุทธ์อิรักในการเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซ

อิรักกำลังดำเนินการตามเส้นทางเลือกหลายเส้นทางเพื่อลดการพึ่งพาช่องแคบฮอร์มุซเกือบทั้งหมด ซึ่งก่อนหน้านี้รองรับการส่งออกน้ำมันดิบส่วนใหญ่ของประเทศ

1. ท่อส่งน้ำมันคีร์คูก–เซย์ฮาน (อิรัก–ตุรกี) — เส้นทางเหนือหลัก

• วิ่งจากคีร์คูกผ่านเขตเคอร์ดิสถานไปยังท่าเรือเซย์ฮานของตุรกีบนทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
• กลับมาเดินเครื่องอีกครั้งในเดือนกันยายน 2025 หลังจากหยุดไป 2.5 ปี ด้วยกำลังการผลิตเริ่มต้นประมาณ 250,000 บาร์เรล/วัน
• คณะรัฐมนตรีอิรักอนุมัติแผนเร่งด่วนเพื่อ เพิ่มกำลังการผลิตเป็นสามเท่าเป็น 770,000 บาร์เรล/วัน ภายใน 75 วัน แบ่งเป็น 2 ระยะ
• ณ ต้นเดือนพฤษภาคม 2026 การส่งออกจริงผ่านเส้นทางนี้อยู่ที่ประมาณ 200,000 บาร์เรล/วัน
• แบกแดดยังได้ฟื้นฟูส่วนท่อส่งน้ำมันระยะ 100 กม. ที่เลี่ยงอาณาเขตของรัฐบาลเคอร์ดิสถานโดยสิ้นเชิง โดยมีเป้าหมายเพื่อฟื้นการไหลของน้ำมันจากคีร์คูกไปตุรกีโดยตรง

2. ท่อส่งน้ำมันบาสรา–ฮาดิธา (โครงการสร้างใหม่)

• อิรักอนุมัติให้กระทรวงน้ำมันในเดือนเมษายน 2026 เชิญชวนบริษัทต่างๆ ยื่นซองประมูลสำหรับ ท่อส่งน้ำมันดิบบาสรา–ฮาดิธา ที่เพิ่งเสนอใหม่ โดยประมาณการค่าใช้จ่ายไว้ที่ 4.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
• ออกแบบมาเพื่อขนส่งน้ำมันดิบจากแหล่งทางใต้ไปยังฮาดิธา เพื่อเชื่อมต่อกับระบบท่อส่งคีร์คูก–เซย์ฮาน ซึ่งจะสร้าง เส้นทางส่งออกขนาด 2.25 ล้านบาร์เรล/วัน ที่เลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซโดยสิ้นเชิง

3. ท่อส่งน้ำมันอิรัก–จอร์แดน (โครงการที่เสนอมาเป็นเวลานาน)

• ท่อส่งน้ำมันจากอิรักไปยังท่าเรืออคาบาของจอร์แดนบนทะเลแดง อยู่ระหว่างการศึกษาอย่างจริงจังในฐานะทางเลือกยุทธศาสตร์ระยะยาว

4. เส้นทางขนส่งทางรถบรรทุกผ่านตุรกี ซีเรีย และจอร์แดน

• ในฐานะมาตรการระยะสั้น อิรักได้สำรวจความเป็นไปได้ในการขนส่งน้ำมัน 100,000–200,000 บาร์เรล/วัน ทางบกด้วยรถบรรทุกผ่านตุรกี ซีเรีย และจอร์แดน

5. ท่อส่งน้ำมันอิรัก–โอมาน

• อิรักประกาศในเดือนกันยายน 2025 ว่ากำลังพิจารณาสร้างท่อส่งน้ำมันจากบาสราไปยังท่าเรือดุคมของโอมานในอ่าวโอมาน ซึ่งเป็นทางออกอีกทางหนึ่งที่อยู่นอกช่องแคบฮอร์มุซโดยสิ้นเชิง

ผลกระทบต่อตลาดน้ำมันในวงกว้าง

ราคาน้ำมันร่วงลง:

• ราคาน้ำมันดิบร่วงลงมากกว่า 4% ในวันที่ 14 มิถุนายน หลังการประกาศหยุดยิงสหรัฐฯ-อิหร่าน ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดในรอบกว่า 3 เดือน
• ราคาที่ลดลงสะท้อนถึงความคาดหวังของตลาดว่าการส่งออกของอิหร่านและกลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซียที่ฟื้นตัวจะช่วยเพิ่มอุปทานทั่วโลกอย่างมีนัยสำคัญ

การตอบสนองของโอเปกพลัส:

• เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน โอเปกพลัสตกลงเพิ่มการผลิต 188,000 บาร์เรล/วันในเดือนกรกฎาคม — ก่อนที่จะมีการหยุดยิงอย่างสมบูรณ์ — เนื่องจากกลุ่มคาดการณ์ถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

แนวโน้มตลาด — อุปทานล้นตลาดกำลังมาถึง:

• การปรับตัวขึ้นของราคาน้ำมันถูกจำกัดด้วยคำเตือนของอุตสาหกรรมว่าการฟื้นฟูกำลังการผลิตและกำลังกลั่นอย่างเต็มที่อาจใช้เวลา เป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน หรือแม้กระทั่งเป็นปี
• ข้อแม้ของอิรักเองที่ว่าการฟื้นตัวขึ้นอยู่กับการเดินเรือผ่านช่องแคบที่ไม่หยุดชะงัก ทำให้แนวโน้มอุปทานต้องใช้ความระมัดระวังมากขึ้น

แนวโน้มอุปสงค์-อุปทานของ IEA

สำนักงานพลังงานสากล (IEA) เผยแพร่รายงานตลาดน้ำมันประจำเดือนเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2026 โดยมีข้อค้นพบสำคัญดังนี้ :

• การฟื้นตัวแบบค่อยเป็นค่อยไป: IEA คาดว่าอุปทานน้ำมันดิบจะฟื้นตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 หากข้อตกลงสันติภาพสหรัฐฯ-อิหร่านยังคงเป็นจริง
• อุปสงค์ถูกทำลาย: ความขัดแย้งลดความต้องการน้ำมันทั่วโลกลงอย่างมากในช่วงที่เกิดการหยุดชะงัก โดย IEA ปรับลดการคาดการณ์การเติบโตของอุปสงค์ในปี 2026 ลง 700,000 บาร์เรล/วัน เหลือเพียง 1.1 ล้านบาร์เรล/วัน
• ส่วนเกินในปี 2027: IEA มองว่าตลาดกำลังเข้าสู่ ภาวะอุปทานล้นตลาดอย่างมีนัยสำคัญในปี 2027 เนื่องจากอุปทานที่ฟื้นตัว (คาดว่าจะเพิ่มขึ้น 8 ล้านบาร์เรล/วัน) มากกว่าการเติบโตของอุปสงค์ (คาดการณ์ที่ 2 ล้านบาร์เรล/วัน)
• การเติบโตของอุปทานเทียบกับอุปสงค์: The Wall Street Journal รายงานว่า IEA มองว่าการฟื้นตัวของอุปทานอาจ "แซงหน้าอย่างมาก" ต่อการเติบโตของอุปสงค์ หากข้อตกลงสันติภาพยังคงเป็นจริง
• ประมาณการอุปทานปี 2026: IEA คาดการณ์ว่าอุปทานทั่วโลกในปี 2026 จะลดลง 3.9 ล้านบาร์เรล/วัน เหลือ 102.4 ล้านบาร์เรล/วัน ซึ่งสะท้อนถึงผลกระทบที่หลงเหลือจากภาวะหยุดชะงัก
• ความแตกต่างกับโอเปก: ผู้นำโอเปกได้ปฏิเสธการคาดการณ์ของ IEA เกี่ยวกับภาวะอุปทานล้นตลาดที่กำลังจะมาถึง และยังคงคาดการณ์ว่าอุปสงค์น้ำมันจะถึงจุดสูงสุดช้ากว่าที่ IEA คาดการณ์

การยกเลิกการปิดล้อมท่าเรืออิหร่านของสหรัฐฯ

แหล่งข้อมูลที่มีอยู่ยืนยันว่าข้อตกลงกรอบความร่วมมือสหรัฐฯ-อิหร่านรวมถึงเงื่อนไขในการ เปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบ และยุติสภาวะสงคราม รายงานของ IEA เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน ระบุอย่างชัดเจนว่าข้อตกลง "รวมถึงการที่อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง" หมายเหตุวิเคราะห์จาก PVM Oil Associates ยังอ้างถึง "การยุติการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ" ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงที่ทำให้นักลงทุนเชื่อว่าการหยุดชะงักของอุปทานกำลังสิ้นสุดลง อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเกี่ยวกับการยกเลิกการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ ต่อท่าเรืออิหร่านในฐานะองค์ประกอบที่แยกออกมาโดยเฉพาะนั้น ยังไม่มีรายละเอียดมากนักในแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบ