จบสงคราม เปิดช่องแคบฮอร์มุซแล้ว ทำไมเงินเฟ้อยังไม่ลดลง?

นักเศรษฐศาสตร์อธิบายว่า ข้อตกลงสหรัฐฯ-อิหร่านและการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งจะไม่สามารถลดเงินเฟ้อได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากสงครามที่ยาวนานเกือบ 4 เดือนได้ทำให้ต้นทุนด้านพลังงาน ค่าขนส่ง การผลิต และห่วงโซ่อุปทานอาหารเพิ่มสูงขึ้นเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ซึ่งต้นทุนเหล่านี้จะต้องใช้เวลาอีกหลายเดือนกว่าจะปรับตัวลดลง ขณะที่ธนาคารกลางทั่วโลกได้ปรับเพิ่มคาดการณ์เงินเฟ้อในปี 2569–2570 ขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ และหลายแห่งกำลังชะลอการลดดอกเบี้ย หรือถึงขั้นกลับมาขึ้นดอกเบี้ยอีกครั้ง

เหตุใดข้อตกลงสันติภาพจึงไม่สามารถลดเงินเฟ้อได้ทันที

• การขนส่งทางเรือต้องใช้เวลาฟื้นฟู: ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซ LNG ประมาณ 20% ของโลก ต้องใช้เวลาในการกลับมาดำเนินการตามปกติ ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าผลกระทบของสงครามจะส่งผลต่อเศรษฐกิจโลกต่อไปอีก "หลายเดือน" กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ยังคงอยู่ในภาวะ "เฝ้าระวังสูง" โดยเตือนว่าอุปทานพลังงานจะฟื้นตัวอย่างช้าๆ แม้จะบรรลุข้อตกลงแล้วก็ตาม
• ต้นทุนห่วงโซ่อุปทานที่ 'ฝังลึก' ไปแล้ว: ความไม่สงบเกือบ 4 เดือนได้ก่อให้เกิดต้นทุนที่เพิ่มขึ้นแบบลูกโซ่ในราคาน้ำมัน ปุ๋ย สินค้าอุตสาหกรรม และการขนส่ง ซึ่งต้นทุนเหล่านี้ได้ถูก 'ฝัง' อยู่ในราคาผู้ผลิตและราคาผู้บริโภคแล้ว ธนาคารกลาง Dallas Fed ประเมินว่าการปิดช่องแคบฮอร์มุซเพียงอย่างเดียวจะทำให้อัตราเงินเฟ้อ PCE ของสหรัฐฯ ปี 2569 เพิ่มขึ้น 0.35 ถึง 1.47 จุดร้อยละ ขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการปิด
• ตลาดพลังงานที่ตึงตัวยังคงอยู่: แม้จะบรรลุข้อตกลง คาดการณ์ว่าราคาพลังงานจะยังคง "สูงกว่าระดับก่อนสงครามอย่างมาก อย่างน้อยที่สุดจนถึงสิ้นปี" เนื่องจากโครงสร้างตลาดที่ตึงตัวกลับมาเป็นปัจจัยหลักอีกครั้ง J.P. Morgan ระบุว่า แม้ช่องแคบฮอร์มุซจะเปิดอีกครั้งและน้ำมันอยู่ที่ประมาณ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล อัตราเงินเฟ้อพื้นฐานของสหรัฐฯ ก็อาจถูกผลักให้ "สูงกว่า 3%" ได้อย่างสบาย
• มุมมองของ Mark Zandi นักเศรษฐศาสตร์จาก Moody's: "ความจริงก็คือ สัญญาณต่างๆ บนขอบฟ้าบ่งชี้ว่าเงื่อนไขเหล่านั้น (การเปิดเส้นทางอย่างสมบูรณ์ ราคาพลังงานลดลงอย่างรวดเร็ว และการฟื้นตัวของค่าจ้าง) ไม่น่าจะเกิดขึ้นจริงได้ในเร็วๆ นี้"
• ผลกระทบลูกโซ่ (Second-round effects): ต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้นกำลังส่งผ่านไปยังอัตราเงินเฟ้อในภาคบริการ ค่าจ้าง และพฤติกรรมการตั้งราคาในวงกว้าง ซึ่งธนาคารกลางไม่สามารถมองข้ามได้โดยง่าย

ตัวเลขคาดการณ์เฉพาะและท่าทีของธนาคารกลาง

ธนาคารโลก (World Bank)

• ในรายงานคาดการณ์อ้างอิงเดือนมิถุนายน 2569 อัตราเงินเฟ้อทั่วไปทั่วโลกคาดว่าจะ หยุดชะลอตัวและเพิ่มขึ้นเป็น 4.4% ในปี 2569 ก่อนจะลดลงเหลือ 3.7% ในปี 2570 ซึ่งเป็นการ ปรับเพิ่มขึ้น 0.7 จุดร้อยละ จากรายงานเดือนตุลาคม 2568
• ธนาคารโลกเตือนว่าเสถียรภาพของเงินเฟ้อยังคงมีความไม่แน่นอนสูง โดยมีความเสี่ยงจากการยกระดับของความขัดแย้ง ความตึงเครียดทางการค้า และแรงกดดันด้านราคาในภาคบริการที่ยังคงอยู่

ธนาคารกลางอังกฤษ (Bank of England)

• คณะกรรมการนโยบายการเงิน (MPC) มีมติเป็นเอกฉันท์ให้คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 3.75% ในการประชุมเดือนมีนาคมและอีกครั้งในเดือนมิถุนายน 2569 โดยอ้างถึง "ภาวะช็อกด้านราคาพลังงานอย่างมีนัยสำคัญ" จากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง
• ธนาคารกลางฯ ได้วางสถานการณ์จำลองสามสถานการณ์สำหรับอัตราเงินเฟ้อของสหราชอาณาจักร ณ สิ้นปี 2569 ได้แก่ กรณีที่ดีที่สุดที่ 3.6%, กรณีกลาง (มีโอกาสเป็นไปได้มากที่สุด) ที่ 3.7% และ กรณีเลวร้ายที่สุดที่ 4.8% — ทั้งหมดสูงกว่าเป้าหมาย 2% อย่างมาก MPC ส่งสัญญาณว่าอาจจำเป็นต้องขึ้นดอกเบี้ยในปีนี้ โดยในกรณีเลวร้ายที่สุดอาจต้องขึ้นดอกเบี้ยอย่าง "รุนแรง"
• ธนาคารกลางฯ คาดว่าอัตราเงินเฟ้อ CPI จะอยู่ที่ "ต่ำกว่า 3% เล็กน้อย" ในช่วง 3 เดือนข้างหน้า ก่อนจะปรับสูงขึ้นอีกเมื่อผลกระทบจากการส่งผ่านต้นทุนพลังงานปรากฏชัด

ธนาคารกลางยุโรป (European Central Bank)

• การคาดการณ์ของ Eurosystem staff ในเดือนมิถุนายน 2569 ระบุว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไป HICP ของยูโรโซนจะเฉลี่ยอยู่ที่ 3.0% ในปี 2569 และ 2.3% ในปี 2570 โดยจะพุ่งสูงสุดที่ 3.4% ในไตรมาส 3 และ 4 ปี 2569 ก่อนจะยังคงสูงกว่า 3% ไปจนถึงต้นปี 2570 ซึ่งเป็นผลจากอัตราเงินเฟ้อด้านพลังงานที่พุ่งสูงขึ้น
• อัตราเงินเฟ้อพื้นฐาน (ไม่รวมพลังงานและอาหาร) คาดการณ์ไว้ที่ 2.5% ทั้งในปี 2569 และ 2570 — สูงกว่าเป้าหมายอย่างต่อเนื่อง
• เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2569 ECB ได้ขึ้นอัตราดอกเบี้ยสำคัญทั้งสามประเภทอีก 25 จุดพื้นฐาน (อัตราดอกเบี้ยเงินฝากเป็น 2.25%) โดยระบุว่า "สงครามในตะวันออกกลางกำลังสร้างแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และการตัดสินใจขึ้นดอกเบี้ยสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นของสภาการปกครองว่าภาวะช็อกด้านพลังงานที่ยืดเยื้อสมควรได้รับการตอบสนองทางนโยบายการเงิน" นี่เป็นการเปลี่ยนทิศทางจากการคงดอกเบี้ยในการประชุมเดือนเมษายนและมีนาคม

มุมมองจาก IMF และ BIS

• การคาดการณ์อ้างอิงของ IMF ในฤดูใบไม้ผลิปี 2569 ซึ่งตั้งสมมติฐานว่าความขัดแย้งจะกินเวลาไม่นานนัก ยังคงคาดการณ์ อัตราเงินเฟ้อทั่วไปทั่วโลกจะเพิ่มขึ้นเป็น 4.4% ในปี 2569 และการเติบโตทางเศรษฐกิจโลกจะชะลอตัวลงเหลือ 3.1%
• ธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) ในสถานการณ์พื้นฐานคาดการณ์ว่าเงินเฟ้อโลกจะอยู่ที่ 2.6% ในปี 2569 และกลับมาที่ประมาณ 2% ในปี 2570/71 แต่ในสถานการณ์ "เลวร้าย" และ "รุนแรง" อัตราเงินเฟ้อทั่วไปจะอยู่ที่ 3.5–4.4% ในปี 2569 โดยความเสี่ยงทั้งหมดมีแนวโน้มสูงขึ้น

บทสรุป

สถาบันเศรษฐกิจสำคัญทั้งสามแห่ง (IMF, World Bank, BIS) ต่างคาดการณ์ว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วโลกจะยังคงสูงกว่าเป้าหมายไปจนถึงปี 2570 ประเด็นร่วมที่เหมือนกันคือ: แม้ข้อตกลงสันติภาพจะช่วยขจัดความเสี่ยงที่เลวร้ายที่สุดออกไป แต่ผลกระทบจากการหยุดชะงักของอุปทานนานเกือบ 4 เดือนนั้นส่วนใหญ่ไม่สามารถแก้ไขได้ในระยะสั้น ตลาดพลังงานจะยังคงตึงตัวต่อไปอีกหลายเดือน และธนาคารกลางกำลังตอบสนองด้วยการขึ้นดอกเบี้ยหรือคงอัตราดอกเบี้ยไว้ในระดับสูง แทนที่จะผ่อนคลายนโยบาย