ยูเครนถล่มโรงกลั่นน้ำมันมอสโก 2 รอบใน 3 วัน หยุดการผลิตแหล่งเชื้อเพลิงหลักของเมืองหลวง ซ้ำเติมวิกฤตน้ำมันรัสเซีย

ยูเครนเปิดปฏิบัติการโจมตีโรงกลั่นน้ำมันมอสโกด้วยโดรนครั้งสำคัญถึง 2 ครั้งในเดือนมิถุนายน 2569 — วันที่ 16 และอีกครั้งในวันที่ 18 — สร้างความเสียหายอย่างหนัก เกิดเพลิงไหม้ขนาดใหญ่ และทำให้โรงกลั่นซึ่งเป็นแหล่งเชื้อเพลิงหลักของภูมิภาคมอสโกต้องหยุดดำเนินการทั้งหมด เหตุการณ์นี้ซ้ำเติมวิกฤตพลังงานที่กำลังลุกลามไปทั่วรัสเซีย ซึ่งก่อนหน้านี้รัฐบาลมอสโกถูกบีบให้ต้องประกาศจำกัดการขายน้ำมันในไครเมียแบบใช้คูปอง และต้องนำเข้าน้ำมันเบนซินทางทะเลจากต่างประเทศอย่างยากลำบาก

รายละเอียดสำคัญของการโจมตี

• การโจมตี 16 มิถุนายน: โดรนยูเครนโจมตีโรงกลั่นน้ำมันมอสโก (Moscow Oil Refinery) ของบริษัทแกซพรอม เนฟท์ (Gazprom Neft) ในเขตคาโปตเนีย (Kapotnya) ทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรุงมอสโก ทำให้เกิดเพลิงไหม้และบังคับให้โรงกลั่นต้องหยุดดำเนินการ โรงกลั่นแห่งนี้เป็นซัพพลายเออร์เชื้อเพลิงรายใหญ่ที่สุดของภูมิภาคมอสโก คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 38% ของการบริโภคทั้งหมด การโจมตีครั้งนี้สร้างความเสียหายต่อหน่วยกลั่นหลักซึ่งคิดเป็น 53% ของกำลังการผลิตรวมของโรงงาน
• การโจมตีซ้ำ 18 มิถุนายน: ยูเครนเปิดฉากโจมตีกรุงมอสโกด้วยโดรนครั้งใหญ่เป็นประวัติการณ์ โดยทางการรัสเซียรายงานว่าสามารถยิงโดรนตกเหนือกรุงมอสโกได้อย่างน้อย 194 ลำ โดรนหลายลำบินไปถึงโรงกลั่นน้ำมันอีกครั้ง ทำให้เกิดเพลิงไหม้รุนแรง แรงระเบิดส่งหลังคาถังน้ำมันลอยขึ้นไปในอากาศ เที่ยวบินหลายร้อยเที่ยวบินที่สนามบินในมอสโกต้องหยุดชะงัก และถนนสายหลักหลายสายถูกปิด
• บริบทของปฏิบัติการ: การโจมตีเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการต่อเนื่องของยูเครนที่ใช้โดรนพิสัยไกลโจมตีโรงกลั่นน้ำมัน ท่อส่ง และคลังเก็บเชื้อเพลิงของรัสเซียอย่างเป็นระบบทั่วประเทศ รวมถึงเป้าหมายในเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก ตาตาร์สถาน ซามารา โคมี และซีซราน

ผลกระทบต่ออุปทานเชื้อเพลิงของรัสเซีย

• กำลังการกลั่นถูกทำลาย: ภายในปลายเดือนพฤษภาคม 2569 การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนได้ทำให้กำลังการกลั่นน้ำมันหลักของรัสเซียราว 40% ต้องหยุดทำงาน สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) เคยเตือนตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 ว่าการโจมตีจะกดดันอัตราการกลั่นของรัสเซียอย่างน้อยจนถึงกลางปี 2569
• วิกฤตน้ำมันลุกลามอย่างรวดเร็ว: การขาดแคลนน้ำมันเบนซินขยายวงจาก 15 แคว้นของรัสเซียเป็น 25 แคว้น (รวมถึง 6 ดินแดนยูเครนที่ถูกยึดครอง) ภายในเวลาเพียง 5 วัน นับถึงวันที่ 10 มิถุนายน 2569 การขาดแคลนลามไปถึงเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก เบลโกรอด เคิร์สก์ และลูฮันสค์ที่ถูกยึดครอง
• แถวยาวเหยียดและการกักตุน: ปั๊มน้ำมันในหลายภูมิภาคของรัสเซียมีผู้คนต่อแถวยาวนานและต้องจำกัดการขาย เนื่องจากความหวาดกลัวว่าวิกฤตจะทวีความรุนแรงขึ้น มีรายงานว่าช่างภาพคนหนึ่งในไครเมียต้องรอคิวถึง 8 ชั่วโมงเพื่อเติมน้ำมัน

มาตรการฉุกเฉินของรัสเซีย

• การจำกัดขายน้ำมันในไครเมีย: ไครเมียซึ่งถูกรัสเซียผนวกรวมได้นำระบบจำกัดการขายน้ำมันเบนซินแบบเข้มงวดตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2569 โดยผู้ขับขี่ต้องใช้คูปองในการซื้อน้ำมัน Ai-95 ภายในวันที่ 4 มิถุนายน เจ้าหน้าที่สั่งระงับการขายน้ำมันสดและการแจกจ่ายคูปองเชื้อเพลิงโดยไม่มีกำหนด สาเหตุหลักมาจากการโจมตีด้วยโดรนของยูเครนต่อเส้นทางส่งกำลังบำรุงหลักที่เข้าสู่คาบสมุทร
• นำเข้าน้ำมันทางทะเล: รัสเซียซึ่งปกติเป็นหนึ่งในผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมันรายใหญ่ที่สุดของโลก ถูกบีบให้ต้องจัดการขนส่งน้ำมันเบนซินทางทะเลที่หายากไปยังท่าเรือทางตะวันตกแห่งหนึ่งในเดือนมิถุนายน 2569 เพื่อบรรเทาการขาดแคลนในประเทศ โดยน้ำมันจะถูกส่งมาจากเอเชีย
• ตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ: รัฐบาลมอสโกจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจด้านอุตสาหกรรมเพื่อจัดการวิกฤตน้ำมัน หลังจากยอมรับว่ามี “ปัญหาชั่วคราว” ด้านอุปทานเชื้อเพลิงในภูมิภาคใต้ กระทรวงพลังงานของรัสเซียระบุชัดเจนว่าโทษการโจมตีด้วยโดรนของยูเครนว่าเป็นสาเหตุ
• ห้ามส่งออก: รัฐบาลรัสเซียประกาศห้ามส่งออกน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องบิน (Jet Fuel) ชั่วคราวจนถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569 เพื่อป้องกันการขาดแคลนในประเทศ

ความเสียหายในวงกว้างต่อโครงสร้างพื้นฐานการกลั่นของรัสเซีย

• ความเสียหายเชิงระบบ: ปฏิบัติการของยูเครนได้โจมตีโรงกลั่น ท่อส่ง และคลังเก็บเชื้อเพลิงทั่วทั้งรัสเซียตะวันตก ภาคกลาง และใต้ ไม่ใช่แค่เฉพาะที่มอสโก เป้าหมายที่ถูกโจมตีรวมถึงโรงกลั่นคิริชิเนฟเตออร์กซินเตซ (Kirishinefteorgsintez) ในเขตเลนินกราด โรงกลั่นโนโวคูย์บีเชฟสค์ (Novokuybyshevsk) ในซามารา โรงกลั่นโวลโกกราด และโรงกลั่นนอร์ซี (NORSI) ในนิจนีนอฟโกรอด
• เส้นทางส่งกำลังบำรุงไปไครเมียถูกตัด: ยูเครนใช้โดรนโจมตีเส้นทางส่งกำลังบำรุงทั้งทางบก ทางทะเล และทางอากาศเข้าสู่ไครเมียอย่างเป็นระบบ ทำให้เกิดวิกฤตน้ำมันรุนแรงที่สุดบนคาบสมุทรนับตั้งแต่ปี 2557 และส่งผลกระทบต่อฤดูท่องเที่ยวฤดูร้อนของพื้นที่อย่างหนัก
• ความเสียหายต่อศูนย์กลางโลจิสติกส์: การโจมตีที่ท่าเรือ马里乌波尔และโครงสร้างพื้นฐานอื่นๆ ได้ “จำกัดขีดความสามารถ” ของเมืองในการทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางโลจิสติกส์อย่างมาก
• การกดดันในระยะยาว: การประเมินของ IEA ที่ว่าการดำเนินการของโรงกลั่นจะถูกกดดันอย่างน้อยจนถึงกลางปี 2569 สะท้อนให้เห็นถึงความเสียหายสะสมและยากต่อการซ่อมแซมทั่วทั้งโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของรัสเซีย IEA คาดการณ์ว่าอัตราการกลั่นของรัสเซียจะอยู่ที่ต่ำกว่า 5 ล้านบาร์เรลต่อวันจนถึงเดือนมิถุนายน 2569 ก่อนจะฟื้นตัวสู่ประมาณ 5.4 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงปลายปี