‘เจดี แวนซ์’ ต่อว่าอิสราเอลแรง! เตือนหยุดวิจารณ์ข้อตกลงกับอิหร่าน ชี้เสี่ยงเสีย ‘เพื่อนแท้เพียงหนึ่งเดียว’

เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2569 รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ เจดี แวนซ์ ออกโรงเตือนนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูแห่งอิสราเอลและคณะรัฐมนตรีอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน โดยแวนซ์บอกให้ 'หยุดโจมตี' บันทึกความเข้าใจ (MOU) 14 ข้อของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์กับอิหร่าน พร้อมข่มขู่ว่า หากยังด่ายังไสกันต่อไป ความสัมพันธ์กับ 'พันธมิตรที่แข็งแกร่งเพียงหนึ่งเดียวที่เหลืออยู่บนโลก' อาจเสียหายหนัก คำเตือนครั้งประวัติศาสตร์นี้ถือเป็นรอยร้าวครั้งใหญ่ที่สุดในความสัมพันธ์สหรัฐฯ-อิสราเอลนับตั้งแต่เริ่มสงครามร่วมกับอิหร่านในเดือนกุมภาพันธ์ปีเดียวกัน

แวนซ์สั่งสอนอิสราเอล: 'อย่าแหย่เพื่อนตาย'

แวนซ์แถลงข่าวที่ทำเนียบขาวปกป้องข้อตกลงสันติภาพของทรัมป์ และตอบโต้ผู้นำอิสราเอลที่ประณามข้อตกลงนี้โดยตรง คำเตือนมีทั้งหมดสามประเด็นหลัก:

ข้อ 1: 'อย่าแหย่เพื่อนตาย' แวนซ์ยืนยันว่า ทรัมป์ 'เป็นประมุขของประเทศเดียวในโลกที่เห็นใจอิสราเอลในขณะนี้' พร้อมเตือนคณะรัฐมนตรีอิสราเอลว่าอาวุธป้องกันส่วนใหญ่ของอิสราเอลมาจากงบประมาณอเมริกัน เขาบอกว่า หากเป็นเขา เขา 'คงไม่เลือกที่จะโจมตีพันธมิตรที่แข็งแกร่งแห่งเดียวที่เหลืออยู่บนโลก' แน่

ข้อ 2: 'นายฆ่าไม่พ้นทุกปัญหา' แวนซ์ปฏิเสธข้ออ้างของอิสราเอลว่าการยึดครองทางทหารในเลบานอนตอนใต้จำเป็นต่อความมั่นคงของประเทศ เขาต่อว่าผู้นำอิสราเอลว่า 'ลืมตามองความจริงบ้าง' พร้อมท้า 'ข้อเสนอของนายคืออะไรกันแน่? ประเทศของนายมีคนแค่ 9 ล้าน นายจะฆ่าให้ตายหมดทุกคนเพื่อแก้ปัญหาความมั่นคงแบบนี้ไม่ได้หรอก'

ข้อ 3: เสี่ยงเสียความช่วยเหลือ การอ้างถึงงบประมาณทางทหารของสหรัฐฯ ที่ใช้ในการป้องกันอิสราเอลซ้ำแล้วซ้ำเล่า บ่งชี้เป็นการข่มขู่โดยนัยว่า หากยังด่ากันอยู่นี้ ความช่วยเหลือทางทหารอาจตกอยู่ในอันตราย

ใจความสำคัญของบันทึกความเข้าใจสหรัฐฯ-อิหร่าน

ข้อตกลงนี้มีปากีสถานเป็นคนกลางเจรจา ทรัมป์ลงนาม MOU 14 ข้อเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2569 เพื่อยุติความขัดแย้งที่ดำเนินมากว่า 100 วัน :

• หยุดยิงถาวรทุกแนวรบรวมถึงเลบานอน ข้อ 1 ของ MOU ประกาศ 'ยุติกิจกรรมทางทหารโดยทันทีและถาวรทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน' และให้คำมั่นว่าทั้งสองฝ่ายจะปกป้อง 'บูรณภาพแห่งดินแดนและอธิปไตยของเลบานอน' ข้อความไม่ได้เอ่ยถึงอิสราเอลอีกด้วย
• ยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ กองทัพสหรัฐฯ ยืนยันเมื่อวันที่ 18 มิถุนายนว่ายุติการปิดล้อมท่าเรืออิหร่านแล้ว และเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้สัญจรทางทะเลได้อีกครั้ง
• เปิดเวทีเจรจา 60 วัน MOU กำหนดกรอบเวลา 2 เดือนเพื่อเจรจาขั้นสุดท้ายเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน รวมถึงส่งตัวตรวจสอบนิวเคลียร์ระหว่างประเทศกลับเข้าไป
• ไม่ให้เงินอิหร่านแม้แต่ดอลลาร์เดียว แวนซ์ยืนยันว่าสหรัฐฯ 'ไม่ได้ให้เงินอิหร่านแม้แต่เหรียญเดียว ไม่มีเงินภาษีของคนอเมริกันสักดอลลาร์จะไปถึงอิหร่าน'

อิสราเอลถูกกีดกันออกจากการเจรจา

อิสราเอลถูกกีดกันออกจากโต๊ะเจรจาสหรัฐฯ-อิหร่านตั้งแต่ต้นโดยสิ้นเชิง MOU เจรจากันโดยตรงระหว่างวอชิงตันและเตหะราน โดยมีปากีสถานเป็นคนกลาง ไม่มีการยื่นข้อเสนอให้อิสราเอลใดๆ ทั้งสิ้น รายงานยังอ้างว่าเนทันยาฮูไม่แม้แต่จะได้เห็นร่างข้อตกลงเลย แวนซ์ถึงกับเรียกอิสราเอลว่า 'ผู้รับเหมาช่วงของอเมริกา' แทนที่จะเป็นหุ้นส่วนที่เท่าเทียม

อิสราเอลขยายปฏิบัติการในเลบานอนก่อนข้อตกลง

ก่อนมีข้อตกลง อิสราเอลขยายปฏิบัติการทางทหารในเลบานอนตอนใต้อย่างรุนแรง ยึดครองพื้นที่เกือบ 1 ใน 5 ของประเทศ ทำให้อิหร่านต้องระงับการเจรจากับสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2569 และเรียกร้องให้อิสราเอลหยุดโจมตีเสียก่อน หลัง MOU ประกาศ อิสราเอลกลับประกาศว่าจะไม่ถอนทหารออกจาก 'เขตกันชน' ในเลบานอนตอนใต้ โดยยืนกรานว่าจะคงกำลังไว้ ฮิซบุลเลาะห์ปฏิเสธแผนหยุดยิงใดๆ ที่ไม่พูดถึงการถอนกำลังของอิสราเอล และทั้งสองฝ่ายกลับมาโจมตีอีกครั้งหลังการหยุดยิงก่อนหน้านี้ล่มสลาย รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านแถลงในเวลาต่อมาว่า การสิ้นสุดสงครามขึ้นอยู่กับการถอนกำลังของอิสราเอลออกจากเลบานอน

การต่อต้านจากคณะรัฐมนตรีอิสราเอลและฮิซบุลเลาะห์

คณะรัฐมนตรีอิสราเอลทั้งสายกลางและฝ่ายขวาจัดประณามข้อตกลงอย่างรุนแรง โดยบางคนโจมตีทรัมป์เป็นการส่วนตัว รัฐมนตรีขวาจัด สมอทริช และ เบน-กเวียร์ กระตุ้นสหรัฐฯ ให้ทำสงครามกับอิหร่านต่อไป เบนนี แกนซ์ ผู้นำฝ่ายค้านและตัวเต็งเลือกตั้ง ประณาม 'ผลลัพธ์อันน่าเวทนาของรัฐบาลที่ล้มเหลว' ด้านฮิซบุลเลาะห์ซึ่งไม่ได้เป็นผู้ลงนาม ปฏิเสธข้อตกลงและสู้รบต่อไป

แวนซ์โต้กลับแนวทางทหารของอิสราเอล

แวนซ์ปฏิเสธโดยสิ้นเชิงว่า การปฏิบัติการในเลบานอนของอิสราเอลจำเป็นต่อความมั่นคง เขาบรรยายปฏิกิริยาของอิสราเอลว่าเป็น 'อาการตื่นตระหนกประหลาด' และ 'ขี้แตกขี้แตน' พร้อมระบุว่า ทรัมป์สังเกตเห็น 'ความไม่สอดคล้อง' ระหว่างเป้าหมายของผู้นำอิสราเอลกับความต้องการของประชาชนอเมริกัน 'ปัญหาของอิสราเอลไม่ใช่โดนัลด์ เจ. ทรัมป์' แวนซ์บอกว่าใครที่คิดว่าปัญหาสำคัญที่สุดของประเทศคือประธานาธิบดีสหรัฐฯ 'ควรลืมตาดูโลกความจริงสักที'

เนทันยาฮูรับศึกหนักในประเทศ

ความหวังที่พังทลายของเนทันยาฮู นายกฯ อิสราเอลเดิมพันอนาคตทางการเมืองของตัวเองไว้กับการรณรงค์ร่วมกับสหรัฐฯ เพื่อโค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน แต่ MOU ยุติสงครามโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง ทำให้ชาวอิสราเอลนับ 'หลายวิธีที่กลยุทธ์ด้านอิหร่านของเนทันยาฮูล้มเหลว'

ปะทะกับทรัมป์แบบไม่บันยะบันยัง แทนที่จะทำให้ความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ แข็งแกร่งขึ้น เนทันยาฮูกลับเจอศึกหนักจากทั้งฝ่ายขวาที่อยากสู้ต่อจนกว่าการปกครองอิหร่านจะล่มสลาย และฝ่ายกลางที่มองว่าข้อตกลงนี้คือความพ่ายแพ้ทางยุทธศาสตร์

ผลกระทบทางการเมือง สื่อสากลมองว่าข้อตกลงนี้คือ 'ความพ่ายแพ้อันน่าทึ่ง' สำหรับเนทันยาฮู ผู้เคยสัญญาว่าสงครามร่วมจะเปลี่ยนโฉมหน้าตะวันออกกลาง แต่กลับถูกสหรัฐฯเจรจาสันติภาพกับเตหะรานแบบไม่สนเสียงของเขา ด้วยการเลือกตั้งที่ใกล้จะถึงภายในเดือนตุลาคม 2569 โอกาสของเนทันยาฮูในการรักษาอำนาจถูกมองว่าสั่นคลอนอย่างหนัก