นักโบราณคดีพบ 'ต้นแบบไม้' ของสโตนเฮนจ์ อายุกว่า 5,000 ปี ระบุตำแหน่งดวงอาทิตย์ในวันครีษมายัน

ค้นพบ 'ต้นแบบไม้' ของสโตนเฮนจ์ (Stonehenge) อายุกว่า 5,000 ปี ที่บูลฟอร์ด ใกล้สโตนเฮนจ์

[ภาพ: ภาพประกอบจำลองโครงสร้างไม้โบราณอายุ 5,000 ปี ที่บูลฟอร์ด วิลต์เชียร์ ใกล้สโตนเฮนจ์ แสดงเสาไม้สองต้นที่เรียงตรงกับตำแหน่งดวงอาทิตย์ในวันครีษมายัน]

การค้นพบครั้งสำคัญทางโบราณคดีได้เปิดเผยโครงสร้างไม้ที่เก่าแก่และเรียบง่ายกว่าสโตนเฮนจ์ (Stonehenge) ซึ่งถูกค้นพบที่ตำบลบูลฟอร์ด (Bulford) ห่างจากวงหินชื่อดังไปเพียง 3 ไมล์ (5 กิโลเมตร) โครงสร้างนี้กำลังเปลี่ยนความเข้าใจของเราเกี่ยวกับการบูชาดวงอาทิตย์ของมนุษย์ยุคหินใหม่ในอังกฤษ

สิ่งที่ค้นพบที่บูลฟอร์ด

การค้นพบครั้งนี้เน้นที่หลุมเสาไม้ขนาดใหญ่ 2 หลุม ซึ่งเป็นร่องรอยเดียวที่หลงเหลืออยู่ของโครงสร้างไม้ที่ผุพังไปตามกาลเวลา เสาไม้ทั้งสองต้นถูกวางห่างกัน 120 เมตร (394 ฟุต) และคาดว่าเคยมีความสูงประมาณ 2 ถึง 4 เมตร หลุมเสาหนึ่งอยู่ในทุ่งเล็กๆ ที่สามารถมองเห็นได้บน Google Earth ในขณะที่อีกหลุมหนึ่ง Phil Harding กล่าวว่าตอนนี้ "อาจจะอยู่ใต้ห้องนั่งเล่นของใครบางคน" ในหมู่บ้านจัดสรรสมัยใหม่ที่ครอบคลุมพื้นที่โบราณบางส่วน

รอบๆ หลุมเสาไม้ นักโบราณคดีพบหลุมเล็กๆ อีก 50 หลุมที่มีหลักฐานการรวมตัวของชุมชน สิ่งประดิษฐ์ที่พบในพื้นที่ประกอบด้วย:

• เศษภาชนะดินเผาและเครื่องมือหิน
• กระดูกสัตว์ที่สอดคล้องกับการเลี้ยงฉลอง
• มีดหินรูปวงกลมหายากที่อาจเป็นสัญลักษณ์ของดวงอาทิตย์
• กระดูกสัตว์แกะสลักปลายแหลมที่ใช้ทำเครื่องหนัง

การหาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสี (Radiocarbon dating) จากสิ่งประดิษฐ์ รวมถึงเขากวาง ยืนยันว่าพื้นที่นี้มีอายุราว 3,000 ปีก่อนคริสตกาล หรือประมาณ 5,000 ปีมาแล้ว

การวางแนวครีษมายันและอายุ: เปรียบเทียบกับสโตนเฮนจ์ (Stonehenge)

• อายุ: โครงสร้างไม้ที่บูลฟอร์ดมีอายุราว 3,000 ปีก่อนคริสตกาล (circa 3000 BC) ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกันกับช่วงแรกสุดของการก่อสร้างสโตนเฮนจ์ แต่เก่าแก่กว่าการวางหินตั้งขนาดใหญ่สามก้อน (trilithon stones) ซึ่งเป็นส่วนที่สร้างแนวครีษมายันอันโด่งดังของสโตนเฮนจ์ ถึงประมาณ 500 ปี
• การวางแนว: ดร.ฟาบิโอ ซิลวา (Dr Fabio Silva) นักโบราณดาราศาสตร์ (archaeoastronomer) จากมหาวิทยาลัยบอร์นมัธ (Bournemouth University) ได้สร้างภาพท้องฟ้าจาก 5,000 ปีก่อนขึ้นมาใหม่ และยืนยันว่าเสาไม้ทั้งสองต้นถูกวางไว้ "ตรงเป๊ะๆ" สำหรับพระอาทิตย์ขึ้นในวันครีษมายัน (summer solstice sunrise) และพระอาทิตย์ตกในวันเหมายัน (winter solstice sunset) โดยมีความแม่นยำน้อยกว่าหนึ่งองศา ซึ่งแตกต่างจากอนุสาวรีย์หินในยุคหลัง ที่บูลฟอร์ดไม่มีวงหิน และมีเพียงเสาไม้สองต้นที่ทำหน้าที่เป็นแนวเล็ง
• ความสำคัญ: นี่คือโครงสร้างที่มีการวางแนวครีษมายันที่เก่าแก่ที่สุดในภูมิประเทศวิลต์เชียร์ (Wiltshire landscape) และเป็นหนึ่งในโครงสร้างแรกๆ ในบริเตน

หลักฐานการรวมตัวประกอบพิธีกรรม

หลุมพิธีกรรม 50 หลุมที่ล้อมรอบเสาไม้มีกระดูกสัตว์และเศษภาชนะดินเผาที่สอดคล้องกับการเลี้ยงฉลองของชุมชน และมีดหินรูปวงกลมหายากนี้อาจมีความหมายเชิงสัญลักษณ์หรือพิธีกรรม สิ่งนี้บ่งชี้ว่าพื้นที่นี้ถูกใช้เป็นสถานที่รวมตัวประกอบพิธีกรรมขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับวันครีษมายัน ไม่ใช่เพียงแค่จุดสังเกตดวงอาทิตย์เท่านั้น

เหตุผลที่ Phil Harding เรียกมันว่าการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิต

ฟิล ฮาร์ดิง (Phil Harding) หัวหน้าทีม Wessex Archaeology และอดีตนักโบราณคดีรายการโทรทัศน์ Time Team บรรยายการค้นพบนี้ว่าเป็น "หนึ่งในการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในอาชีพการงานของผม" และ "การค้นพบครั้งหนึ่งในชีวิต" เขากล่าวว่า "หลุมเสาไม้สองหลุมนี้บอกอะไรผมได้มากมายเกี่ยวกับผู้คนเมื่อ 5,000 ปีก่อน... สิ่งนี้บอกผมเกี่ยวกับชุมชนทั้งหมด สิ่งนี้บอกผมว่าพวกเขาคิดอย่างไร ปฏิบัติตัวอย่างไร และแสดงความเคารพต่อท้องฟ้าอย่างไร" ฮาร์ดิงเกือบพลาดการค้นพบนี้ เพราะเสาไม้ผุพังไปหมดแล้ว เหลือเพียงหลุมสองหลุมบนพื้น และเขามาเห็นการวางแนวครีษมายันในภายหลังเมื่อเขาวาดเส้นเชื่อมระหว่างหลุมสองหลุมบนแผนผังพื้นที่

ภาพใหญ่: การบูชาดวงอาทิตย์ในอังกฤษยุคหินใหม่

การค้นพบที่บูลฟอร์ดให้หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดว่ามนุษย์ยุคหินใหม่ในพื้นที่สโตนเฮนจ์เริ่มจัดระเบียบชีวิตตามพิธีกรรมเกี่ยวกับดวงอาทิตย์ ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติที่จะถูกทำให้เป็นอนุสรณ์สถานด้วยหินที่สโตนเฮนจ์ในเวลาต่อมา โครงสร้างไม้ยังเน้นให้เห็นว่าภูมิทัศน์รอบๆ สโตนเฮนจ์นั้นเต็มไปด้วยกิจกรรมพิธีกรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์อีกมากมายที่รอการค้นพบ

คู่มือฉบับย่อเกี่ยวกับพื้นที่นี้

• ที่ตั้ง: บูลฟอร์ด วิลต์เชียร์ ห่างจากสโตนเฮนจ์ไปทางตะวันออก 3 ไมล์ (5 กม.)
• อายุ: ราว 3,000 ปีก่อนคริสตกาล (circa 3000 BC) หรือ 5,000 ปีมาแล้ว
• โครงสร้าง: เสาไม้สองต้น ห่างกัน 120 เมตร เรียงตรงกับวันครีษมายัน
• สิ่งประดิษฐ์สำคัญ: เศษภาชนะดินเผา เครื่องมือหิน กระดูกสัตว์ มีดหินรูปวงกลม และกระดูกสัตว์แกะสลักปลายแหลม
• หลุมพิธีกรรม: 50 หลุมที่มีหลักฐานการเลี้ยงฉลองของชุมชน
• หัวหน้านักโบราณคดี: ฟิล ฮาร์ดิง (Phil Harding) แห่ง Wessex Archaeology