Zhipu AI เปิดตัว GLM-5.2 โมเดลโอเพนซอร์สขั้นเทพ รับดีมานด์ทั่วโลก หลังสหรัฐฯ สกัดโมเดล Anthropic

ในสัปดาห์ที่พลิกโฉมหน้าสมรภูมิปัญญาประดิษฐ์ (AI) ระดับโลก Zhipu AI ยักษ์ใหญ่ด้าน AI จากประเทศจีนได้เปิดตัวโมเดลโอเพนซอร์สที่ทรงพลังที่สุดของบริษัทในชื่อ GLM-5.2 เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเพียงหนึ่งวันหลังจากคำสั่งครั้งประวัติศาสตร์ของรัฐบาลสหรัฐฯ ที่ส่งผลให้โมเดล AI ที่ล้ำหน้าที่สุดบางตัวของโลกตะวันตกหายไปจากตลาด การบรรจบกันของโมเดลทางเทคนิคที่ทรงพลังซึ่งมาพร้อมใบอนุญาตแบบเสรี และสุญญากาศทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันนี้ ได้ส่งผลให้หุ้นของ Zhipu ทะยานขึ้นกว่า 33% และจุดชนวนบทสนทนาระดับโลกเกี่ยวกับการเข้าถึงโมเดล ความมั่นคงของชาติ และอนาคตของการพัฒนาแบบเปิด

เจาะลึกสถาปัตยกรรมทางเทคนิคของ GLM-5.2

โมเดลใหม่นี้เป็นระบบ Mixture-of-Experts (MoE) ขนาด 744 พันล้านพารามิเตอร์ โดยมีพารามิเตอร์ที่ทำงานต่อโทเค็นจำนวน 40 พันล้านพารามิเตอร์ ซึ่งออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับงานเขียนโค้ดระยะยาวและงานของ AI Agent อัตโนมัติที่ซับซ้อน จากเอกสารสำหรับนักพัฒนาของ Zhipu สเปกหลักที่น่าสนใจมีดังนี้:

• หน้าต่างบริบท 1 ล้านโทเค็น: ออกแบบมาให้รองรับโค้ดเบสขนาดกลางทั้งหมดได้ในพรอมต์เดียว นับเป็นการก้าวกระโดดขึ้น 5 เท่าจากขีดจำกัด 200K โทเค็นของ GLM-5.1
• เอาต์พุตสูงสุด 128K โทเค็น: โมเดลสามารถสร้างคำตอบได้ยาวสูงสุด 128,000 โทเค็น ซึ่งเทียบเท่ากับเพดานของระบบระดับแนวหน้าอื่นๆ
• โหมดการคิดสองระดับ: ผู้ใช้สามารถสลับไปมาระหว่างโหมดการใช้เหตุผล "High" และ "Max" ผ่านพารามิเตอร์ reasoning_effort โดยแนะนำให้ใช้การตั้งค่า "Max" สำหรับปัญหาทางวิศวกรรมที่ซับซ้อนและมีหลายขั้นตอน

เพื่อประสิทธิภาพในการคำนวณที่ความยาวระดับสูงสุด โมเดลได้ใช้การเพิ่มประสิทธิภาพ Attention แบบ "IndexShare" ซึ่งช่วยลดจำนวนปฏิบัติการจุดลอยตัวต่อโทเค็นลงได้ 2.9 เท่า ที่หน้าต่างบริบท 1 ล้านโทเค็น ตัวน้ำหนักโมเดล (Model Weights) พร้อมให้ดาวน์โหลดบน Hugging Face และ ModelScope โดยมีการปรับให้เข้ากับแพลตฟอร์มคอมพิวติ้งในประเทศจีน เช่น Huawei Ascend เรียบร้อยแล้วตั้งแต่วันเปิดตัว

ข้อได้เปรียบด้านราคา: น้ำหนักโมเดลฟรีและโทเค็นที่ถูกกว่า

GLM-5.2 เปิดตัวภายใต้ MIT license ซึ่งเป็นข้อตกลงโอเพนซอร์สที่เสรีอย่างมาก อนุญาตให้ดาวน์โหลด แก้ไข และใช้งานเชิงพาณิชย์ได้อย่างไม่จำกัด สิ่งนี้แตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับรูปแบบการให้สิทธิ์การใช้งานแบบปิดของห้องแล็บคู่แข่งจากตะวันตก

ในแง่ราคา API นักรีวิวอิสระรายงานว่าการใช้ GLM-5.2 นั้น ถูกกว่าโมเดลปิดอย่าง Claude หรือ GPT-5 ประมาณ 10 เท่า หนึ่งในบทวิเคราะห์ระบุว่าต้นทุนอินพุตอยู่ที่ประมาณ 0.15 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อหนึ่งล้านโทเค็น และเอาต์พุตอยู่ที่ 0.60 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อหนึ่งล้านโทเค็น เทียบกับหลายดอลลาร์สหรัฐฯ สำหรับ API แบบปิดที่เทียบเท่ากัน นอกจากนี้ Zhipu ยังเปิดตัวแพ็คเกจสมัครสมาชิก GLM Coding Plan ซึ่งมีราคาเพียงหนึ่งในสิบของแพ็คเกจ Claude Code และ Claude Max ระดับพรีเมียมของ Anthropic

การขาดหายไปของ Benchmark และคำตัดสินจากคอมมูนิตี้ในช่วงแรก

เป็นที่น่าสังเกตว่า Zhipu ไม่ได้เผยแพร่ผล Benchmark จากบุคคลที่สาม ใดๆ มาพร้อมกับ GLM-5.2 เลย นี่เป็นช่องว่างที่สำคัญ เพราะปกติแล้วบริษัทต่างๆ มักจะมาพร้อมกับคะแนนจากการทดสอบมาตรฐาน เช่น SWE-bench Verified, HumanEval หรือ MMLU-Pro ในการเปิดตัวโมเดลใหญ่ๆ การอ้างภายในของ Zhipu ที่ว่าโมเดล "เหนือกว่า GPT-5.5 ใน Benchmark หลัก" เป็นการรายงานผลด้วยตนเองและยังไม่ได้รับการยืนยันจากผู้ประเมินอิสระ

แม้จะไม่มีเมตริกที่เป็นทางการ แต่การทดสอบในช่วงแรกจากคอมมูนิตี้ก็รวดเร็วและเป็นไปในเชิงบวกเป็นส่วนใหญ่ เกร็ดเล็กเกร็ดน้อยจากนักพัฒนาอธิบายว่าโมเดลมีประสิทธิภาพอยู่ในระดับหรือใกล้เคียงกับ Claude Opus 4 สำหรับงานเขียนโค้ดที่ซับซ้อนและมีหลายขั้นตอน ซึ่งหน้าต่างบริบทขนาดมหึมา 1 ล้านโทเค็นนั้นให้ข้อได้เปรียบในทางปฏิบัติสำหรับการรักษาความต่อเนื่องตลอดเวิร์กโฟลว์ของ Agent ที่ยาวนาน อย่างไรก็ตาม การประเมินเหล่านี้เป็นไปอย่างไม่เป็นทางการและยังไม่เป็นระบบ หากปราศจากการประเมินที่เป็นมาตรฐาน จุดยืนที่แท้จริงของโมเดลเมื่อเทียบกับ GPT-5.2, GPT-5.5 และ Claude Opus 4 ก็ยังคงเป็นเรื่องของความเห็นพ้องต้องกันในคอมมูนิตี้ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว

คำสั่งแบนจากสหรัฐฯ เปลี่ยน GLM-5.2 ให้กลายเป็นแถลงการณ์เชิงภูมิรัฐศาสตร์ได้อย่างไร

ผลกระทบของการเปิดตัวครั้งนี้ไม่สามารถแยกออกจากการดำเนินการด้านกฎระเบียบที่ไม่เคยมีมาก่อนได้ ซึ่งเกิดขึ้นก่อนหน้าเพียงหนึ่งวัน

ในวันที่ 12 มิถุนายน 2026 เวลา 17:21 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ออกคำสั่งควบคุมการส่งออกฉุกเฉิน โดยสั่งให้ Anthropic ระงับการเข้าถึงโมเดล Claude Fable 5 และ Claude Mythos 5 ทั้งหมด สำหรับชาวต่างชาติทุกคน รวมถึงพนักงานต่างชาติของ Anthropic เอง คำสั่งดังกล่าวบังคับใช้โดยรัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์ Howard Lutnick โดยอ้างถึง "อำนาจด้านความมั่นคงแห่งชาติ" ซึ่งถูกกระตุ้นโดยความกังวลเกี่ยวกับ "การเจลเบรค (Jailbreak)" ที่เป็นไปได้ ซึ่งอาจทำให้โมเดลสามารถระบุและใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ของซอฟต์แวร์ได้

เพื่อให้เป็นไปตามคำสั่ง Anthropic ต้องปิดการใช้งานทั้งสองโมเดลสำหรับผู้ใช้ทุกคนทั่วโลก บริษัทแถลงต่อสาธารณะว่าได้ปฏิบัติตามคำสั่งแล้ว แต่เชื่อมั่นว่ารัฐบาล "ตัดสินใจพลาด" ในเรื่องนี้ การตัดสินใจดังกล่าวส่งผลให้การเข้าถึงสองระบบ AI ที่ก้าวหน้าที่สุดหายไปในชั่วข้ามคืนสำหรับนักพัฒนาส่วนใหญ่ที่อยู่นอกสหรัฐอเมริกา

คำตอบจากผู้ก่อตั้ง Jie Tang

ในวันรุ่งขึ้น Jie (John) Tang ผู้ก่อตั้งและหัวหน้านักวิทยาศาสตร์ของ Zhipu ได้ประกาศเปิดตัวโอเพนซอร์สของ GLM-5.2 ด้วยภาษาที่อ่านแล้วเหมือนเป็นการโต้กลับทางปรัชญาและเชิงพาณิชย์โดยตรงต่อการปิดระบบของ Anthropic

"ข่าวกรองระดับแนวหน้าไม่ได้เป็นของประเทศใดประเทศหนึ่ง และไม่ควรถูกพรากไปจากใคร" Tang กล่าว ในโพสต์บน Hacker News เขาวางตำแหน่งโมเดลโอเพนซอร์สเต็มรูปแบบนี้ว่าเป็นสิ่งทดแทนในทันทีสำหรับนักพัฒนาที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลังโดยการควบคุมการส่งออก โดยเน้นย้ำว่า "ข่าวกรองขั้นสูงเป็นของทุกคน" และวางกรอบการพัฒนาแบบเปิดว่าเป็นยาต้านพิษต่อข้อจำกัดการเข้าถึงที่นำโดยรัฐบาล Tang ระบุว่าข้อจำกัดอย่างกะทันหันของโมเดลระดับแนวหน้าบางตัวนั้น "น่าเสียดายอย่างยิ่ง" โดยตั้งข้อสังเกตว่าการเข้าถึงถูกตัดขาด "ด้วยเหตุผลที่ไม่ใช่ทางเทคนิค"

ปฏิกิริยาของตลาด: หุ้นพุ่ง 33%

นักลงทุนตีความเหตุการณ์คู่ขนานระหว่างการแบน Anthropic และการเปิดตัวแบบเปิดของ Zhipu ว่าเป็นโอกาสในการแย่งชิงส่วนแบ่งการตลาดครั้งใหญ่ หุ้นของ Zhipu AI ซึ่งจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงภายใต้ชื่อ Knowledge Atlas Technology (ชื่อย่อ: 02513.HK) ทะยานขึ้นสูงสุดระหว่างวันถึง 48% ในวันจันทร์ที่ 15 มิถุนายน ก่อนจะปิดตลาดที่ประมาณ +33% ณ จุดสูงสุด หุ้นแตะระดับ 1,620 ดอลลาร์ฮ่องกง

นักวิเคราะห์เชื่อมโยงการพุ่งขึ้นนี้กับการแทนที่ของอุปสงค์ AI ทั่วโลกอย่างชัดเจน:

• JPMorgan คงคำแนะนำ "Overweight" และเพิ่มราคาเป้าหมายเป็น 1,400 ดอลลาร์ฮ่องกง โดยระบุว่า Zhipu อยู่ในตำแหน่งที่แข็งแกร่งในการดึงดูดผู้ใช้ที่สูญเสียการเข้าถึงจากการปิดระบบของ Anthropic
• CNBC รายงานว่า วอลล์สตรีทเพิ่มความเชื่อมั่นใน "ศักยภาพของ Zhipu ในการตอบสนองความต้องการ AI ทั่วโลก" ในขณะที่วอชิงตันเข้มงวดการเข้าถึงโมเดลที่ก้าวหน้าที่สุดของตนจากชาวต่างชาติ
• The Next Web สรุปความรู้สึกด้วยพาดหัว "Wall Street ธนาคารพนันว่าจีนคือผู้ชนะที่ชัดเจนจากการปราบปราม Anthropic ของวอชิงตัน"
• บริษัทหลักทรัพย์จีน เช่น Orient Securities ระบุว่า การเพิกถอนโมเดลชั้นนำของ Anthropic จะสร้าง "ผลกระทบในการทดแทนที่เป็นผลดีต่อบริษัทโมเดลแถวหน้าภายในประเทศ"

ภาพใหญ่: ทางแยกสำหรับการเข้าถึง AI

การเปิดตัวของ GLM-5.2 ส่งสัญญาณถึงความเป็นไปได้ที่ภูมิทัศน์ AI แบบสองขั้วจะเร่งตัวขึ้น: ตลาดของโมเดลปิดที่มีข้อจำกัดและได้รับอิทธิพลจากรัฐบาล กับระบบนิเวศคู่ขนานของทางเลือกโอเพนซอร์สที่มีใบอนุญาตเสรี แม้ว่าโมเดลของ Zhipu จะเป็นความสำเร็จทางเทคนิค แต่จุดขายที่เร่งด่วนที่สุดอาจเป็นเรื่องภูมิรัฐศาสตร์ การขาดหายไปของผล Benchmark ที่เผยแพร่ ทิ้งคำถามสำคัญที่ยังไม่มีคำตอบเกี่ยวกับประสิทธิภาพที่แท้จริงของมัน แต่สำหรับนักพัฒนาหลายล้านคนที่สูญเสียการเข้าถึงโมเดลระดับท็อปของ Anthropic ทางเลือกที่มีความสามารถ เป็น MIT-licensed และถูกกว่า 10 เท่าที่สามารถรันบนเครื่องตัวเองได้ อาจเป็นสิ่งที่พวกเขาต้องการพอดี

จนกว่าจะมีการเผยแพร่ Benchmark อิสระ คุณค่าที่นำเสนอของโมเดลนี้คือการเดิมพันในการเข้าถึงได้และอธิปไตย มากกว่าความเป็นเลิศที่ตรวจสอบได้ ในขณะที่สหรัฐฯ กำมือแน่นขึ้นกับ AI ระดับแนวหน้า กลยุทธ์โอเพนซอร์สของ Zhipu ได้เปลี่ยนการเดิมพันนั้นให้กลายเป็นเสียงเรียกร้องให้ร่วมขบวน