มาตรการควบคุม AI ของสหรัฐฯ ทำลายเอกภาพการประชุมสุดยอด G7 2026 อย่างไร

การประชุม G7 ครั้งที่ 52 ณ เมืองเอวิยอง-เล-แบ็ง (Évian-les-Bains) ควรจะเป็นการหารือเรื่องธรรมาภิบาล AI, ความปลอดภัยของเยาวชนออนไลน์, และห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญ แต่สุดท้ายมันกลับกลายเป็นวาระวิกฤตสามวันเต็มว่าด้วยการใช้อำนาจบาตรใหญ่ฝ่ายเดียวด้าน AI ของสหรัฐอเมริกา ชนวนเหตุนั้นมาจากคำสั่งของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ที่บีบให้บริษัท Anthropic ต้องระงับการใช้งานโมเดลที่ล้ำสมัยที่สุดอย่าง Fable 5 และ Mythos 5 สำหรับชาวต่างชาติทุกคนทั่วโลก ซึ่งรวมถึงชาติพันธมิตรของสหรัฐฯ เอง หรือแม้แต่พนักงานของ Anthropic ที่ไม่ใช่ชาวอเมริกัน

จังหวะเวลานั้นระเบิดลงอย่างจัง คำสั่งดังกล่าวมาถึงในวันศุกร์ที่ 13 มิถุนายน ส่วนการประชุมสุดยอด G7 เริ่มต้นขึ้นเพียงสองวันต่อมาในวันที่ 15 มิถุนายน บรรดาผู้นำยุโรปเดินทางมาถึงฝรั่งเศสด้วยความโกรธกริ้วที่วอชิงตันปิดประตูใส่พวกเขาในการเข้าถึง AI แนวหน้าโดยไม่มีการปรึกษาหารือล่วงหน้า แล้วดันกลับมาขอให้พวกเขาให้ความร่วมมือในกรอบการกำกับดูแล AI ที่นำโดยสหรัฐฯ และแผนการกำหนดราคาแร่ธาตุที่เต็มไปด้วยข้อกังขา

วาระ AI แย่งชิงความสนใจไปทั้งหมด

วาระอย่างเป็นทางการของ G7 ได้กำหนดให้ความเสี่ยงจาก AI แนวหน้า, ความปลอดภัยของเยาวชน, ภัยคุกคามไซเบอร์ และภัยคุกคามชีวภาพ เป็นหัวข้อหารือ แต่จากรายงานหลายแหล่ง การสั่งระงับการเข้าถึง Fable 5 และ Mythos 5 ได้เข้ายึดครองแผนงานที่วางไว้จนหมดสิ้น เจ้าหน้าที่ยุโรปได้กดดันให้สหรัฐฯ ทบทวนคำสั่งนี้ และความกังวลเกี่ยวกับนโยบายกีดกันทางการค้าด้านเทคโนโลยีของสหรัฐฯ ก็กลายเป็นแก่นหลักในการหารือ

นายกรัฐมนตรีแคนาดา มาร์ก คาร์นีย์ (Mark Carney) ออกโรงเตือนต่อสาธารณะว่าข้อจำกัดนี้ยิ่งตอกย้ำถึงอันตรายของการพึ่งพาผู้ให้บริการ AI สัญชาติอเมริกันเพียงไม่กี่รายมากเกินไป ในขณะเดียวกัน คณะกรรมาธิการยุโรปก็เริ่มตรวจสอบผลกระทบในทางปฏิบัติของมาตรการควบคุมการส่งออกนี้ ซึ่งส่งสัญญาณถึงความกังวลเชิงสถาบันในวงกว้าง ต่อนโยบาย AI ของสหรัฐฯ ที่กำลังถูกใช้เป็นอาวุธ

ข้อเสนอ 'พันธมิตรที่ไว้วางใจ'

เบื้องหลังประตูที่ปิดสนิท ฮาเวิร์ด ลุตนิก (Howard Lutnick) รัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เป็นผู้นำการหารือในข้อเสนอประนีประนอม: การกำหนดสถานะ "พันธมิตรที่ไว้วางใจ" (Trusted Partners) ซึ่งจะอนุญาตให้ชาติหรือบริษัทพันธมิตรจำนวนจำกัดได้รับการยกเว้นจากการแบน แหล่งข่าวทางการทูตสามแห่งยืนยันว่าการเจรจาเกิดขึ้นระหว่างงานเลี้ยงอาหารค่ำในวันแรกของการประชุม (15 มิถุนายน) แต่จนถึงตอนที่การประชุมสุดยอดปิดฉากลง ก็ยังไม่มีการออกข้อยกเว้นใดๆ ให้กับใคร

แนวคิดนี้ หากถูกทำให้เป็นทางการ จะสร้างมาตรฐานใหม่ในการควบคุมการส่งออก AI ของสหรัฐฯ โดยแบ่งแยกระหว่างการเข้าถึงโดยพันธมิตรและการเข้าถึงโดยศัตรู ซึ่งจะเป็นแม่แบบสำหรับการจำกัดโมเดลในอนาคต แต่การไม่มีการดำเนินการที่เป็นรูปธรรม ทำให้บรรดาชาติสมาชิก G7 ต้องมือเปล่ากลับบ้าน

การตัดสินใจของฝรั่งเศสกับ Palantir

ในวันที่ 16 มิถุนายน วันที่สองของการประชุมสุดยอด นายกรัฐมนตรีฝรั่งเศส เซบาสเตียง เลอกอร์นู (Sébastien Lecornu) ได้ประกาศว่าหน่วยข่าวกรองภายในประเทศของฝรั่งเศส หรือ DGSI จะยกเลิกสัญญากับบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ของสหรัฐฯ อย่าง Palantir และแทนที่ด้วย ChapsVision ซึ่งเป็นคู่แข่งสัญชาติฝรั่งเศส

"เรายอมรับการพึ่งพาทางยุทธศาสตร์ครั้งใหม่ในโลกดิจิทัลไม่ได้" เลอกอร์นูกล่าวในแถลงการณ์วิดีโอที่โพสต์บน X (ชื่อเดิม Twitter) ที่น่าสนใจคือ DGSI เพิ่งต่อสัญญากับ Palantir ไปเมื่อหกเดือนก่อนหน้านี้ ทำให้การกลับลำครั้งนี้เป็นการตอบโต้โดยตรงที่ไม่อาจเข้าใจเป็นอื่นได้ต่อคำสั่งห้ามส่งออกของ Anthropic เลอกอร์นูตีกรอบการเคลื่อนไหวนี้อย่างชัดเจนว่าเป็นการแสวงหา "อำนาจอธิปไตยทางยุทธศาสตร์" และประกาศการลงทุน 655 ล้านยูโร (ประมาณ 760 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ในด้าน AI

คำขอที่ขัดแย้งในตัวเองของสหรัฐฯ

หัวใจของความตึงเครียดคือปัญหาเชิงโครงสร้าง: วอชิงตันกำลังขอให้ชาติพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดยอมจำนนต่อกรอบการทำงานที่นำโดยสหรัฐฯ ในขณะเดียวกันก็แสดงให้เห็นอย่างชัดแจ้งว่าจะไม่ลังเลที่จะตัดการเข้าถึงเทคโนโลยีที่ทรงพลังที่สุดที่พวกเขาพึ่งพาเพียงลำพัง

สหรัฐฯ ผลักดันภาษาในธรรมาภิบาล AI ที่ส่งเสริมผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและความได้เปรียบในการแข่งขันของอเมริกา ในขณะที่ยังคงขัดขวางกฎเกณฑ์พหุภาคีที่ผูกมัดทางกฎหมายใดๆ เกี่ยวกับ AI และในเวลาเดียวกัน ยังเดินหน้าข้อเสนอกลุ่มการค้าแร่ธาตุที่จะใช้ความคิดริเริ่มด้าน AI ที่ชื่อว่า "OPEN" ของเพนตากอน ในการกำหนดราคาอ้างอิงสำหรับแร่ธาตุสำคัญ ซึ่งเป็นแนวคิดที่ถูกตั้งคำถามอย่างหนักจากสมาชิก G7

บรรดาพันธมิตรต่างตั้งคำถามทั้งในแง่ธรรมาภิบาลของกลไกการตั้งราคาที่ขับเคลื่อนด้วย AI และความชาญฉลาดของการส่งมอบคันโยกควบคุมราคาให้กับวอชิงตันสำหรับอุตสาหกรรมทั้งหมด ณ ช่วงเวลาที่สหรัฐฯ กำลังพิสูจน์ว่าพร้อมจะใช้การเข้าถึงเทคโนโลยีเป็นอาวุธต่อรอง

จีนในพื้นหลัง

กระแสใต้น้ำที่เกิดขึ้นซ้ำๆ ตลอดการประชุมสุดยอดคือ ความเสี่ยงที่นโยบายกีดกันด้าน AI ของสหรัฐฯ จะผลักดันให้พันธมิตรหันไปหาทางเลือกจากจีน คำกล่าวของนายกฯ คาร์นีย์แห่งแคนาดา พร้อมด้วยแถลงการณ์จากเจ้าหน้าที่ยุโรปหลายคน ต่างตีกรอบการแสวงหาอิสรภาพทางเทคโนโลยีว่าเป็นวาระเร่งด่วน แม้จะไม่มีชาติสมาชิก G7 ใดประกาศเปลี่ยนไปใช้โมเดล AI จีนอย่าง DeepSeek ในระหว่างการประชุม แต่ความเป็นไปได้นี้ก็ยังคงลอยวนอยู่เหนือการหารือ

สถานการณ์ ณ ตอนนี้

การประชุม G7 จบลงโดยไม่มีข้อมติใดๆ แนวคิดเรื่อง "พันธมิตรที่ไว้วางใจ" ยังคงเป็นเพียงแนวคิด ไม่มีการออกหนังสือยกเว้นให้แก่พันธมิตร ฝรั่งเศสได้ประกาศต่อสาธารณะถึงการเดินออกจากบริษัทคู่สัญญาด้านกลาโหมรายใหญ่ของสหรัฐฯ และสหรัฐฯ ก็เดินทางออกจากการประชุมพร้อมกับคำมั่นสัญญาถึงความเป็นผู้นำด้าน AI ในขณะที่แสดงให้เห็นแล้วว่าพร้อมจะเป็นผู้นำแต่เพียงผู้เดียว