ฝรั่งเศส ลั่นกลองรบศึกอธิปไตยดิจิทัล: เลิกพึ่งพา พาแลนเทียร์ สู่ กองทัพ AI สัญชาติฝรั่งเศสครบวงจร

นายกฯ เลอคอร์นู กล่าวอย่างหนักแน่นว่า: "เราไม่สามารถยอมรับการพึ่งพาเชิงกลยุทธ์ครั้งใหม่ในโลกดิจิทัลได้อีกต่อไป" การตัดสินใจครั้งนี้ยังเดินตามรอยเยอรมนีที่ก่อนหน้านี้ได้เปลี่ยนไปใช้แชพส์วิสชั่นสำหรับหน่วยข่าวกรองภายในของตนเช่นกัน ซึ่งนี่อาจเป็นสัญญาณของกระแสในยุโรปที่จะทยอยลดการใช้ซอฟต์แวร์ข่าวกรองจากสหรัฐฯ

ถึงกระนั้น การเปลี่ยนผ่านก็ไม่ได้ราบรื่นเสียทีเดียว ในวันเดียวกับที่รัฐบาลประกาศ พาแลนเทียร์ออกมาแถลงว่า สัญญาที่เพิ่งต่ออายุไปเมื่อปลายปี 2025 และมีผลไปจนถึงปี 2028 นั้น ยังคง "มีผลบังคับใช้อย่างสมบูรณ์" ฝ่ายฝรั่งเศสยังไม่ได้เปิดเผยไทม์ไลน์หรือแผนการส่งมอบงานที่ชัดเจน ทำให้ยังคงมีความคลุมเครือว่าการเปลี่ยนผ่านซอฟต์แวร์จะเกิดขึ้นจริงได้อย่างไร

ข้าราชการหนึ่งล้านคนได้ใช้ แชทบอท AI อธิปไตย จากมิสทรัล

พร้อมๆ กันนั้น รัฐบาลได้ทุ่มงบลงทุนเพิ่มเติมใน AI อีก 655 ล้านยูโร โดยหัวใจหลักคือ การติดตั้ง "ผู้ช่วยสนทนา" เชิงอธิปไตยเพียงหนึ่งเดียวสำหรับภาครัฐทั้งประเทศ เครื่องมือนี้ใช้เทคโนโลยี 'เลอ ชาต' (Le Chat) ของ มิสทรัล เอไอ (Mistral AI) บริษัทสัญชาติฝรั่งเศส ถูกนำไปใช้กับข้าราชการประมาณหนึ่งล้านคนทั่วประเทศ ต่อยอดจากโครงการนำร่องที่ทดลองใช้กับข้าราชการ 10,000 คนตั้งแต่เดือนตุลาคม 2025 โดยมีค่าใช้จ่ายในการติดตั้งแชทบอทนี้ประมาณ 700,000 ยูโร

การติดตั้งครั้งนี้ถูกออกแบบมาเพื่อให้ข้อมูลทั้งหมดอยู่ภายใต้เขตอำนาจของฝรั่งเศส แชทบอททำงานบนระบบคลาวด์อธิปไตยที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน SecNumCloud 3.2 ซึ่งเป็นมาตรฐานความปลอดภัยสูงสุดของรัฐบาลฝรั่งเศสสำหรับบริการคลาวด์ นี่เป็นรูปแบบเดียวกับที่กระทรวงกลาโหมฝรั่งเศสใช้ โดยกองทัพฝรั่งเศสได้มอบสัญญากรอบระยะเวลาสามปีให้กับมิสทรัล เอไอ เมื่อเดือนธันวาคม 2025 ภายใต้การดูแลของ AMIAD ซึ่งเป็นหน่วยงาน AI ด้านกลาโหมของรัฐที่มีงบประมาณปีละประมาณ 300 ล้านยูโร การติดตั้งใช้งานทางทหารทั้งหมดดำเนินการบนโครงสร้างพื้นฐานของฝรั่งเศสเท่านั้น ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับคลาวด์ของต่างชาติหรือเชิงพาณิชย์

ชนวนเหตุ: สหรัฐฯ ควบคุมการส่งออก AI ขั้นแนวหน้า

การประกาศของฝรั่งเศสไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ ไม่กี่วันก่อนหน้านั้น รัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้การนำของอดีตประธานาธิบดีทรัมป์ ได้ออกคำสั่งควบคุมการส่งออกที่ไม่เคยมีมาก่อน โดยห้ามผู้ใช้งานที่ไม่ใช่คนอเมริกัน เข้าถึงโมเดล AI ที่ล้ำหน้าที่สุดของ Anthropic อย่าง Mythos 5 และ Fable 5 โดยอ้างถึงความกังวลด้านความมั่นคงแห่งชาติ เนื่องจากไม่สามารถตรวจสอบสัญชาติผู้ใช้ในระบบคลาวด์ที่ใช้ร่วมกันได้ แอนโทรปิกจึงตัดการเข้าถึงโมเดลทั้งสองนี้ทั่วโลกในทันที

นี่เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่รัฐบาลสหรัฐฯ จัดให้โมเดล AI ขั้นแนวหน้าเป็นสินค้าควบคุมการส่งออก เทียบเท่ากับอาวุธหรือวัตถุดิบเชิงยุทธศาสตร์ บรรดาหน่วยงาน บริษัท และสถาบันวิจัยในยุโรปถูกตัดขาดโดยไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า ไม่มีกระบวนการอุทธรณ์อย่างเป็นทางการ และไม่มีสิทธิ์ยับยั้งใดๆ จากยุโรป หนังสือพิมพ์เลอ มงด์ (Le Monde) บรรยายช่วงเวลานี้ว่าเป็นตอนที่ "สงคราม AI ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว" คณะกรรมาธิการยุโรปเปิดการประเมินผลกระทบในทางปฏิบัติต่ออธิปไตยทางดิจิทัลอย่างเร่งด่วน โดยโฆษกกล่าวว่า มาตรการฉุกเฉิน "ไม่ควรเป็นการเลือกปฏิบัติ" ต่อประเทศพันธมิตร

การปิดการเข้าถึงของแอนโทรปิกซ้ำเติมความคับข้องใจที่มีอยู่แล้ว ในเดือนมกราคม 2025 รัฐบาลไบเดนที่กำลังจะพ้นตำแหน่งได้ออกมาตรการควบคุมการส่งออกชิป AI โดยแบ่งประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเป็นชั้นๆ บางประเทศเข้าถึงได้มากกว่า ในขณะที่บางประเทศถูกจำกัด ซึ่งสมาชิกรัฐสภายุโรปวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักว่าเป็นการทำให้แนวทางการพัฒนา AI ที่เป็นหนึ่งเดียวของยุโรปแตกแยก ผลกระทบสะสมเหล่านี้เปลี่ยนให้ 'อธิปไตยทางดิจิทัล' จากแค่แนวคิดเชิงนโยบาย กลายเป็นภาวะฉุกเฉินในการปฏิบัติการสำหรับปารีส

มิสทรัล เอไอ เดินหน้าเข้าถึงข้อมูลสนามรบ DELTA ของยูเครน

นอกเหนือจากการเข้ามาแทนที่พาแลนเทียร์ในประเทศแล้ว ฝรั่งเศสยังวางตำแหน่งให้แชมเปี้ยน AI แห่งชาติของตนเข้าไปแข่งขันกับบริษัทอเมริกันในสมรภูมิเทคโนโลยีด้านกลาโหมอีกด้วย Intelligence Online รายงานเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2026 ว่า มิสทรัล เอไอ เตรียมส่งทีมงานไปยังกรุงเคียฟ โดยได้รับการสนับสนุนจากคณะทูตทหารฝรั่งเศส เพื่อทำงานร่วมกับศูนย์นวัตกรรมและพัฒนาเทคโนโลยีกลาโหมของยูเครน วัตถุประสงค์หลักคือการเข้าถึงระบบบริหารจัดการสนามรบ DELTA และคลังข้อมูลการรบจริงจำนวนมหาศาล

โครงการนี้ถูกระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นการสร้าง "ทางเลือกจากยุโรปเพื่อแข่งขันกับพาแลนเทียร์" ซึ่งเป็นพันธมิตรด้านเทคโนโลยีกลาโหมรายใหญ่ของยูเครนอยู่แล้ว โดยยูเครนเพิ่งเริ่มอนุญาตให้พันธมิตรบางประเทศเข้าถึงข้อมูลของ DELTA เพื่อใช้ในการฝึกฝน AI ซึ่งเยอรมนีได้บรรลุข้อตกลงดังกล่าวไปเมื่อเดือนเมษายน 2026 และนาโต้เองก็อยู่ระหว่างการเจรจาเพื่อบูรณาการองค์ความรู้จากสนามรบยูเครนเข้ากับระบบป้องกันภัยทางอากาศของพันธมิตร ระบบ DELTA ซึ่งถูกนำมาใช้อย่างเป็นทางการในทุกเหล่าทัพของยูเครนตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2025 ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางสำหรับข้อมูลสนามรบแบบเรียลไทม์และการประสานงานปฏิบัติการ

นักวิเคราะห์ตั้งข้อสังเกตว่ายูเครนน่าจะมีฐานข้อมูลการรบที่เป็นปัจจุบันและมีการจัดระเบียบขนาดใหญ่ที่สุดในโลก สำหรับมิสทรัล เอไอ การเข้าถึงข้อมูลนี้คือเส้นทางสู่การฝึกฝนโมเดล AI ด้านกลาโหมด้วยข้อมูลจากสนามรบจริง ไม่ใช่แค่การจำลองสถานการณ์ ซึ่งจะทำให้พวกเขากลายเป็นคู่แข่งโดยตรงกับ พาแลนเทียร์ ในการใช้ประโยชน์จากข้อมูลในสมรภูมิเดียวกัน

พัฒนาการทั้งสี่ด้านนี้ ไม่ว่าจะเป็นการยกเลิกสัญญาข่าวกรองกับพาแลนเทียร์, การติดตั้งมิสทรัลทั่วภาครัฐ, การอัดฉีดงบ 655 ล้านยูโรสู่อธิปไตย AI, และการแสวงหาข้อมูลสนามรบจากยูเครน ล้วนประกอบกันเป็นการเดิมพันเชิงกลยุทธ์ครั้งใหญ่ที่สอดคล้องเป็นหนึ่งเดียว ฝรั่งเศสกำลังสรุปว่าตนไม่สามารถไว้วางใจผู้ให้บริการเทคโนโลยีจากสหรัฐฯ สำหรับภารกิจอ่อนไหวของรัฐได้อีกต่อไป และพร้อมที่จะเร่งพัฒนาทางเลือกในประเทศ ทั้งในส่วนของซอฟต์แวร์ข่าวกรองและ AI ขั้นพื้นฐาน โดยไม่รอให้สัญญาเดิมๆ หมดอายุลงเสียก่อน คำสั่งควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ ต่อแอนโทรปิก ได้เปลี่ยนการรับรู้ความเสี่ยงนั้นให้กลายเป็นแรงผลักดันทางการเมือง กรอบเวลาสำหรับการตัดสินใจที่อาจต้องใช้เวลาหลายปีถูกบีบอัดลงมาจนแทบจะทันที