ฟุตบอลโลก 2026 กับวิกฤตวีซ่า: เมื่อครอบครัว แฟนบอล และเจ้าหน้าที่ ถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าร่วมในสหรัฐอเมริกา

ฟุตบอลโลก 2026 ถูกวางให้เป็นเทศกาลแห่งความสามัคคี แต่สำหรับผู้เล่น เจ้าหน้าที่ และแฟนบอลหลายพันคน มันกลับถูกกำหนดด้วยประตูที่ปิดตาย นโยบายวีซ่าสหรัฐฯ ที่เข้มงวดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นคำสั่งห้ามเดินทางที่ขยายขอบเขต พันธบัตรคืนเงินใหม่ที่เพิ่งเริ่มใช้ และระยะเวลารอคิวขอวีซ่าที่ยาวนานเป็นประวัติการณ์ ได้กีดกันผู้คนออกจากการเข้าร่วมแข่งขันอย่างเป็นระบบ กรณีที่ทำให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากเกิดขึ้นที่แอตแลนตาเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน เมื่อโวซินญ่า ผู้รักษาประตูวัย 40 ปีของทีมเคปเวิร์ด ได้สร้างผลงานอันกล้าหาญด้วยการเซฟ 7 ครั้งเพื่อหยุดยั้งสเปนให้อยู่หมัด แต่เขาทำได้เพียงฉลองทางออนไลน์เท่านั้น เพราะแม่ของเขาอยู่ห่างออกไป 4,000 ไมล์ ติดปัญหาเรื่องค่าใช้จ่ายในการขอวีซ่าสหรัฐฯ

ต้นทุนส่วนตัวจากนโยบายของ 'โวซินญ่า'

ภาพจากสนามเมอร์เซเดส-เบนซ์ สเตเดียม บอกเล่าเรื่องราวสองด้าน ในสนาม โวซินญ่า ซึ่งมีชื่อเต็มว่า โฆซีมาร์ โฆเซ เอโวรา เดียส ได้รับเลือกให้เป็นผู้เล่นยอดเยี่ยมประจำนัด หลังพาทีมทำผลงานเสมอสเปน 0-0 ซึ่งเต็มไปด้วยผู้เล่นระดับโรดรี, เปดรี และลามีน ยามาล นับเป็นแต้มแรกในประวัติศาสตร์ฟุตบอลโลกของเคปเวิร์ด แต่นอกสนาม ผู้รักษาประตูวัย 40 ปีรายนี้กลับหลั่งน้ำตาออกมา ปู่ย่าตายายที่เลี้ยงดูเขามาได้เสียชีวิตไปแล้ว ส่วนแม่ของเขาที่ยังมีชีวิตอยู่ ก็ไม่สามารถมาอยู่ที่นั่นเพื่อเห็นช่วงเวลาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของเขาได้

“แม่ของผมไม่สามารถมาที่นี่ได้เพราะปัญหาวีซ่า” โวซินญ่ากล่าวกับผู้สื่อข่าวหลังจบเกม ปัญหาไม่ใช่แค่การถูกปฏิเสธ แต่เป็นกำแพงทางการเงินที่ครอบครัวของเขาไม่สามารถไต่ขึ้นไปได้ ในเดือนมกราคม 2026 รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ออกข้อกำหนดให้พลเมืองของเคปเวิร์ดต้องวางเงินประกันคืนเงินสูงถึง 15,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 540,000 บาท) เพิ่มเติมจากค่าธรรมเนียมวีซ่ามาตรฐาน ซึ่งเป็นจำนวนเงินที่ทำให้แม่ของเขาไม่สามารถดำเนินการยื่นคำร้องให้เสร็จสิ้นได้ “แม่ของผมก็ไม่สามารถมาที่นี่ได้เช่นกันเพราะปัญหาวีซ่าและเงินที่เราต้องใช้จ่ายไปกับมัน” เขาอธิบาย “เราจัดการมันไม่ได้” จำนวนผู้ติดตามบนอินสตาแกรมของเขา ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดความเห็นอกเห็นใจจากทั่วโลก พุ่งพรวดจากประมาณ 50,000 คน ไปเป็นมากกว่า 2 ล้านคนภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังจบการแข่งขัน

วิกฤตที่กว้างกว่า: จากเจ้าหน้าที่สู่แฟนบอลทั้งประเทศ

เรื่องราวของโวซินญ่าไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดดๆ แต่เป็นภาพสะท้อนส่วนบุคคลของความล้มเหลวเชิงระบบ ปัญหาได้ส่งผลกระทบไปไกลเกินกว่าหนึ่งครอบครัว และยังลุกลามถึงระบบปฏิบัติการของทัวร์นาเมนต์ด้วย

• เจ้าหน้าที่ถูกปฏิเสธไม่ให้เข้า: โอมาร์ อับดุลกาดีร์ อาร์ตัน ผู้ตัดสินชาวโซมาเลียถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าเมืองที่สนามบินในสหรัฐฯ ทั้งที่ได้รับมอบหมายอย่างเป็นทางการให้ทำหน้าที่ในนัดฟุตบอลโลก นอกจากนี้ ยังมีเจ้าหน้าที่ทีมสตาฟฟ์ชาวอิรักคนหนึ่งที่ถูกปฏิเสธการเข้าเมือง ทำให้ทีมขาดกำลังคนและต้องทำงานอย่างยากลำบาก
• กำแพงคำสั่งห้ามเดินทาง: คำสั่งห้ามเดินทางจากยุคทรัมป์ที่พุ่งเป้าไปยัง 39 ประเทศ รวมถึงผู้เข้าร่วมฟุตบอลโลกอย่างเฮติ, อิหร่าน, ไอวอรีโคสต์ และเซเนกัล ได้ป้องกันไม่ให้ประชาชนทั่วไปส่วนใหญ่ขอวีซ่าเพื่อเข้าชมการแข่งขันได้ แม้ว่านักกีฬาและเจ้าหน้าที่ที่จำเป็นจะได้รับการยกเว้นในขอบเขตที่จำกัดก็ตาม
• แฟนบอลถูกปิดตาย: แฟนบอลชาวอิหร่านถูกห้ามเข้าอย่างสิ้นเชิง หลังจากมีคำสั่งฝ่ายบริหารให้ระงับการอนุมัติวีซ่าสำหรับประเทศที่ถูกสหรัฐฯ ระบุว่าเป็น “ผู้สนับสนุนการก่อการร้ายของรัฐ” แฟนบอลชาวเซเนกัลรายงานว่าถูกปฏิเสธเป็นกลุ่มใหญ่ และหลายคนต้องดูการแข่งขันอยู่ที่บ้าน แม้แต่แฟนบอลจากโมร็อกโก ซึ่งไม่อยู่ภายใต้คำสั่งห้ามเดินทางแบบครอบคลุม ก็ยังเผชิญกับการถูกปฏิเสธวีซ่าอย่างกว้างขวาง แม้ว่าจะถือตั๋วเข้าชมการแข่งขันที่ซื้อมาอย่างถูกต้องแล้วก็ตาม
• เกมแห่งการรอคอยที่พ่ายแพ้ไปก่อนแล้ว: วิกฤตนี้ไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจ ย้อนกลับไปเมื่อเดือนเมษายน 2024 นักวิจารณ์ได้ตั้งข้อสังเกตแล้วว่าระยะเวลารอสัมภาษณ์วีซ่าสหรัฐฯ ในสองเมืองของเม็กซิโกเกิน 800 วัน และในโบโกตา, โคลอมเบีย สูงถึง 685 วัน ซึ่งเท่ากับเป็นการปิดประตูใส่หน้าแฟนบอลหลายคนก่อนที่พวกเขาจะมีโอกาสได้ลองเดินทางเสียอีก

คำตอบ 'ชิลๆ' ของจานนี อินฟานติโน

ขนาดของปัญหาการกีดกันนี้ ทำให้เกิดคำถามต่อประธานฟีฟ่า จานนี อินฟานติโน ในงานแถลงข่าวก่อนเริ่มทัวร์นาเมนต์ที่เม็กซิโกซิตี้ คำตอบของเขาได้กลายมาเป็นหนึ่งในประเด็นร้อนแรงของงานนี้

อินฟานติโนลดทอนความรุนแรงของปัญหาลงอย่างสิ้นเชิง “สิ่งที่เกิดขึ้นกับผู้ตัดสินจากโซมาเลียนั้นเป็นเรื่องที่โชคร้าย แต่เราควบคุมทุกอย่างไม่ได้” เขากล่าว “บางครั้งคุณก็ต้องทำใจให้สบาย” เขายังกล่าวต่อไปอีกว่า บางครั้งจะเป็นการดีกว่าที่จะ “ชิลๆ” กับปัญหาที่เกิดขึ้น

ด้วยการโยนความรับผิดชอบ อินฟานติโนกล่าวว่า ฟีฟ่าไม่สามารถไปสั่งรัฐบาลเจ้าภาพได้ว่าจะให้ใครเข้าประเทศ โดยวางตำแหน่งองค์กรของตนว่าเป็นเพียงองค์กรกีฬาที่ต้องเคารพการตัดสินใจด้านการเข้าเมืองที่เป็นอธิปไตยของรัฐ “เราไม่ใช่ราชาของโลกนี้” เขากล่าว

เมื่อถูกถามย้ำว่าเขาเสียใจหรือไม่ที่มอบสิทธิ์การเป็นเจ้าภาพให้กับสหรัฐอเมริกาภายใต้เงื่อนไขเหล่านี้ อินฟานติโนตอบอย่างไม่ลังเลว่า “ไม่เสียใจเลย” เขาตอบ “ผมรู้จักโลกของการจัดงานอีเวนต์ดี และแน่นอนว่ามันมีปัญหา... เราทำดีที่สุดเสมอ”

จุดยืนดังกล่าวได้จุดชนวนให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงจากกลุ่มสิทธิมนุษยชน แฟนบอล และสื่อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อฟีฟ่ากำลังเผชิญกับการตรวจสอบจากองค์การสหประชาชาติเกี่ยวกับประเด็นสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับการเข้าเมืองในเวลาเดียวกัน วาทกรรมขององค์กรที่ว่าต้องการรวมโลกให้เป็นหนึ่งเดียว ต้องมาปะทะกับภาพของผู้เล่นที่ร้องไห้ให้กับแม่ที่ไม่มีเงินมากพอจะเข้าไปในประเทศเจ้าภาพ และภาพของผู้ตัดสินที่ถูกขัดขวางไม่ให้ทำหน้าที่ของเขา

คำถามใหญ่: ใครจะรับผิดชอบ?

วิกฤตวีซ่าในฟุตบอลโลกครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงเรื่องของความไม่สะดวก แต่เป็นการตั้งคำถามถึงจิตวิญญาณของฟุตบอลโลกที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการทูตและการเมือง เรื่องราวของโวซินญ่าได้จุดประกายความเห็นอกเห็นใจไปทั่วโลก ในขณะที่ท่าทีของอินฟานติโนยิ่งทำให้ผู้คนตั้งคำถามว่า ฟีฟ่าให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ของคนในวงการฟุตบอล หรือเพียงแค่รักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศมหาอำนาจอย่างสหรัฐฯ กันแน่?