สันติภาพที่แสนแพง: เมื่อข้อตกลงสหรัฐฯ-อิหร่าน สั่นคลอนเสถียรภาพการคลังซาอุฯ

ซาอุดีอาระเบียได้อนุมัติงบประมาณปี 2026 โดยคาดการณ์ว่าจะขาดดุลประมาณ 1.65 แสนล้านริยาล หรือราว 4.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งคิดเป็นประมาณ 3.3% ของ GDP แต่ข้อมูลทางการคลังไตรมาส 1/2026 ล่าสุดนั้นน่าตกใจยิ่งกว่า:

• ไตรมาส 1/2026: ขาดดุลสูงถึง 1.257 แสนล้านริยาล ($33.5 พันล้าน) ซึ่งสูงเป็นประวัติการณ์ และคิดเป็น 76% ของเป้าหมายขาดดุลทั้งปีแล้ว
• ไตรมาส 4/2025: ขาดดุล 9.49 หมื่นล้านริยาล ($25.3 พันล้าน) ซึ่งเป็นการขาดดุลรายไตรมาสสูงสุดในรอบ 5 ปี อันเป็นผลมาจากราคาน้ำมันที่ลดลง

ด้วยตัวเลขเหล่านี้ การลดลงของราคาน้ำมันที่เกิดจากข้อตกลงสันติภาพจะยิ่งทำให้การรักษาเป้าหมายขาดดุลปี 2026 เป็นไปได้ยากยิ่งขึ้น

ภาระหนี้สาธารณะ: ดอกเบี้ยที่ทบต้น

ภาระหนี้ของซาอุดีอาระเบียกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเพื่อชดเชยการขาดดุล:

• หนี้รัฐบาลกลาง: ณ สิ้นปี 2025 อยู่ที่ 1.519 ล้านล้านริยาล หรือ 33% ของ GDP และเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1.67 ล้านล้านริยาล ณ สิ้นไตรมาส 1/2026
• แผนกู้ยืมปี 2026: ตั้งเป้าไว้ที่ประมาณ 2.17 แสนล้านริยาล (ประมาณ $58 พันล้าน) เพื่อชดเชยการขาดดุลและชำระหนี้ที่ครบกำหนด
• มุมมองของสถาบันการเงิน: Allianz คาดการณ์ว่าหนี้สาธารณะของซาอุฯ จะสูงถึง 35.4% ของ GDP และชี้ว่าราชอาณาจักรได้เพิ่มการกู้ยืมเพื่อใช้จ่ายตามแผน Vision 2032

ด้วยรายได้น้ำมันที่ลดลง รัฐบาลอาจจำเป็นต้องกู้ยืมมากกว่าแผนที่วางไว้ โดยเฉพาะหากไม่ต้องการลดทอนการใช้จ่ายเพื่อการพัฒนา

ช่องว่างเงินปันผลของ Aramco: เครื่องสูบฉีดเงินที่แผ่วลง

Aramco คือเสาหลักทางการคลังของซาอุฯ โดยรัฐบาลถือหุ้นโดยตรงราว 82% และกองทุน PIF ถืออีก 16% ดังนั้นเงินปันผลจาก Aramco จึงเป็นแหล่งรายได้สำคัญนอกงบประมาณ อย่างไรก็ตาม:

• Aramco ประกาศจ่ายเงินปันผลพื้นฐาน (Base Dividend) สำหรับไตรมาส 1/2026 จำนวน 2.19 หมื่นล้านดอลลาร์
• ปัญหาคือ กระแสเงินสดอิสระ (Free Cash Flow) ในไตรมาสเดียวกันมีเพียง 1.86 หมื่นล้านดอลลาร์ นั่นหมายความว่า Aramco ต้องจ่ายเงินปันผลมากกว่าที่บริษัทสร้างได้ถึง 3.3 พันล้านดอลลาร์
• เงินสดสำรองของ Aramco จึงลดลงจาก 7.52 หมื่นล้านดอลลาร์ เหลือประมาณ 5.33 หมื่นล้านดอลลาร์ หลังจ่ายเงินปันผลในวันที่ 9 มิถุนายน ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดนับตั้งแต่มีการผูกพันจ่ายเงินปันผลก้อนใหญ่ประจำปี

สถานการณ์นี้หมายความว่า Aramco อาจต้องลดเงินปันผลในอนาคตหรือก่อหนี้เพิ่มเพื่อรักษาการจ่ายเงินให้ผู้ถือหุ้น ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่องบประมาณรัฐที่พึ่งพารายได้ส่วนนี้

PIF และ Vision 2030: ความฝันที่ต้องใช้เงินมหาศาล

แม้แหล่งข้อมูลจะไม่ได้ให้ตัวเลขเงินสดสำรองล่าสุดของกองทุนเพื่อการลงทุนสาธารณะ (PIF) ณ เดือนมิถุนายน 2026 แต่หลักฐานชี้ว่าแรงกดดันมีสูงมาก:

• การใช้จ่ายตามโครงการยักษ์ใหญ่ของ Vision 2030 เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ซาอุฯ ต้องพึ่งพาการกู้ยืมมากขึ้น
• รายงานระบุว่าทั้งรัฐบาลและ PIF ต่างเพิ่มการกู้ยืมเพื่อเชื่อมช่องว่างทางการคลังและรักษาการลงทุนในโครงการที่ทะเยอทะยาน
• หากรายได้จากน้ำมันที่เชื่อมโยงกับ PIF อ่อนแอลง ในขณะที่การใช้จ่ายในโครงการ Megaprojects ยังคงสูง แรงกดดันด้านเงินทุนของ PIF ก็จะเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สรุปผลกระทบที่ทับซ้อน

โดยสรุป กรอบสันติภาพสหรัฐฯ-อิหร่านได้ลบส่วนต่างราคาจากความเสี่ยงสงครามที่เคยหนุนราคาน้ำมัน สำหรับซาอุดีอาระเบียแล้ว นั่นหมายถึงฉากหลังของรายได้ที่อ่อนแอลง ในช่วงเวลาที่ราชอาณาจักรกำลังเผชิญกับการขาดดุลครั้งใหญ่ มีภาระหนี้สินที่เพิ่มขึ้น และยังคงผูกพันกับการใช้จ่ายมหาศาลของ Vision 2030 เว้นเสียแต่ว่าจะมีการปรับลดรายจ่าย รายได้นอกภาคน้ำมันเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่คาด หรือการกู้ยืมที่มากขึ้น ราคาน้ำมันที่ลดลงอย่างต่อเนื่องจะผลักดันให้ซาอุดีอาระเบียก้าวเข้าสู่ภาวะขาดดุลที่มากขึ้น และการสะสมหนี้ที่รวดเร็วยิ่งขึ้น