สวีเดนเลือก Rolls-Royce SMR ฟื้นคืนชีพนิวเคลียร์ครั้งประวัติศาสตร์

สวีเดนได้ก้าวเข้าสู่การฟื้นฟูพลังงานนิวเคลียร์ครั้งสำคัญที่สุดในรอบหลายทศวรรษ เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2569 บริษัทโครงการ Videberg Kraft ได้เลือก Rolls-Royce SMR เป็นผู้สร้างเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (Small Modular Reactors - SMRs) จำนวนสามเครื่องบนชายฝั่งตะวันตกของประเทศ นับเป็นการสิ้นสุดการแข่งขันที่ยาวนานหลายปี โดยเริ่มจากการคัดเลือกจาก 75 เทคโนโลยี และจบลงด้วยการชี้ขาดตัวต่อตัวระหว่างบริษัทจากอังกฤษและ GE Vernova จากสหรัฐอเมริกา

นี่คือคำสั่งซื้อโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใหม่ครั้งแรกของสวีเดนในรอบกว่า 40 ปี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ระดับชาติที่มุ่งสร้างกำลังผลิตไฟฟ้าใหม่อย่างน้อย 5,000 เมกะวัตต์ และเพิ่มการผลิตไฟฟ้าของประเทศเป็นสองเท่าภายในปี 2045

โครงการ: สร้างอะไร ที่ไหน และโดยใคร

ความพยายามนี้เรียกว่า Videberg Project (โครงการวีเดอแบร์ย) จะติดตั้ง Rolls-Royce SMRs สามเครื่องบน คาบสมุทรแวเรอ (Värö Peninsula) ซึ่งตั้งอยู่ติดกับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ริงกาลส์ (Ringhals) เดิม

ข้อมูลสำคัญของโครงการ:

• กำลังผลิตต่อเครื่อง: 470 เมกะวัตต์
• กำลังผลิตรวมของโครงการ: ประมาณ 1,410 เมกะวัตต์
• ที่ตั้งโครงการ: คาบสมุทรแวเรอ ชายฝั่งตะวันตกของสวีเดน
• ผู้จัดหาเทคโนโลยี: Rolls-Royce SMR, สหราชอาณาจักร
• บริษัทโครงการ: Videberg Kraft ซึ่งเป็นเจ้าของร่วมโดย Vattenfall (รัฐวิสาหกิจด้านพลังงานของสวีเดน) และ Industrikraft (กลุ่มบริษัทอุตสาหกรรมของสวีเดน) โดยรัฐสวีเดนมีแผนจะเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ในอนาคต

Videberg Kraft ประมาณการว่าโรงไฟฟ้าแห่งนี้จะจ่ายไฟฟ้าประมาณ 6% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งปีของสวีเดน ตลอดอายุการใช้งาน 60 ปี Vattenfall ตั้งเป้าให้เครื่องแรกเริ่มเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าภายในกลางทศวรรษ 2030 หลังผ่านกระบวนการคัดเลือกเทคโนโลยีขั้นสุดท้ายที่ใช้เวลาสามปี ซึ่งคัดกรองจากตัวเลือกที่มีศักยภาพราว 75 รายการ

กระบวนการคัดเลือกและบริษัทที่เกี่ยวข้อง

Vattenfall เริ่มมองหาพันธมิตรด้านเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในปี 2022 การคัดกรองเบื้องต้นจาก 75 การออกแบบ เหลือเพียง 5 รายชื่อสุดท้าย ซึ่งรวมถึงเตาปฏิกรณ์ขนาดใหญ่จาก Westinghouse และ Framatome ก่อนที่บริษัทจะมุ่งความสนใจไปที่ผู้เข้ารอบสุดท้ายที่เป็น SMR สองราย: Rolls-Royce SMR และ GE Vernova รุ่น BWRX-300

Vattenfall ประกาศรายชื่อผู้เข้ารอบสุดท้ายสองรายอย่างเป็นทางการในเดือนสิงหาคม 2025 และใช้เวลาประมาณสิบเดือนในการประเมินขั้นสุดท้ายอย่างละเอียดก่อนตัดสินใจเลือก Rolls-Royce

Videberg Kraft เป็นศูนย์กลางของข้อตกลงนี้ โดยเป็นการร่วมมือกันของ:

• Vattenfall รัฐวิสาหกิจด้านพลังงานและผู้พัฒนาโครงการดั้งเดิม
• Industrikraft กลุ่มบริษัทผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ในภาคอุตสาหกรรมของสวีเดน ซึ่งการมีส่วนร่วมสะท้อนถึงความต้องการพลังงานที่เสถียรและปราศจากเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างเร่งด่วนของภาคเอกชน
• รัฐสวีเดน ซึ่งมีแผนจะเข้าเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่เมื่อโครงการเดินหน้าต่อไป

แรงหนุนทางการเมืองมาจากรัฐบาลผสมกลาง-ขวาของสวีเดน (พรรคคริสเตียนเดโมแครต, พรรคลิเบอรัล, พรรคโมเดอเรต และพรรคสวีเดนเดโมแครต) ซึ่งผลักดันการฟื้นฟูนิวเคลียร์นับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่ง โดยมีนายกรัฐมนตรี อุล์ฟ คริสเตอร์สัน (Ulf Kristersson) เป็นผู้นำ

แผนขยายกำลังการผลิตนิวเคลียร์ 5,000 เมกะวัตต์ของสวีเดน

โครงการ Videberg เป็นเพียงจุดเริ่มต้น รัฐบาลสวีเดนได้ออกกฎหมายตั้งเป้าหมายที่ทะเยอทะยานยิ่งกว่านั้น คือกำลังการผลิตนิวเคลียร์ใหม่อย่างน้อย 5,000 เมกะวัตต์ ซึ่งเทียบเท่ากับเตาปฏิกรณ์ขนาดใหญ่ 4 เครื่อง หรือ SMR จำนวนมาก

เส้นเวลาที่รัฐบาลกำหนด:

• กำลังผลิตนิวเคลียร์ใหม่ 2,500 เมกะวัตต์ ภายในปี 2035
• เทียบเท่าเตาปฏิกรณ์ขนาดใหญ่ใหม่ 10 เครื่อง (รวม SMR) ภายในปี 2045

รัฐสภาได้ผ่านกฎหมายแม่บทในเดือนพฤษภาคม 2025 และกฎหมายใหม่ที่เปิดทางให้รัฐให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่การลงทุนด้านนิวเคลียร์มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2025

การสนับสนุนทางการเงินจากรัฐ — สูงถึง 440,000 ล้านโครน

เพื่อเอาชนะต้นทุนเริ่มต้นที่สูงซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการลงทุนของภาคเอกชน สวีเดนได้จัดแพ็คเกจสนับสนุนจากรัฐบาลที่ครอบคลุมที่สุดในยุโรปสำหรับการก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใหม่

กลไกสนับสนุน	รายละเอียด
การค้ำประกันเงินกู้จากรัฐบาล	สูงถึง 400,000 - 440,000 ล้านโครน (ประมาณ 1.4 - 1.5 ล้านล้านบาท)
เงินทุนกู้ยืมโดยตรงจากรัฐบาล	300,000 ล้านโครน
สัญญาซื้อขายส่วนต่างราคาไฟฟ้าสองทาง (Two-way CfDs)	ค้ำประกันราคาไฟฟ้านานสูงสุด 40 ปีหลังเริ่มดำเนินการ โดยจัดสรรงบประมาณปีละ 1,000 - 3,000 ล้านโครน
กรอบงบประมาณปี 2026	สูงถึง 220,000 ล้านโครน ในระยะเวลา 12 ปี สำหรับการสนับสนุนการก่อสร้าง

กลไก CfD รับประกันว่าราคาไฟฟ้าขั้นต่ำที่ผู้ประกอบการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะได้รับอยู่ที่ 80 เออเรอ/กิโลวัตต์ชั่วโมง (อ้างอิงจากเอกสารของรัฐสภายุโรป) ในขณะเดียวกันก็กำหนดให้ต้องคืนรายได้ที่สูงกว่าราคานี้ให้กับรัฐ ความช่วยเหลือนี้ถูกจำกัดไว้ที่กำลังการผลิตติดตั้งรวมประมาณ 5,000 เมกะวัตต์ และรวมถึงความช่วยเหลือด้านการจัดการกากนิวเคลียร์

ทำไมสวีเดนถึงหันมาสร้างนิวเคลียร์อีกครั้ง

มีปัจจัยสามประการที่มาบรรจบกันจนทำให้สวีเดนต้องกลับลำจากนโยบายเลิกใช้พลังงานนิวเคลียร์ที่ดำเนินมานานหลายทศวรรษ

1. ความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า รัฐบาลสวีเดนและองค์การพลังงานนิวเคลียร์แห่ง OECD คาดการณ์ว่าการบริโภคไฟฟ้าของสวีเดนจะเพิ่มขึ้นประมาณสองเท่าภายในปี 2045 แรงขับเคลื่อนสำคัญมาจากการใช้ไฟฟ้าภาคอุตสาหกรรม เช่น การผลิตเหล็กสีเขียว โรงงานแบตเตอรี่ การผลิตไฮโดรเจน ควบคู่ไปกับการเปลี่ยนผ่านสู่การใช้ไฟฟ้าในภาคขนส่งและภาคความร้อน

2. เป้าหมาย Net Zero ที่ผูกพันตามกฎหมาย สวีเดนต้องบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2045 และผลิตไฟฟ้าปลอดเชื้อเพลิงฟอสซิลได้ภายในปี 2040 ซึ่งเป็นเป้าหมายที่กำหนดไว้ในแผนพลังงานและสภาพภูมิอากาศแห่งชาติ โดยพลังงานหมุนเวียนเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอต่อการเป็นแหล่งพลังงานพื้นฐาน (Baseload) ที่เชื่อถือได้

3. ความมั่นคงทางพลังงานและความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรม หลังจากพึ่งพาพลังงานลมที่ไม่แน่นอนมานานหลายปี รัฐบาลและภาคอุตสาหกรรมหนักได้ข้อสรุปว่ามีเพียงพลังงานนิวเคลียร์เท่านั้นที่สามารถจัดหาพลังงานไฟฟ้าขนาดใหญ่ที่คาดการณ์ได้ในราคาที่แข่งขันได้ ขณะเดียวกันก็บรรลุพันธสัญญาด้านสภาพภูมิอากาศ

ผลลัพธ์คือการเดิมพันครั้งใหญ่ที่รัฐหนุนหลัง ว่าเทคโนโลยี SMR จะสามารถส่งมอบสิ่งที่เตาปฏิกรณ์ขนาดใหญ่เคยประสบปัญหาด้านการเงิน นั่นคือเส้นทางที่สามารถทำซ้ำได้และคุ้มค่าสำหรับการปรับใช้พลังงานนิวเคลียร์ในวงกว้าง