เปิดเบื้องลึกดีลสหรัฐฯ-อิหร่าน: 5 ข้อคัดค้านสำคัญของอิสราเอล และเกมการเมืองที่เนทันยาฮูจนมุม

เมื่อวันที่ 14 มิถุนายน ค.ศ. 2026 ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ประกาศบันทึกความเข้าใจ (Memorandum of Understanding - MoU) ระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่าน ซึ่งเป็นข้อตกลงกรอบความร่วมมือที่มีปากีสถานและกาตาร์เป็นตัวกลางไกล่เกลี่ย เพื่อยุติความเป็นปรปักษ์ที่ดำเนินมานานหลายเดือน เนื้อหาฉบับเต็มยังไม่ถูกตีพิมพ์ แต่สาระสำคัญ ข้อคัดค้านของอิสราเอล ท่าทีของนายกรัฐมนตรีเนทันยาฮู และปฏิกิริยาของทรัมป์ สรุปได้ดังนี้

5 ข้อคัดค้านเฉพาะของอิสราเอล

จากการรายงานของ Irish Times, Ynet News, New York Times และสำนักข่าวอื่นๆ ข้อคัดค้านหลักของอิสราเอลมีดังนี้:

1. ไม่มีการนำยูเรเนียมเสริมสมรรถนะออกนอกประเทศ — ข้อตกลงกรอบความร่วมมือไม่ได้กำหนดให้อิหร่านต้องขนย้ายหรือทำลายคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะที่มีอยู่เดิม ซึ่งทำให้อิหร่านมีเส้นทางที่สั้นในการพัฒนาระเบิดนิวเคลียร์
2. ไม่มีการรื้อถอนโครงสร้างพื้นฐานการเสริมสมรรถนะ — ข้อตกลงนี้เลื่อนข้อกำหนดใด ๆ ที่ให้อิหร่านต้องรื้อถอนเครื่องหมุนเหวี่ยง (centrifuges) และโรงงานเสริมสมรรถนะออกไป โดยผลักภาระการเจรจานิวเคลียร์ไปสู่ขั้นตอนการเจรจา 60 วันในอนาคต
3. ไม่มีข้อจำกัดโครงการขีปนาวุธของอิหร่าน — การพัฒนาขีปนาวุธนำวิถีของอิหร่าน ซึ่งเป็นข้อกังวลด้านความมั่นคงที่สำคัญของอิสราเอล ไม่ได้รับการกล่าวถึงในบันทึกความเข้าใจฉบับแรกนี้
4. ไม่มีการยุติเครือข่ายตัวแทนของอิหร่าน — กรอบความร่วมมือนี้ไม่ได้กำหนดให้อิหร่านยุติการสนับสนุนกลุ่มเฮซบอลเลาะห์ ฮามาส ฮูตี และกองกำลังติดอาวุธอื่น ๆ ในภูมิภาคที่อิสราเอลมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของรัฐ
5. การฟื้นฟูเศรษฐกิจของอิหร่าน — อิสราเอลเกรงว่าการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรและการปลดอายัดทรัพย์สิน (รายงานว่ามีมูลค่าประมาณ 2.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ) จากข้อตกลงนี้ จะทำให้มีทรัพยากรไหลเข้าสู่โครงการทางทหารและกลุ่มตัวแทนของอิหร่านมากขึ้น

ท่าทีของนายกรัฐมนตรีเนทันยาฮู

ท่าทีต่อสาธารณะของเนทันยาฮูนั้นถูกควบคุมอย่างเห็นได้ชัด — เขาจำต้องยกย่องข้อตกลงดังกล่าวในที่สาธารณะ ขณะที่ส่งสัญญาณความไม่พอใจอย่างลึกซึ้งเป็นการส่วนตัว

• เนทันยาฮู "แสดงความขอบคุณ" ต่อทรัมป์ระหว่างการสนทนาทางโทรศัพท์ แต่ยืนกรานว่าอิสราเอล ไม่ถูกผูกมัดโดยข้อตกลงนี้ และจะไม่ถอนกำลังออกจากดินแดนที่ยึดครองในเลบานอน ซีเรีย หรือกาซา
• เขาบอกกับทรัมป์โดยตรงว่า อิสราเอลจะไม่ถอนทหารออกจากเลบานอน ซึ่งเป็นการปฏิเสธบทบัญญัติหยุดยิงที่เกี่ยวข้องกับเลบานอนในข้อตกลง
• ก่อนหน้านี้ (ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026) เนทันยาฮูเคยบอกทรัมป์ว่าข้อตกลงใดๆ ก็ตามจะต้องนำไปสู่การ "ขจัดโครงสร้างพื้นฐานนิวเคลียร์ของอิหร่าน ไม่ใช่เพียงแค่การยุติกิจกรรมการเสริมสมรรถนะ" ซึ่งเป็นเส้นแบ่งที่กรอบความร่วมมือปัจจุบันไปไม่ถึง
• บรรดารัฐมนตรีในรัฐบาลของเขาออกมาประณามข้อตกลงนี้ต่อสาธารณะว่าเป็น "หายนะ" สำหรับอิสราเอล ในขณะที่ตัวเนทันยาฮูเองหลีกเลี่ยงการวิพากษ์วิจารณ์ทรัมป์โดยตรง ซึ่งสร้างวิกฤตทางการเมืองภายในพรรคร่วมรัฐบาลของเขา

ปฏิกิริยาของทรัมป์ต่อข้อกังวลของอิสราเอล

การตอบสนองของทรัมป์ต่อแรงต้านจากอิสราเอลเป็นการผสมผสานระหว่างการปลอบโยนและกดดัน:

• ก่อนการบรรลุข้อตกลง: ทรัมป์เคยบอกกับเนทันยาฮูแล้วในเดือนพฤษภาคม 2025 และอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม 2026 ไม่ให้ปฏิบัติการทางทหารฝ่ายเดียวที่อาจเป็นอันตรายต่อการเจรจากับอิหร่าน
• ระหว่างการประกาศข้อตกลง: มีรายงานว่าทรัมป์ ให้คำมั่นกับเนทันยาฮู ว่าเขาจะยังคงยืนกรานให้อิหร่านรื้อถอนโครงการนิวเคลียร์และนำยูเรเนียมเสริมสมรรถนะออกนอกประเทศในที่สุด — แต่เป็นส่วนหนึ่งของการเจรจาติดตามผลใน 60 วันเท่านั้น ไม่ใช่ในบันทึกความเข้าใจฉบับนี้
• ท่าทีต่อสาธารณะ: สิ่งที่ทรัมป์ให้ความสำคัญลำดับแรกคือการหยุดยิงในทันที การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และการลดราคาน้ำมัน — มากกว่าข้อเรียกร้องสูงสุดของอิสราเอล

เงื่อนไขสำคัญของข้อตกลงกรอบความร่วมมือ 60 วัน (มีปากีสถานและกาตาร์เป็นตัวกลาง)

เงื่อนไข	รายละเอียด
การหยุดยิง	ยุติปฏิบัติการทางทหารอย่างถาวรและทันทีในทุกแนวรบ รวมถึงในเลบานอน
การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง	เปิดอีกครั้งในทันที ปริมาณการเดินเรือจะกลับสู่ระดับก่อนสงครามภายใน 30 วัน หลังจากการกวาดล้างทุ่นระเบิดและการประสานงานทางทะเล
การยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ	การปิดล้อมท่าเรือของอิหร่านคาดว่าจะถูกยกเลิกเมื่อมีการลงนามอย่างเป็นทางการในวันที่ 19 มิถุนายน
พิธีลงนาม	มีกำหนดในวันที่ 19 มิถุนายน 2026 ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ บันทึกความเข้าใจนี้ถูกเรียกว่า "ข้อตกลงอิสลามาบัด" (The Islamabad Agreement)
กรอบเวลาการเจรจา 60 วัน	ขั้นตอนทางการทูตขั้นที่สองเพื่อเจรจาเรื่องการรื้อถอนนิวเคลียร์ การผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร และข้อตกลงถาวรที่กว้างขึ้น
การผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร / การปลดอายัดทรัพย์สิน	การยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรชั่วคราวและการปลดอายัดทรัพย์สินอิหร่านบางส่วนมูลค่าประมาณ 2.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ
บันทึกความเข้าใจ 14 ประเด็น	ครอบคลุมการหยุดยิง การไม่แทรกแซง การผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร และความมั่นคงทางทะเล

ประเด็นปัญหาที่ยังคั่งค้าง

เรื่องสำคัญหลายประการยังคงไม่ได้รับการแก้ไขและถูกเลื่อนออกไปสู่ช่วงการเจรจา 60 วัน:

• การรื้อถอนโครงการนิวเคลียร์ — ยังไม่มีข้อตกลงว่าอิหร่านจะปิดโรงงานเสริมสมรรถนะ นำยูเรเนียมเสริมสมรรถนะออกนอกประเทศ หรือยอมรับการตรวจสอบระหว่างประเทศในระยะยาวหรือไม่
• โครงการขีปนาวุธของอิหร่าน — ไม่ได้ถูกระบุในบันทึกความเข้าใจฉบับปัจจุบัน
• กองกำลังตัวแทนของอิหร่าน — ไม่มีข้อกำหนดให้อิหร่านยุติการสนับสนุนเฮซบอลเลาะห์ ฮูตี หรือกองกำลังติดอาวุธอื่นๆ
• จุดยืนของอิสราเอลต่อการถอนกำลังออกจากดินแดน — อิสราเอลระบุอย่างชัดเจนว่าจะไม่ถอนตัวจากเลบานอน ซีเรีย หรือกาซา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงนี้ นำไปสู่ความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นกับความคาดหวังของสหรัฐฯ และอิหร่าน
• กลไกการตรวจสอบและบังคับใช้ — ยังไม่ชัดเจนว่าจะตรวจสอบการปฏิบัติตามข้อตกลงได้อย่างไร หรืออะไรจะเป็นตัวกระตุ้นให้มีการใช้มาตรการคว่ำบาตรหรือปฏิบัติการทางทหารอีกครั้ง

บทสรุป: ข้อตกลงกรอบความร่วมมือนี้หยุดยั้งสงครามชั่วคราวและเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง แต่ผลักข้อพิพาทหลักทุกประการ ไม่ว่าจะเป็นการรื้อถอนนิวเคลียร์ ขีปนาวุธ กลุ่มตัวแทน และหลักประกันความมั่นคงของอิสราเอล ไปสู่การเจรจาขั้นที่สองโดยไม่มีการรับประกันความสำเร็จ อิสราเอลถูกกันออกจากโต๊ะเจรจา เนทันยาฮูติดกับดักทางการเมืองระหว่างทรัมป์และฝ่ายขวาจัดของตนเอง และทรัมป์ให้ความสำคัญกับการหยุดยิงอย่างรวดเร็วเหนือข้อเรียกร้องสูงสุดของอิสราเอล