เบื้องหลังดีลสันติภาพสหรัฐฯ-อิหร่าน กับการเปลี่ยนขั้วตลาดบอนด์โลกในชั่วข้ามคืน

ตลาดการเงินโลกทะยานขึ้นในวันจันทร์ หลังจากสหรัฐอเมริกาและอิหร่านประกาศกรอบสันติภาพเบื้องต้น เพื่อยุติความขัดแย้งที่ยืดเยื้อมาเกือบสี่เดือน พร้อมเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งและยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ พันธบัตรรัฐบาลทั่วโลกปรับตัวขึ้นตามๆกัน เพราะนักลงทุนมองว่า ราคาน้ำมันที่จะลดลงจะช่วยผ่อนคลายความกังวลเรื่องเงินเฟ้อ แต่การเฉลิมฉลองเป็นไปอย่างระมัดระวัง เพราะหัวใจสำคัญคือ ข้อตกลงนี้เป็นเพียง "บันทึกความเข้าใจ" (Memorandum of Understanding - MoU) ไม่ใช่สนธิสัญญาฉบับสมบูรณ์ และงานเจรจาที่ยากที่สุดยังรออยู่เบื้องหน้า

การฟื้นตัวของตลาดตราสารหนี้ที่เต็มไปด้วยความระแวดระวัง

ผลกระทบฉับพลันของกรอบข้อตกลง คือการย้ายเงินเข้าสินทรัพย์เสี่ยงแบบคลาสสิก ดัชนี MSCI Asia Pacific พุ่งขึ้นถึง 3.2% ขณะที่ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ร่วงเกือบ 5% ไปอยู่ที่ราว 83 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ตลาดตราสารหนี้เคลื่อนไหวตาม โดยอัตราผลตอบแทนลดลง เมื่อนักลงทุนคาดการณ์ว่าแรงกดดันเงินเฟ้อจะลดลง และความจำเป็นที่ธนาคารกลางต้องรีบขึ้นดอกเบี้ยก็จะน้อยลงตามไปด้วย อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหราชอาณาจักรอายุ 10 ปี ลดลงมากกว่า 1% แตะระดับต่ำสุดตั้งแต่กลางเดือนเมษายน ขณะที่พันธบัตรอายุ 2 ปีลดลง 1.5% ในเช้าวันจันทร์ พันธบัตรยุโรปก็ปรับตัวขึ้นแรงเช่นกัน โดยดัชนี STOXX 600 และ FTSE Eurofirst ทำจุดสูงสุดใหม่

อย่างไรก็ตาม การดีดตัวขึ้นนี้ขาดความเชื่อมั่นในบางตลาด สำนักข่าว Bloomberg รายงานว่าแม้ราคาน้ำมันจะดิ่งลง แต่อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ กลับลดลงเพียงเล็กน้อย เพราะนักลงทุนยังรอดูรายละเอียดทั้งหมดของข้อตกลง และจับตาความเสี่ยงที่กำลังจะเกิดขึ้น รวมถึงการประชุมของธนาคารกลางสหรัฐฯ (Fed) ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อทำให้นักลงทุนจำนวนมากยังคงระมัดระวัง โดยนักกลยุทธ์จาก KCM Trade, Pepperstone Group และ Stifel Nicolaus เตือนว่า ข้อตกลงนี้มีแนวโน้มที่จะสร้างโอกาสในการเก็งกำไรระยะสั้น มากกว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับตัวขึ้นในระยะยาว Willem Sels จาก HSBC ให้ความเห็นว่า ข้อตกลงสันติภาพจะไม่ช่วยเยียวยาความเสียหายทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นแล้วได้อย่างรวดเร็ว และแรงกระตุ้นด้านเงินเฟ้อที่สะสมมาจากต้นทุนพลังงานและค่าขนส่งที่สูงขึ้นเป็นเดือนๆ จะยังคงอยู่

พันธบัตรรัฐบาลจีน: การคลายตำแหน่งของ Safe Haven ที่เหนือความคาดหมาย

หนึ่งในการพลิกกลับที่น่าทึ่งที่สุดจากกรอบข้อตกลงนี้ เกิดขึ้นกับพันธบัตรรัฐบาลจีน (CGBs) ตลอดช่วงความขัดแย้ง พันธบัตรจีนกลายเป็น Safe Haven ที่ไม่มีใครคาดคิด ตะกร้าตราสารหนี้คุณภาพสูงสกุลเงินหยวน ซึ่งครอบคลุมทั้งพันธบัตรรัฐบาลและหุ้นกู้เอกชน เป็นสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนดีที่สุดในบรรดาดัชนีตราสารหนี้หลักทั้งหมดของ Bloomberg ในปีนี้ โดยให้ผลตอบแทนประมาณ 1.1% ผู้จัดการสินทรัพย์ทั่วโลกแห่ซื้อพันธบัตรรัฐบาลจีน ไม่ใช่เพราะผลตอบแทน แต่เพราะการเคลื่อนไหวของราคาแทบไม่มีความสัมพันธ์กับตลาดตะวันตก (near-zero correlation) ท่ามกลางภาวะตลาดตราสารหนี้โลกที่เทขายอย่างรุนแรง ซึ่งทำให้อัตราผลตอบแทนของพันธบัตรสหรัฐฯ อังกฤษ ยุโรป และญี่ปุ่น พุ่งขึ้น 35 ถึง 60 basis points นับตั้งแต่เดือนมีนาคม ขณะที่อัตราผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาลจีนประเภทเดียวกัน กลับลดลง 8 basis points

กรอบสันติภาพนี้เริ่มทำให้กลยุทธ์ดังกล่าวเปลี่ยนทิศทาง เมื่อความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ลดลง เหตุผลในการถือครองสินทรัพย์เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากสงครามก็อ่อนแรงลง ตอนนี้นักลงทุนกำลังย้ายเงินกลับไปยังสินทรัพย์เสี่ยงและพันธบัตรรัฐบาลชาติตะวันตก นี่เป็นสัญญาณการเริ่มต้นคลายตำแหน่ง "CGB-as-haven" ที่ก่อตัวขึ้นตลอดช่วงความขัดแย้ง การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้น่าจับตา เพราะมันเป็นการย้อนกลับของช่วงเวลาอันหายากที่ตราสารหนี้จีนแยกตัวออกจากแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยโลก และทำหน้าที่เป็นตัวช่วยกระจายความเสี่ยงที่แท้จริงให้กับพอร์ตการลงทุนของสถาบันการเงินระดับโลก

กองทุนเฮดจ์ฟันด์รื้อกลยุทธ์ยุคก่อนสงครามกลับมาใช้

กรอบข้อตกลงนี้ จุดชนวนให้เกิดการคลายตำแหน่งป้องกันความเสี่ยงในยุคสงครามอย่างรวดเร็วในสินทรัพย์หลายประเภท ตามรายงานของ Bloomberg กองทุนเฮดจ์ฟันด์กำลังรื้อกลยุทธ์ยุคก่อนเกิดสงครามกลับมาใช้อีกครั้ง โดยย้ายเงินทุนกลับไปยังตั๋วเงินคลังสหรัฐฯ ระยะสั้น, สกุลเงินเอเชียที่ราคาตกต่ำ, และการคาดการณ์ทิศทางตลาดตามวัฏจักรเศรษฐกิจอื่นๆ ที่ถูกทิ้งไปเมื่อสงครามปะทุ กองทุน Grey Value Management ในฟลอริดา และ Reed Capital Partners ในสิงคโปร์ ต่างมองเห็นมูลค่าในพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ ระยะสั้น ขณะที่ Vantage Point Asset Management มองว่าหุ้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ราคาตกต่ำอาจให้ผลตอบแทนที่โดดเด่น

เงินดอลลาร์สหรัฐร่วงลงแตะจุดต่ำสุดในรอบ 10 วัน เนื่องจากเงินทุนย้ายออกจากสถานะ safe-haven ในสกุลเงินดอลลาร์ ไปยังสกุลเงินที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าและสินทรัพย์ในตลาดเกิดใหม่ เงินวอนของเกาหลีใต้แข็งค่าขึ้น 8.7 วอน มาอยู่ที่ 1,511.1 วอนต่อดอลลาร์ และพันธบัตรรัฐบาลเกาหลีใต้ก็ปรับตัวขึ้นตามการคาดการณ์ว่าเงินทุนต่างชาติจะไหลกลับเข้ามา ตำแหน่งป้องกันความเสี่ยงที่ผูกกับน้ำมันถูกเทขายอย่างรุนแรง โดยสัญญาซื้อขายน้ำมันดิบสหรัฐฯ ล่วงหน้าร่วงลงมากกว่า 4% เนื่องจากการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ได้ขจัดปัจจัยความเสี่ยงด้านอุปทานที่สำคัญที่สุดที่ฝังอยู่ในราคาพลังงานออกไป

อุปสรรคในการปฏิบัติตามที่ทำให้ Risk Premium ยังไม่หายไป

แม้ว่าตลาดจะมีปฏิกิริยาเชิงบวก แต่ก็มีข้อแม้ที่สำคัญที่คอยลดทอนความกระตือรือร้น กรอบข้อตกลงที่ประกาศเมื่อวันอาทิตย์เป็นเพียงบันทึกความเข้าใจ (MoU) ซึ่งเป็นกรอบเบื้องต้น ไม่ใช่ข้อตกลงสันติภาพที่สมบูรณ์แบบขั้นสุดท้าย มีกำหนดการลงนามอย่างเป็นทางการในวันศุกร์ที่ 19 มิถุนายน ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เหล่าเทรดเดอร์ตระหนักดีว่า "บันทึกความเข้าใจหรือกรอบข้อตกลง ไม่ใช่ทั้งดีลหรือข้อตกลงสันติภาพที่สมบูรณ์"

การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ซึ่งมีเรือเกือบ 600 ลำรออยู่เพื่อจะผ่านนั้น มีเงื่อนไขขึ้นอยู่กับการลงนามอย่างเป็นทางการและการถือปฏิบัติตามข้อตกลงหยุดยิงในภาพรวม กรอบข้อตกลงกำหนดช่วงเวลาหยุดยิง 60 วัน ซึ่งในระหว่างนั้นคาดว่าจะมีการเจรจาเพิ่มเติมเพื่อแก้ไขปัญหาที่ยังค้างคา รวมถึงโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

การเจรจานิวเคลียร์เป็นอีกหนึ่งประเด็นที่แยกออกมาต่างหากและยังไม่ได้ข้อสรุป ทรัมป์ระบุว่าหากอิหร่านล้มเหลวในการบรรลุข้อตกลงนิวเคลียร์ขั้นสุดท้ายกับสหรัฐฯ — ซึ่งทีมงานคาดว่าจะเริ่มขึ้นในวันศุกร์ที่สวิตเซอร์แลนด์ — เขาก็จะกลับมาโจมตีทางทหารอีกครั้ง บันทึกความเข้าใจเรียกร้องให้ระงับความเป็นปรปักษ์เป็นเวลา 60 วัน แต่คำถามเรื่องนิวเคลียร์ยังคงเป็นความเสี่ยงที่ค้างคาที่ใหญ่ที่สุด

อิหร่านประกาศว่าปฏิบัติการทางทหารทั้งหมด รวมถึงในเลบานอน จะยุติลงอย่างถาวรตั้งแต่คืนวันจันทร์เป็นต้นไป อย่างไรก็ตาม กิจกรรมทางทหารของอิสราเอลในเลบานอนไม่ได้ถูกครอบคลุมอย่างชัดเจนในกรอบข้อตกลงสหรัฐฯ-อิหร่าน และการที่อิหร่านจะทำตามคำมั่นสัญญาท่ามกลางปฏิบัติการของอิสราเอลที่กำลังดำเนินอยู่หรือไม่ ก็ยังคงเป็นความไม่แน่นอนที่สำคัญ

จะเกิดอะไรขึ้นต่อไป

การฟื้นตัวของตลาดตราสารหนี้และการคลายตำแหน่งของเฮดจ์ฟันด์นั้นเป็นเรื่องจริง แต่เป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น ตราบใดที่บันทึกความเข้าใจยังไม่ได้ลงนามในวันศุกร์, การเจรจานิวเคลียร์ยังไม่ได้ข้อสรุป, และช่องแคบฮอร์มุซยังไม่ได้เปิดให้การจราจรเป็นปกติอย่างแท้จริง Risk Premium จากความเสี่ยงในการปฏิบัติตามข้อตกลงจำนวนมากก็จะยังคงฝังอยู่ในราคาพันธบัตรรัฐบาลและการวางตำแหน่งการลงทุนข้ามสินทรัพย์ ความเสียหายด้านเงินเฟ้อจากความขัดแย้งที่สะสมมานานหลายเดือนจากต้นทุนพลังงานและค่าขนส่งที่สูงขึ้น จะไม่หายไปในชั่วข้ามคืน และทิศทางนโยบายของธนาคารกลางสหรัฐฯ ก็ยังคงเป็นอีกหนึ่งแหล่งที่มาของความไม่แน่นอน

ในตอนนี้ ตลาดกำลังประเมินราคาจาก 'ความหวัง' ไม่ใช่ 'ความแน่นอน' กรอบข้อตกลงนี้เปิดประตูสู่ภูมิทัศน์การลงทุนแบบยุคก่อนสงครามอีกครั้ง แต่เทรดเดอร์ก็ยังคงเตรียมพร้อมที่จะถอนตัวออกมาตลอดเวลา