ข้อตกลงสันติภาพสหรัฐฯ-อิหร่าน สั่นสะเทือนตลาดโลก: หุ้นเอเชียทุบสถิติ น้ำมันดิ่งเหว

การมองโลกในแง่ดีนี้มีรากฐานมาจากความก้าวหน้าทางการทูตที่จับต้องได้ แต่มันก็เปราะบางอย่างยิ่ง กรอบข้อตกลงที่เรียกว่า บันทึกข้อตกลงอิสลามาบัด เลื่อนประเด็นที่ยากที่สุดออกไปเพื่อการเจรจาในภายหลัง และถูกท้าทายในทันทีจากการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในกรุงเบรุต ซึ่งทำเนียบขาวออกมาประณาม ตลาดกำลังเดิมพันกับสถานการณ์ที่ดีที่สุด นี่คือเรื่องราวทั้งหมดที่อยู่เบื้องหลังความเคลื่อนไหวและความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่

ปฏิกิริยาทันทีของตลาด

ขนาดของความเคลื่อนไหวในวันจันทร์สะท้อนให้เห็นว่าสงครามได้บิดเบือนราคาสินทรัพย์ในทุกประเภทอย่างรุนแรงเพียงใด ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางผ่านของน้ำมันดิบประมาณหนึ่งในห้าของการบริโภคปิโตรเลียมทั่วโลก ถูกปิดกั้นโดยการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ และความขัดแย้งในวงกว้างตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2026 ความเป็นไปได้ที่ช่องแคบนี้จะเปิดอีกครั้งอย่างรวดเร็วได้ปรับเปลี่ยนสมมติฐานของตลาดในชั่วข้ามคืน

• ตลาดหุ้นเอเชียพุ่งแรง ดัชนีนิกเคอิ 225 ของญี่ปุ่นกระโจนขึ้นเกือบ 5% ไปอยู่เหนือ 69,000 จุด สร้างสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ครั้งใหม่ ดัชนีคอสปีของเกาหลีใต้ปรับตัวขึ้นประมาณ 5.2% และฟิวเจอร์ส GIFT Nifty ของอินเดียส่งสัญญาณการเปิดตลาดแบบบวกอย่างรุนแรงสำหรับดัชนีนิฟตี้ 50 ดัชนี ASX 200 ของออสเตรเลียและตลาดอื่นๆ ในภูมิภาคก็ปรับตัวขึ้นอย่างแข็งแกร่งเช่นกัน
• ฟิวเจอร์สสหรัฐฯ ตามติดมา ฟิวเจอร์ส S&P 500 ปรับตัวขึ้นประมาณ 0.8% ในการซื้อขายหลังปิดตลาด ทะลุเหนือ 7,480 จุด ในขณะที่ฟิวเจอร์ส Nasdaq 100 พุ่งขึ้นราว 1.2%
• ราคาน้ำมันดิ่งลงต่ำสุดในรอบสามเดือน น้ำมันดิบเบรนท์ ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐานสากล ร่วงลงประมาณ 4% ไปอยู่ต่ำกว่า 84 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล นับเป็นระดับต่ำสุดนับตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม น้ำมันดิบเวสต์เท็กซัสอินเตอร์มีเดียต (WTI) ลดลงมากกว่า 4% ไปที่ระดับประมาณ 80 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล การคาดการณ์ว่าช่องแคบฮอร์มุซจะเปิดอีกครั้งภายในไม่กี่วัน ได้ขจัดปัจจัยส่วนเพิ่มของราคาจากการหยุดชะงักของอุปทานครั้งใหญ่ที่สุดออกจากตลาด
• ทองคำพุ่งขึ้นตามค่าเงินดอลลาร์ที่อ่อนค่า ทองคำกระโจนขึ้นสูง โดยซื้อขายเหนือ 4,200 ดอลลาร์และแตะระดับ 4,300 ดอลลาร์ชั่วขณะ เนื่องจากราคาน้ำมันที่ลดลงช่วยลดการคาดการณ์เงินเฟ้อ และค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ อ่อนค่าลงในวงกว้าง
• ค่าเงินดอลลาร์อ่อนค่าลงในวงกว้าง ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ปรับตัวลดลงเมื่อความต้องการสินทรัพย์เสี่ยงกลับมา โดยสกุลเงินสินค้าโภคภัณฑ์และสกุลเงินของประเทศตลาดเกิดใหม่ปรับตัวขึ้น ขณะที่เงินเยนของญี่ปุ่นมีผลการดำเนินงานที่ด้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัดในบรรยากาศการเปิดรับความเสี่ยง

บันทึกข้อตกลงอิสลามาบัด: ข้อตกลงนี้มีเนื้อหาอะไรบ้าง

กรอบข้อตกลงนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า บันทึกข้อตกลงอิสลามาบัด (หรือปฏิญญาอิสลามาบัด) เพื่อแสดงการยอมรับบทบาทสำคัญของปากีสถานในฐานะผู้ไกล่เกลี่ยหลัก กาตาร์ อียิปต์ และตุรกีก็มีส่วนร่วมในการเจรจาครั้งนี้ด้วย นี่ไม่ใช่สนธิสัญญาสันติภาพฉบับสมบูรณ์ แต่เป็นบันทึกความเข้าใจ (MoU) ชั่วคราวที่ซื้อเวลาสำหรับการเจรจาที่กว้างขึ้น

บทบัญญัติสำคัญของข้อตกลงตามที่ได้รับการเปิดเผยต่อสาธารณะโดยนายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟของปากีสถาน และได้รับการยืนยันจากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิหร่าน รวมถึง:

• การหยุดยิงทันทีและถาวร ในทุกแนวรบ โดยครอบคลุมถึงปฏิบัติการทางทหารในเลบานอนอย่างชัดเจน
• การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ทันทีหลังจากพิธีลงนามอย่างเป็นทางการ โดยไม่เสียค่าผ่านทาง และคาดว่าปริมาณการขนส่งจะกลับสู่ระดับก่อนเกิดสงคราม
• การยกเลิกการปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ ต่อท่าเรืออิหร่าน ควบคู่ไปกับแนวทางสู่การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรน้ำมันของสหรัฐฯ คำแถลงของประธานาธิบดีทรัมป์บนโซเชียลมีเดียสรุปท่าทีของรัฐบาลอย่างรวบรัดว่า "ปล่อยให้น้ำมันไหล"
• เลื่อนการเจรจานิวเคลียร์ ข้อตกลงนี้ปล่อยให้ชะตากรรมของโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านขึ้นอยู่กับการเจรจาติดตามผลในอีก 60 วันข้างหน้า ในขั้นตอนชั่วคราว อิหร่านจะคงคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะที่มีอยู่ประมาณ 440 กิโลกรัมไว้ในช่วงเวลาการเจรจานั้น
• พิธีลงนามอย่างเป็นทางการ กำหนดจัดขึ้นในวันที่ 19 มิถุนายน 2026 ที่สวิตเซอร์แลนด์

มีรายงานว่าเอกสารดังกล่าวเป็นกรอบข้อตกลง 14 ข้อ โครงสร้างในรูปแบบบันทึกความเข้าใจเบื้องต้น แทนที่จะเป็นสนธิสัญญาที่ผ่านการให้สัตยาบัน หมายความว่าคำถามที่สำคัญที่สุด ได้แก่ ระดับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม กลไกการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร และการจัดการขั้นสุดท้ายกับวัสดุเสริมสมรรถนะ ยังคงไม่ได้รับการแก้ไข

ความเสี่ยงที่อาจทำให้ข้อตกลงนี้ล้มเหลว

การปรับตัวขึ้นของตลาดในวันจันทร์ประเมินราคาไว้สำหรับเส้นทางสู่สันติภาพที่ราบรื่น แต่สถานการณ์ทางการทูตนั้นล่อแหลม ภัยคุกคามที่เกิดขึ้นทันทีหลายประการแขวนอยู่เหนือข้อตกลงนี้

• การโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในกรุงเบรุต (14 มิ.ย.) ไม่กี่ชั่วโมงก่อนที่ข้อตกลงจะเสร็จสิ้น อิสราเอลทิ้งระเบิดเขตดาฮิเยห์ในย่านชานเมืองทางตอนใต้ของเบรุต โดยมุ่งเป้าไปยังสิ่งที่ระบุว่าเป็นศูนย์บัญชาการของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อยหนึ่งราย และอีกหลายคนได้รับบาดเจ็บ กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน และเงื่อนไขการหยุดยิงควรจะครอบคลุมถึงเลบานอน
• อิสราเอลปฏิเสธข้อตกลง รัฐมนตรีกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติของอิสราเอล อิตามาร์ เบน กเวียร์ กล่าวอย่างชัดเจนว่า "ข้อตกลงของทรัมป์ไม่มีผลผูกมัดกับเรา… เราไม่ได้เป็นภาคีของข้อตกลงนี้" และรัฐมนตรีกลาโหมของอิสราเอลกล่าวว่าประเทศจะไม่ถอนกำลังออกจากดินแดนที่ยึดได้ในเลบานอน ซีเรีย หรือกาซา เนื่องจากอิสราเอลไม่ใช่ผู้ลงนาม การหยุดยิงในเลบานอนจึงขึ้นอยู่กับว่ากลุ่มฮิซบอลเลาะห์และกองกำลังอิสราเอลจะเคารพข้อตกลงที่พวกเขาไม่ได้ลงนามหรือไม่
• ทรัมป์ประณามการโจมตีทางอากาศ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เรียกการโจมตีของอิสราเอลต่อสาธารณะว่าเป็นเหตุการณ์ที่ "ไม่ควรเกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวันพิเศษเมื่อเราเข้าใกล้" ข้อตกลงมาก แต่เขายังคงยืนยันว่าข้อตกลงกับอิหร่านยังอยู่ในแนวทางที่ถูกต้อง
• ปัญหานิวเคลียร์ถูกผลัดออกไป กรอบเวลาการเจรจา 60 วันเป็นภาชนะที่เปราะบางสำหรับการแก้ไขปัญหาที่มีความขัดแย้งมากที่สุดในความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ-อิหร่าน หากการเจรจาติดตามผลล้มเหลว กรอบข้อตกลงทั้งหมดอาจพังทลาย และค่าความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังระเหยออกไปจากน้ำมันและหุ้นอาจกลับมาอย่างฉับพลัน

บทสรุป

ตลาดกำลังเฉลิมฉลองการขจัดอุปสรรคด้านอุปทานพลังงานโลกที่ใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้น หากช่องแคบฮอร์มุซเปิดอีกครั้งตามที่ให้สัญญาไว้ ราคาน้ำมันอาจลดลงอีก แรงกดดันด้านเงินเฟ้อจะผ่อนคลายลง และธนาคารกลางต่างๆ จะมีพื้นที่ในการดำเนินนโยบายมากขึ้น แต่รากฐานคือบันทึกข้อตกลงชั่วคราว ไม่ใช่สนธิสัญญาที่ครอบคลุม และสองในคำถามที่สำคัญที่สุด คือ โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และบทบาทของอิสราเอลที่ไม่ได้เป็นผู้ลงนาม ยังคงไม่ได้รับการแก้ไข การดีดตัวของตลาดเป็นเรื่องจริง แต่ความเปราะบางที่ซ่อนอยู่ภายใต้ก็เช่นกัน