ภาพใหม่จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลเผยให้เห็นอะไรในกระจุกกาแล็กซี MACS0329‑0211?

• ที่มุมขวาบนของภาพ ปรากฏเส้นโค้งแสงจางๆ ที่เป็นภาพของกาแล็กซีพื้นหลังอันไกลโพ้น โดยแนวโค้งที่ใหญ่ที่สุดอยู่เหนือกาแล็กซีทรงรีสว่างขนาดยักษ์
• บริเวณใกล้ใจกลางภาพ มีเส้นโค้งสว่างสีขาวหลายเส้นตัดกันเป็นรูปทรงคล้ายเลขแปด ซึ่งคาดว่าเป็นแสงจากกาแล็กซีพื้นหลังอีกแห่งหนึ่งที่ถูกยืดและขยายภาพโดยแรงโน้มถ่วงของกระจุกกาแล็กซี

กระบวนการถ่ายภาพด้วยกล้องของฮับเบิล

ภาพนี้ไม่ได้ถ่ายด้วยการกดชัตเตอร์เพียงครั้งเดียว แต่เป็นผลลัพธ์จากการสำรวจทางวิทยาศาสตร์

• ฮับเบิลสังเกตการณ์ MACS0329‑0211 นี้ในฐานะส่วนหนึ่งของโครงการศึกษากระจุกกาแล็กซีที่สว่างในช่วงรังสีเอกซ์
• นักวิจัยใช้ กล้องหลักทั้งสองตัว ของฮับเบิล ได้แก่ กล้องสำรวจขั้นสูง (Advanced Camera for Surveys - ACS) และกล้องถ่ายภาพสนามกว้าง 3 (Wide Field Camera 3 - WFC3) เพื่อเก็บข้อมูลคลอบคลุมทั้ง แสงที่ตามองเห็นและแสงอินฟราเรด
• การใช้ข้อมูลจากหลายช่วงคลื่นแสงเช่นนี้ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำความเข้าใจธรรมชาติและองค์ประกอบภายในของกระจุกกาแล็กซี

ความสำคัญทางวิทยาศาสตร์

กระจุกกาแล็กซีอย่าง MACS0329‑0211 ไม่ได้เป็นเพียงกลุ่มกาแล็กซีที่สวยงาม แต่มันคือ "หมุดหมายสำคัญ" ที่บอกเล่าเรื่องราววิวัฒนาการของโครงสร้างขนาดใหญ่ในเอกภพ ประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญ ได้แก่:

• ทำหน้าที่เป็นเลนส์ธรรมชาติ: มวลมหาศาลของมันช่วยขยายแสงจากกาแล็กซีในยุคแรกเริ่มของเอกภพ ซึ่งปกติจะจางเกินกว่าที่กล้องโทรทรรศน์จะมองเห็นได้โดยตรง
• ทำแผนที่สสารมืด: ด้วยการวิเคราะห์การบิดเบี้ยวของแนวโค้งแสงที่ถูกเลนส์โน้มถ่วง นักดาราศาสตร์สามารถคำนวณการกระจายตัวของ สสารมืด (Dark Matter) ซึ่งเป็นสสารลึกลับที่มองไม่เห็น ภายในกระจุกกาแล็กซีได้
• ศึกษาวิวัฒนาการของกาแล็กซี: ภาพที่ถูกขยายช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สำรวจคุณสมบัติของ กาแล็กซียุคแรกเริ่ม และเข้าใจกระบวนการก่อตัวและพัฒนาการของพวกมัน

ฮับเบิลกับการทำงานในโหมดไจโรเดียวที่ยังคงสร้างผลงาน

ภาพของ MACS0329‑0211 นี้เป็นเครื่องพิสูจน์ถึงความสามารถที่ต่อเนื่องของฮับเบิล แม้จะต้องปรับเปลี่ยนโหมดการทำงาน

• ในเดือนมิถุนายน 2024 ฮับเบิลประสบปัญหาเกี่ยวกับไจโรสโคป (gyroscope) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ควบคุมทิศทาง จนต้องเข้าสู่เซฟโหมด (Safe Mode) และต่อมาได้เปลี่ยนมาใช้ โหมดไจโรเดียว (One-gyroscope mode) ได้สำเร็จในวันที่ 14 มิถุนายน 2024 การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้เวลาในการสังเกตการณ์ลดลงประมาณ 12% และประสิทธิภาพทางวิทยาศาสตร์โดยรวมลดลงสูงสุด 25% แต่เครื่องมือต่างๆ ยังคงทำงานได้อย่างมีเสถียรภาพ
• ภาพ MACS0329‑0211 เป็นหนึ่งในหลายภาพล่าสุดที่พิสูจน์ว่าฮับเบิลยังคงทำงานได้ดีเยี่ยม เพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนหน้านั้น (29 พฤษภาคม 2026) ฮับเบิลได้ปล่อยภาพรายละเอียดสูงของดาราจักรชนิดก้นหอย เมสสิเยร์ 88 (Messier 88 หรือ M88) ซึ่งกำลังเดินทางสู่ใจกลางกระจุกกาแล็กซีหญิงสาว โดยใช้ข้อมูลจากกล้อง WFC3 ทั้งในย่านแสงที่ตามองเห็นและอินฟราเรด
• ในเดือนกรกฎาคม 2025 ฮับเบิลยังได้บันทึกภาพกระจุกกาแล็กซี เอเบลล์ 209 (Abell 209) ซึ่งอยู่ห่างออกไป 2.8 พันล้านปีแสง เป็นกระจุกกาแล็กซีมวลมหาศาลอีกแห่งที่สร้างเลนส์โน้มถ่วงเช่นกัน
• ผลงานทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นว่า แม้จะอยู่ในโหมดไจโรเดียว ฮับเบิลก็ยังคงส่งมอบข้อมูลการสังเกตการณ์หลายช่วงคลื่นที่มีคุณภาพสูงของกระจุกกาแล็กซี ดาราจักรชนิดก้นหอย และปรากฏการณ์เลนส์โน้มถ่วงทั่วทั้งเอกภพได้อย่างต่อเนื่อง