นักวิทย์คิดค้นเทคนิค 'แฟร็กทัล' วิเคราะห์ลายเส้น 3 มิติ จับของปลอมได้ โดยไม่ต้องแตะภาพวาด

เทคนิคนี้ไม่จำเป็นต้องแตะต้องหรือเก็บตัวอย่างเนื้อสีแม้แต่น้อย ใช้เพียงภาพถ่ายความละเอียดสูง จึงปลอดภัยอย่างยิ่งสำหรับงานศิลปะประเมินค่ามิได้

ผลทดสอบชัดเจน: จับของปลอม ยืนยันงานชิ้นเอก

ประสิทธิภาพของเทคนิคนี้ถูกแสดงให้เห็นผ่านสองตัวอย่างสำคัญ ดังนี้

• ระบุภาพปลอม: The Plowmen (หรือที่รายงานว่า The Ploughmen) ภาพปลอมที่มีหลักฐานบันทึกไว้อย่างดีนี้ ถูกนำเสนอพร้อมกับงานของจริง ผลการวิเคราะห์แฟร็กทัลชี้ชัดว่ามันเป็นข้อมูลที่ผิดปกติอย่างรุนแรง (Outlier) โดยลักษณะพื้นผิวของลายเส้นแปรงไม่มีความคล้ายคลึงใดๆ กับภาพวาดของแวนโก๊ะที่ผ่านการตรวจสอบแล้ว
• สนับสนุนภาพที่เป็นข้อถกเถียง: Sunset at Montmajour ภาพเขียนนี้ซึ่งตกเป็นที่ถกเถียงเรื่องความถูกต้องมานานหลายปีก่อนที่จะได้รับการยอมรับจากผู้เชี่ยวชาญตามกระบวนการแบบดั้งเดิม กลับมีข้อมูลสอดคล้องกับกลุ่มงานที่เป็นที่ยอมรับของแวนโก๊ะอย่างสมบูรณ์แบบในการวิเคราะห์แฟร็กทัล การทดสอบนี้ถือเป็นหลักฐานเชิงปริมาณอิสระที่ช่วยสนับสนุนการยืนยันที่มาอย่างเป็นทางการของภาพ

ยิ่งไปกว่านั้น ในการศึกษาพื้นผิวของภาพวาดของแวนโก๊ะ 8 ภาพ จากทั้งยุคที่เขาอยู่เนเธอร์แลนด์และฝรั่งเศส เทคนิคนี้ประสบความสำเร็จในการยืนยันความจริงแท้ของผลงานที่ถูกโต้แย้งมายาวนาน พร้อมกับระบุภาพปลอมที่ทราบกันดีอยู่แล้วได้อย่างถูกต้อง

ก้าวข้ามภาพ 2 มิติ: เหตุใดพื้นผิว 3 มิติจึงสำคัญ

ผลงานนี้คือจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญจากวิธีการตรวจสอบทางคณิตศาสตร์ก่อนหน้านี้ วิธีการดิจิทัลในอดีตเคยใช้การวิเคราะห์งานของแวนโก๊ะผ่านรูปแบบต่างๆ เช่น การใช้ 'กรอบรัดรูปเรขาคณิต' (Geometric Tight Frame) การศึกษาสถิติพื้นผิวแบบมีทิศทางจากภาพ 2 มิติ (Directional Texture Statistics) การวิเคราะห์ 'เท็กซ์ตอน' ของลายเส้น หรือการใช้แมชชีนเลิร์นนิงเพื่อจำแนกลักษณะของฝีแปรง

แต่สิ่งที่ทำให้เทคนิคใหม่นี้แตกต่างคือการมุ่งเน้นไปที่ ลักษณะภูมิประเทศของพื้นผิว หรือความนูนต่ำสามมิติที่แท้จริงของเนื้อสี แทนที่จะเป็นเพียงภาพถ่ายสองมิติของมัน ลายเส้นแปรงไม่ใช่แค่รูปร่างของสี แต่มันคือร่องรอยทางกายภาพจากการเคลื่อนไหวของมือศิลปิน ซึ่งมีความสูง ความลึก และความขรุขระที่เป็นเอกลักษณ์ ข้อมูลภูมิประเทศนี้จึงเป็นแหล่งข้อมูลใหม่ที่เสริมซึ่งกันและกันกับงานวิเคราะห์ภาพแบบ 2 มิติแบบเดิม เพราะมันบันทึกลักษณะทางกายภาพของจังหวะและเทคนิคของศิลปิน

เครื่องมือเสริม ไม่ใช่สิ่งทดแทน

ตัวนักวิจัยเองก็ได้กล่าวอย่างชัดเจนว่า เทคนิคนี้ถูกออกแบบมาให้เป็นส่วนเสริมอันทรงพลัง ไม่ใช่ตัวแทนที่เข้ามาแทนที่โลกอันละเอียดอ่อนของการพิสูจน์งานศิลปะแบบดั้งเดิม มาตรฐานสูงสุดในการระบุความถูกต้องของภาพวาดยังคงต้องอาศัยหลักฐานเป็นลูกโซ่ ทั้งการตรวจสอบประวัติความเป็นมา เอกสารจดหมายเหตุ ผืนผ้าใบ สารสี ชั้นรองพื้น ลายเซ็น สภาพของภาพ และประวัติการบูรณะ

หัวหน้านักวิจัย ฟรองซัวส์ แบร์กมานส์ (Francois Berkmans) กล่าวว่า "การวิเคราะห์แฟร็กทัลทำให้เรามี 'ลายนิ้วมือ' ที่วัดผลได้ในเชิงปริมาณของฝีแปรงศิลปิน โดยไม่ต้องเก็บตัวอย่างหรือรบกวนภาพวาด วิธีการนี้จะไม่ได้มาแทนที่ความเชี่ยวชาญแบบดั้งเดิม แต่มันจะช่วยเสริมให้มันแข็งแกร่งยิ่งขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ" การเพิ่มมิติการวิเคราะห์ลักษณะพื้นผิวที่วัดผลได้อย่างเป็นกลาง เข้าไปในกล่องเครื่องมือของนักประวัติศาสตร์ศิลป์ จะช่วยให้พิพิธภัณฑ์ นักสะสม และบริษัทประมูลสามารถได้ข้อสรุปที่น่าเชื่อถือมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้ร่วมกับการวิเคราะห์เสริมอื่นๆ เช่น การตรวจสอบสารสีทางเคมี