วันที่โลกไม่คิดว่าจะมาถึง: สงครามในยูเครนยืดเยื้อกว่ามหาสงครามโลกครั้งที่ 1 แล้ว

เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2569 (2026) สงครามเต็มรูปแบบในยูเครนที่เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2022 ได้ก้าวข้ามผ่านอีกหนึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญทางประวัติศาสตร์ เมื่อการสู้รบดำเนินมาถึง วันที่ 1,569 แซงหน้าระยะเวลาของสงครามโลกครั้งที่ 1 (World War I) ซึ่งบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ว่ากินเวลายาวนานถึง 1,568 วัน ตั้งแต่วันที่ 28 กรกฎาคม 1914 ถึง 11 พฤศจิกายน 1918 อย่างเป็นทางการ

ตัวเลขระยะห่างเพียงหนึ่งวันนี้ไม่ใช่เพียงการบันทึกทางสถิติ แต่มันคือเครื่องหมายของความขัดแย้งที่เคยถูกมองว่าจะเป็น 'สงครามสายฟ้าแลบ' ที่จบในไม่กี่วัน แต่กลับยืดเยื้อกลายเป็นสมรภูมิแห่งการบดขยี้ กินเวลายาวนานเป็นประวัติการณ์ โดยก่อนหน้านี้ สงครามนี้ก็ได้โค่นสถิติของสงครามโลกครั้งที่ 2 ไปแล้วเมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา แผนการดั้งเดิมของรัสเซียที่หวังยึดกรุงเคียฟภายใน 3 วัน ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงและถูกล้มเลิกไปนานแล้ว

ภาพสะท้อนจาก 'มหาสงคราม' กับข้อจำกัดที่ไม่อาจเปรียบเทียบได้

จุดเปลี่ยนนี้ทำให้โลกหันไปเปรียบเทียบสงครามยูเครนกับสงครามโลกครั้งที่ 1 อย่างเลี่ยงไม่ได้ ทั้งสองความขัดแย้งมีลักษณะร่วมกันคือแนวรบที่แข็งทื่อ ถูกยึดตรึงด้วยป้อมสนามเพลาะ ทุ่นระเบิด และการดวลปืนใหญ่อย่างต่อเนื่อง ความคืบหน้าในสนามรบวัดกันเป็นเมตร ไม่ใช่กิโลเมตร ความล้มเหลวของแผน 'จบเร็ว' ของรัสเซียก็เปรียบได้กับความพังพินาศของแผนชลีฟเฟิน (Schlieffen Plan) ของเยอรมนีในปี 1914 ที่สัญญาว่าจะชนะเร็ว แต่กลับนำไปสู่การรบแบบยืดเยื้อที่ไม่มีใครคาดคิด สงครามทั้งสองครั้งนี้ได้กลายเป็น 'สงครามวัตถุดิบ' (War of Matériel) ที่การผลิตของภาคอุตสาหกรรมและกำลังสำรองของชาติ สำคัญไม่แพ้ชั้นเชิงในสนามรบ

อย่างไรก็ตาม บรรดานักประวัติศาสตร์ต่างเตือนให้ใช้ความระมัดระวังในการเปรียบเทียบ สงครามโลกครั้งที่ 1 คือความขัดแย้งระดับโลกอย่างแท้จริง เกี่ยวข้องกับหลายสิบรัฐและสมรภูมิรบหลายแห่ง ในขณะที่สงครามในยูเครนยังคงเป็นความขัดแย้งระดับภูมิภาคที่มีประเทศเดียวเป็นศูนย์กลาง นอกจากนี้ เทคโนโลยีทางการทหารในศตวรรษที่ 21 ไม่ว่าจะเป็นโดรนสอดแนม, ขีปนาวุธนำวิถีแม่นยำ, สงครามไซเบอร์ขั้นสูง และข้อมูลดาวเทียมตามเวลาจริง ได้สร้างสภาพแวดล้อมการสู้รบที่แตกต่างจากยุคที่ใช้เพียงทหารราบบุกเข้าใส่และกำลังทางอากาศในยุคแรกเริ่มอย่างสิ้นเชิง

จุดตันทางการทูต: จากเส้นตายของสหรัฐฯ สู่การเปลี่ยนขั้วมาพึ่งยุโรป

ในอีกด้านหนึ่ง การทูตเพื่อยุติสงครามก็ยิ่งตกอยู่ในภาวะ Deadlock มากขึ้นเรื่อยๆ ก่อนหน้านี้ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 สหรัฐอเมริกาได้กำหนดเส้นตายในเดือนมิถุนายนให้ยูเครนและรัสเซียบรรลุข้อตกลงสันติภาพ พร้อมขู่ว่าจะใช้แรงกดดันทั้งสองฝ่ายหากไม่สำเร็จ แต่การเจรจาไตรภาคีที่มีสหรัฐฯ เป็นผู้นำในเจนีวาก็ล่มลงในเดือนกุมภาพันธ์นั้นเอง และเมื่อเส้นตายของสหรัฐฯ ในเดือนมิถุนายนผ่านพ้นไปโดยไร้ข้อตกลง สหรัฐฯ ก็ได้ถอยออกจากบทบาทตัวกลางหลักอย่างมีนัยสำคัญ

เพื่อตอบสนองต่อสุญญากาศดังกล่าว ยูเครนจึงหันไปหายุโรปทันที เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน 2026 ก่อนหน้าจุดเปลี่ยนสำคัญเพียง 4 วัน ประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี ได้เข้าพบผู้นำของอังกฤษ เยอรมนี และฝรั่งเศส ณ กรุงลอนดอน เพื่อหารือถึงแนวทางเชิงรุกของยุโรปในการเข้าไปมีบทบาทในการเจรจาสันติภาพมากขึ้น โดยตลอดกว่าหนึ่งปีที่ผ่านมา ชาติตะวันตกในยุโรปต่างเฝ้ามองสิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นการไกล่เกลี่ยที่ไร้ประสิทธิภาพของสหรัฐฯ จนไม่สามารถทำลายทางตันที่เกิดจากข้อเรียกร้องดินแดนอันแข็งกร้าวของมอสโกได้

สังคมยูเครนในวันนี้: ความรู้สึก 'สองด้าน' ที่ซับซ้อน

ภายใต้สมรภูมิรบและการเมืองระหว่างประเทศ ข้อมูลผลโพลล่าสุดสะท้อนถึงภาวะอารมณ์ของชาวยูเครนในรูปแบบที่ซับซ้อนและดูเหมือนจะขัดแย้งกันในตัวเอง ข้อมูลแสดงให้เห็นภาพรวมของสังคมที่พลิกผันมาสนับสนุนการเจรจาอย่างท่วมท้น แต่ในขณะเดียวกันก็ลึกๆ แล้วยังคงมีความยืดหยุ่นทางจิตใจ และไม่ยอมจำนนต่อข้อตกลงที่เสียเปรียบ

• การเปลี่ยนขั้วสู่การเจรจา: การเปลี่ยนแปลงทางความคิดเห็นสาธารณะเป็นไปอย่างรวดเร็ว ผลสำรวจของ Gallup ในเดือนกรกฎาคม 2025 พบว่า 69% ของชาวยูเครนต้องการให้สงครามยุติด้วยการเจรจาโดยเร็วที่สุด มีเพียง 24% ที่ยังอยากสู้ต่อจนกว่าจะได้รับชัยชนะ นี่คือการกลับตาลปัตรจากช่วงต้นปี 2022 ซึ่งตอนนั้น 73% สนับสนุนให้สู้จนถึงที่สุด ผลสำรวจของ Lord Ashcroft Polls ในเดือนพฤษภาคม 2026 ก็ยืนยันว่ามีชาวยูเครนเพียง 1 ใน 3 เท่านั้นที่มองว่าสงครามจะจบลงในปี 2026

• ขีดจำกัดของการยอม: แต่ความต้องการให้สงครามจบไม่ได้หมายความว่าพวกเขายอมทุกอย่าง ผลสำรวจจากสถาบันสังคมวิทยานานาชาติเคียฟ (KIIS) ในเดือนธันวาคม 2025 พบว่า แม้ 72% จะยอมรับข้อตกลงที่คงแนวรบปัจจุบันไว้และมีการประนีประนอมบางอย่าง แต่ถึง 52% ปฏิเสธอย่างเด็ดขาดที่จะยกภูมิภาคดอนบาสทั้งหมดให้รัสเซียควบคุม แม้ว่าจะแลกมากับหลักประกันความมั่นคงก็ตาม

• พลังใจที่พร้อมทน: นี่คือหัวใจของความขัดแย้งทางความคิดที่ซับซ้อน แม้จะปรารถนาสันติภาพ แต่กลุ่มตัวอย่างมากถึง 65% ยังคงมุ่งมั่นที่จะอดทนกับสงครามนานแค่ไหนก็ตาม เพื่อต่อรองให้ได้เงื่อนไขการเจรจาที่ดีกว่า ตัวเลขนี้เพิ่มขึ้นจาก 54% ในเดือนมีนาคม 2025 ซึ่งบ่งบอกว่าความเหนื่อยล้าจากสงครามไม่ได้ทำลายเจตจำนงร่วมที่จะต่อต้านสันติภาพที่เลวร้ายลงไป

• ความหวังในชัยชนะที่ห่างไกล: ความเชื่อในชัยชนะขั้นสุดท้ายยังคงสูงอย่างน่าทึ่ง การสำรวจในช่วงต้นปี 2026 พบว่า 83.9% ของชาวยูเครนยังคงเชื่อในชัยชนะของประเทศ แต่ส่วนใหญ่มองว่าผลลัพธ์นั้นจะมาจากการเจรจา มากกว่าการพิชิตทางทหารทั้งหมด เส้นตายของชัยชนะนั้นดูเลือนราง ผลสำรวจของ KIIS ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ระบุว่า 43% ไม่คิดว่าสงครามจะจบในปี 2026

ภาพที่ปรากฏจึงไม่ใช่สังคมที่แตกสลาย หากแต่เป็นสังคมที่อ่อนล้าอย่างสุดซึ้ง วัดความอดทนของตัวเองกับระยะเวลาของสงครามโลก และดูเหมือนว่าพวกเขาพร้อมแล้วที่จะเดินหน้าต่อไป หากการยุติธรรมยังอยู่ไกลเกินเอื้อม