SpaceX IPO: ระดมทุน 75 พันล้านดอลลาร์ทุบสถิติโลก เปิดประตูสู่รายย่อย แต่สร้างความปั่นป่วนให้ตลาดโลก

SpaceX กำลังจะสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ให้กับโลกการเงิน เมื่อวันที่ 3 มิถุนายนที่ผ่านมา บริษัทได้ยืนยันราคาเสนอขายหุ้น IPO (Initial Public Offering) ที่ 135 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อหุ้น ซึ่งจะทำให้บริษัทมีมูลค่ากิจการสูงถึง 1.77 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และคาดว่าจะสามารถระดมทุนได้มากถึง 75 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ นี่จะไม่ใช่แค่การทำ IPO ที่ใหญ่ที่สุดในโลกเท่านั้น (แซงหน้าสถิติเดิมของ Saudi Aramco ที่ทำไว้ 2.6 หมื่นล้านดอลลาร์) แต่ยังจะส่งให้ SpaceX ขึ้นแท่นเป็นหนึ่งใน 10 บริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในสหรัฐฯ ทันที เมื่อเข้าจดทะเบียนในตลาด Nasdaq ในวันที่ 12 มิถุนายน ภายใต้สัญลักษณ์ “SPCX”

ขนาดและแรงกระเพื่อมของดีลนี้กำลังสร้างแรงสั่นสะเทือนไปทั่วโลก ก่อให้เกิดผลิตภัณฑ์การลงทุนใหม่ๆ ส่งผลกระทบต่อค่าเงิน และเผยให้เห็นถึงความแตกต่างอย่างสิ้นเชิงในการเข้าถึงหุ้น IPO ของนักลงทุนรายย่อยในแต่ละประเทศ

CIBC เปิดตัว CDR ทางเลือกใหม่ ช่วยนักลงทุนแคนาดาซื้อหุ้น SpaceX ได้ง่ายขึ้น

ในวันที่ 10 มิถุนายน เกิดข่าวใหญ่สำหรับนักลงทุนแคนาดา: CIBC (Canadian Imperial Bank of Commerce) หนึ่งในธนาคารรายใหญ่ของประเทศ ประกาศแผนที่จะนำ ‘SpaceX Canadian Depositary Receipt (CDR)’ เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์โตรอนโต (TSX) โดยจะเริ่มซื้อขายในวันเดียวกับการเข้าตลาด Nasdaq คือวันที่ 12 มิถุนายน ภายใต้สัญลักษณ์ SPCX เช่นเดียวกัน นี่นับเป็นครั้งแรกที่มีการออก CDR อ้างอิงกับบริษัทที่เพิ่งเข้าตลาดใหม่ๆ

สำหรับนักลงทุนรายย่อยชาวแคนาดา CDR จะเข้ามาช่วยแก้ปัญหาสำคัญสองประการทันที:

• สกุลเงิน CAD และการเป็นเจ้าของแบบเศษส่วน (Fractional Ownership): CDR ซื้อขายด้วยสกุลเงินดอลลาร์แคนาดา หมายความว่าผู้ลงทุนไม่ต้องวุ่นวายกับการแลกเงินเป็นดอลลาร์สหรัฐฯ อีกต่อไป อีกทั้ง CDR แต่ละหน่วยเป็นตัวแทนของการถือหุ้น SpaceX เพียงเศษส่วนหนึ่งของหนึ่งหุ้นเต็ม ซึ่งช่วยลดเงินลงทุนต่อหน่วยให้ต่ำลง นักลงทุนที่มีเงินทุนน้อยก็สามารถเข้าถึงได้
• การป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน (Notional Currency Hedge): โครงสร้างของ CDR มาพร้อมระบบป้องกันความเสี่ยงจากความผันผวนของค่าเงิน USD/CAD ในตัว โดยจะปรับ ‘อัตราส่วน CDR’ ทุกวันตามการเคลื่อนไหวของค่าเงินดอลลาร์แคนาดา เพื่อไม่ให้ผลตอบแทนจากการลงทุนถูกกัดกร่อนหากค่าเงินดอลลาร์แคนาดาแข็งค่าขึ้น ตามแนวคิดที่ CIBC ใช้สื่อสารว่า “เป็นเจ้าของบริษัท ไม่ใช่เป็นเจ้าของค่าเงิน” (Own the company, not the currency)

การเปิดตัวครั้งนี้ทำให้ CIBC มีผลิตภัณฑ์ CDR ครอบคลุมหุ้นชั้นนำจาก 6 ประเทศ รวม 132 หลักทรัพย์ และถือเป็นก้าวสำคัญในการเปิดโอกาสให้นักลงทุนรายย่อยเข้าถึงโอกาสการลงทุนที่ถูกขนานนามว่า ‘โอกาสแห่งชั่วอายุคน’ ได้อย่างแท้จริง

เกาหลีใต้เคลียร์แรงซื้อดอลลาร์ 1.5 พันล้าน คลายแรงกดดันต่อเงินวอน

เพียงแค่การรอคอย IPO นี้ ก็เพียงพอที่จะเขย่าค่าเงินของประเทศได้ ก่อนวันเสนอขายหุ้น บริษัทหลักทรัพย์และนักลงทุนรายใหญ่ของเกาหลีใต้ต่างเร่งแลกเงินวอนเป็นดอลลาร์สหรัฐฯ อย่างบ้าคลั่งเพื่อนำไปจองซื้อหุ้นล่วงหน้า ทำให้เกิดแรงซื้อดอลลาร์สหรัฐฯ มหาศาลถึงประมาณ 1.2 ถึง 1.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งสร้างแรงกดดันอย่างหนักต่อค่าเงินวอนของเกาหลีใต้จนอ่อนค่าต่ำสุดในรอบ 17 ปีเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐฯ

อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 10 มิถุนายน แหล่งข่าวที่ใกล้ชิดกับธุรกรรมในตลาดปริวรรตเงินตราเกาหลีใต้ (dollar-won onshore market) เปิดเผยกับรอยเตอร์ (Reuters) ว่าแรงซื้อดอลลาร์สหรัฐฯ ระลอกใหญ่นี้ได้ดำเนินการเสร็จสิ้นไปเป็นส่วนใหญ่แล้ว นั่นหมายความว่าแรงกดดันต่อค่าเงินวอนได้คลี่คลายลงอย่างมีนัยสำคัญ ก่อนหน้านี้ รัฐบาลเกาหลีใต้เองก็ได้ออกมาตรการเพื่อจำกัดการซื้อดอลลาร์ที่มากเกินไปของนักลงทุนสถาบัน ท่ามกลางความกังวลเรื่องเสถียรภาพของตลาด หลังจากรายงานข่าวดังกล่าว ค่าเงินวอนก็แข็งค่าขึ้นมาอยู่ที่ 1,524.1 วอนต่อดอลลาร์สหรัฐฯ หรือเพิ่มขึ้น 0.56% ถึงกระนั้น ท่ามกลางความบ้าคลั่งทางการเงินที่เกิดขึ้นเบื้องหลัง ความเป็นจริงสำหรับนักลงทุนรายย่อยชาวเกาหลีใต้กลับแตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง

โลกที่ถูกแบ่งแยก: การเข้าถึงหุ้น IPO ของนักลงทุนรายย่อย

ที่น่าสนใจคือ ในการเสนอขายหุ้นครั้งนี้ SpaceX ได้ทุบกฎเก่าและจัดสรรหุ้นให้กับนักลงทุนรายย่อยมากถึง 30% หรือคิดเป็นมูลค่ากว่า 2.25 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (โดยปกติ IPO ขนาดใหญ่จะจัดสรรให้รายย่อยไม่เกิน 5-10%) อย่างไรก็ตาม การจะซื้อหุ้นได้ในราคาจองนั้นกลับขึ้นอยู่กับว่านักลงทุนอยู่ที่ไหนในโลก

• ประเทศที่เข้าถึงได้โดยตรง: นักลงทุนรายย่อยในสหรัฐอเมริกา, ญี่ปุ่น, ออสเตรเลีย และแคนาดา เป็นส่วนน้อยของโลกที่สามารถเข้าไปจองซื้อหุ้น IPO นี้ผ่านโบรกเกอร์ที่เข้าร่วมโครงการได้โดยตรง เช่น Fidelity ซึ่งมีรายงานว่าได้ลดยอดเงินขั้นต่ำในบัญชีสำหรับดีลนี้ลงเหลือเพียง 2,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ เท่านั้น
• ช่องทางอ้อมในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE): โดยทั่วไปแล้ว นักลงทุนรายย่อยใน UAE ไม่สามารถจองซื้อหุ้น IPO ผ่านช่องทางโบรกเกอร์แบบดั้งเดิมได้ การเข้าถึงดีลโดยตรงส่วนใหญ่จำกัดไว้สำหรับผู้มีถิ่นพำนักในสหรัฐฯ หรือนักลงทุนมืออาชีพที่เข้าเงื่อนไขในระดับนานาชาติเท่านั้น ด้วยข้อจำกัดนี้เอง ทำให้ตลาดซื้อขายคริปโทฯ ‘Bybit’ ได้เปิดตัวบริการ “Bybit IPO Express” ซึ่งนำเสนอหุ้น SpaceX ในรูปแบบ Tokenized Shares ให้แก่นักลงทุนใน UAE ที่เข้าเงื่อนไขได้ใช้เป็นช่องทางเลือกในการจองซื้อ ณ ราคาเสนอขาย
• นักลงทุนเอเชียส่วนใหญ่เข้าถึงได้ทางอ้อม: นักลงทุนรายย่อยส่วนใหญ่ในเอเชีย รวมถึงในเกาหลีใต้ จีน และฮ่องกง ไม่สามารถเข้าร่วมจองซื้อหุ้น IPO ได้โดยตรง ทางเลือกของพวกเขาคือการเข้าถึงโดยอ้อม ไม่ว่าจะเป็นการรอซื้อผ่านกองทุน ETF และกองทุนรวมหลังหุ้นเข้าซื้อขาย หรือใช้บริการแพลตฟอร์ม Tokenized Stock ที่นับวันก็ยิ่งมีมากขึ้น

การเข้าถึงที่ชวนปวดหัวนี้หมายความว่า แม้ว่าอีลอน มัสก์กำลังปฏิวัติคู่มือการทำ IPO เพื่อต้อนรับ ‘นักลงทุนตัวจริง เสียงจริง’ (everyday investors) แต่การที่บุคคลหนึ่งจะมีโอกาสได้ถือหุ้นที่ราคา 135 ดอลลาร์สหรัฐฯ ก่อนที่ราคาจะวิ่งในตลาดเปิดนั้น ยังคงเป็นเรื่องของโชคชะตาว่าคุณเกิดหรือมีถิ่นพำนักอยู่ในประเทศไหน