EU ตัดโควตานำเข้าเหล็ก 47% อัตราภาษีดีด 50% เกมรับสงครามการค้าโลก

กติกาใหม่หมดจด: ตัดโควตา ขึ้นภาษี

ถ้าเคยชินกับการนำเข้าเหล็กแบบเดิม ๆ ต้องทำใจ กฎใหม่ที่บังคับใช้ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2569 ทำให้ต้นทุนนำเข้าเหล็กในสหภาพยุโรป (EU) เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

• ปริมาณคงเหลือที่ปลอดภาษี (Tariff‑Rate Quota) เหลือเพียง 18.3 ล้านตัน เท่านั้น ลดฮวบลง 47% จากของเดิมในปี 2567 ซึ่งสูงถึง 33 ล้านตัน
• หากนำเข้าปริมาณเกินกว่านั้น จะถูกเก็บภาษีนำเข้านอกโควตาในอัตราใหม่ 50% แทน 25% แบบเก่า กฎหมายระบุไว้ชัดเจนว่าภาษีที่พุ่งสูงขนาดนี้มีไว้เพื่อ "ลดความเสี่ยงในการเบี่ยงเบนกระแสการค้า" (trade diversion)
• เพดาน 18.3 ล้านตันนี้ถูกแบ่งเป็นงวดรายไตรมาสและมีระบบยกยอดโควตาที่เหลือ เพื่อไม่ให้ผู้นำเข้าถล่มนำเข้าทั้งปีจนหมดตั้งแต่เดือนแรก ๆ

อาวุธลับใหม่: กฎ ‘Melt and Pour’

สิ่งที่หลายฝ่ายเรียกว่า "ไม้ตาย" ของกฎระเบียบใหม่ไม่ใช่แค่การลดโควตา แต่อยู่ที่การเปลี่ยนวิธีมองถิ่นกำเนิดของสินค้า

• กฎ “Melt and Pour” จะเริ่มมีผลในวันที่ 1 ตุลาคม 2569 และบังคับให้ถิ่นกำเนิดเหล็กวัดจาก ประเทศที่เหล็กถูกหลอมและเทครั้งแรก แทนที่จะเป็นแหล่งแปรรูปสุดท้าย
• วัตถุประสงค์โดยตรงคือการปิดช่องโหว่ที่ผู้ส่งออกใช้วิธีนำเหล็กจากจีนไปแปรรูปขั้นต่ำในประเทศที่สาม แล้วเปลี่ยนฉลากเพื่อเลี่ยงภาษีและการจำกัดโควตา (transshipment)
• ในทางปฏิบัติ ผู้นำเข้าจะต้องยื่นเอกสารหลักฐานยืนยันกระบวนการหลอมต้นทางให้ชัดเจน ถ้าหลักฐานไม่พออาจถูกเรียกเก็บภาษีเต็ม 50% ได้ทันที

หมวดหมู่สินค้าและอำนาจใหม่ของคณะกรรมาธิการ

EU ไม่ได้หยุดแค่สองเรื่องนี้ แต่ยังได้เพิ่มช่องทางให้ตัวเองปรับเกมรับได้ยืดหยุ่นขึ้น

• หมวดหมู่สินค้า: ขยายความครอบคลุมจากของเดิม 28 หมวด เป็น 30 หมวดหมู่ โดยเพิ่มรหัสศุลกากร (HS code) อีกหลายรายการ และยังเปิดทางให้ประเมินการเพิ่มหมวดหมู่ดาวน์สตรีมอีกภายในปี 2570
• อำนาจคณะกรรมาธิการยุโรป (Commission): ต่อให้เส้นฐานประจำปีกำหนดตายตัวที่ 18,345,922 ตัน แต่หากสถานการณ์ตลาดเปลี่ยน คณะกรรมาธิการสามารถลดเพดานรวมลงไปถึง 14.4 ล้านตัน หรือจะขยับขึ้นไปสูงสุดที่ 22.2 ล้านตัน ก็ได้

ข้อยกเว้นและไทม์ไลน์ยกเลิกเหล็กจากรัสเซีย

กฎนี้เล่นแรงกับทุกประเทศ แต่มีข้อยกเว้นอยู่สองจุดที่ต้องรู้

ประเทศในเขตเศรษฐกิจยุโรป (EEA) คือ นอร์เวย์ ไอซ์แลนด์ และลิกเตนสไตน์ ได้รับการยกเว้นไม่ต้องอยู่ภายใต้ระบบโควตาและภาษี 50% โดยสิ้นเชิง แม้พวกเขาจะไม่ต้องกังวลเรื่องเพดาน แต่ก็ยังต้องปฏิบัติตามข้อบังคับว่าด้วย “Melt and Pour” เหมือนกับประเทศอื่น

ที่เป็นประเด็นการเมืองสูงกว่าคือ เหล็กจากรัสเซีย ซึ่งกฎหมายใหม่วางไทม์ไลน์ชัดเจนว่าจะต้อง ยกเลิกข้อยกเว้นของ Slab เหล็กจากรัสเซียภายในปี 2571 เพื่อตัดโควตาคงเหลือที่เคยผ่อนผันจากการปรับมาตรการคว่ำบาตรรอบก่อนอย่างถาวร

จุดยืนอุตสาหกรรมเยอรมัน: โล่งใจแต่ยังหวั่น

“การตัดสินใจในวันนี้ส่งสัญญาณที่แข็งแกร่งเพื่อการผลิตเหล็กในเยอรมนีและยุโรป” Gunnar Groebler นายกสหพันธ์เหล็กกล้าเยอรมัน (WV Stahl) กล่าว ซึ่งสะท้อนอารมณ์ของอุตสาหกรรมต้นน้ำได้ดี

แต่ในรายละเอียดลึก ๆ ผู้ผลิตเยอรมันยังรู้สึกว่า กฎใหม่ยังปิดความเสี่ยงการสวมสิทธิ์ (transshipment) ผ่านประเทศที่สามไม่สนิท และกังวลว่าการนำเข้าอาจยังทะลักเข้ามาได้ผ่านช่องโหว่ที่เหลือ Juergen Kerner แกนนำสหภาพแรงงานโลหะ IG Metall เตือนว่าต่อให้นโยบายการค้าเป็นการตอบโต้ที่ถูกทางต่อสินค้าจีนราคาถูกและช่วยรักษางานไว้ได้ แต่มันยังไม่พอที่จะทำให้อุตสาหกรรมเหล็กอยู่รอด ถ้ารัฐบาลไม่จัดการราคาพลังงานให้ถูกลง พร้อมอัดฉีดแรงจูงใจลงทุนและกระตุ้นอุปสงค์ในประเทศ

เป้าหมายสูงสุดที่สมาคมเหล็กกล้าสหภาพยุโรป (EUROFER) วางไว้คือดันอัตราการใช้กำลังการผลิตของโรงงานเหล็กจาก 65% ในปัจจุบันกลับไปให้ถึง 80%–85% อีกครั้ง นั่นคือระยะห่างที่มาตรการภาษีและโควตาช่วยได้เพียงบางส่วน

ที่มาที่ไป: จีนล้นตลาด สหรัฐฯ ปิดประตู

ทำไม EU ต้องหักดิบขนาดนี้? เหตุผลหลักคือ:

• กำลังการผลิตเหล็กล้นเกินทั่วโลก (Global Overcapacity) ที่เรื้อรังกว่า 600 ล้านตันต่อปี ก้อนใหญ่สุดมาจากจีน และจนถึงวันนี้ก็ไม่มีทีท่าจะลดลง
• EU ถูกกฎ WTO บีบ เพราะมาตรการ Safeguard ตามกฎ WTO ที่เริ่มใช้ตั้งแต่ปี 2561 จะหมดอายุและต่ออายุกฎหมายเดิมไม่ได้อีกแล้วตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน 2569
• แรงผลักจากสหรัฐอเมริกา เมื่อสหรัฐฯ คงกำแพงภาษีเหล็กตามมาตรา 232 (Section 232) กับสินค้าเข้า EU จึงต้องรีบป้องกันตัวเองไม่ให้สินค้าเหล็กส่วนเกินที่เคยจะไปอเมริกาเปลี่ยนทิศมาท่วมตลาดยุโรปจนกลายเป็นที่ทิ้งสินค้าราคาถูกของโลก

เส้นเวลากฎหมายสำคัญ

• 7 ตุลาคม 2568: คณะกรรมาธิการยุโรปเผยแพร่ร่างกฎหมาย
• 26 มกราคม 2569: คณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศของรัฐสภายุโรปรับตำแหน่ง
• 13 เมษายน 2569: บรรลุข้อตกลงไตรภาคีระหว่างสภา, คณะมนตรี, และคณะกรรมาธิการ
• 19 พฤษภาคม 2569: รัฐสภายุโรปลงมติเห็นชอบด้วยคะแนน 606 ต่อ 16 เสียง
• 8 มิถุนายน 2569: คณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรปรับรองอย่างเป็นทางการ
• 1 กรกฎาคม 2569: กฎหมายมีผลบังคับใช้ทั้งกลุ่ม