สมรภูมิช่องแคบฮอร์มุซ: เมื่อราคาน้ำมันพุ่งกระฉูด การเจรจาชะงักงัน และรัสเซียคือผู้กอบโกย

ราคาน้ำมันโลก: จาก 'ชะงัก' สู่ 'ช็อก' หลังช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด

สงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านส่งผลกระทบต่อตลาดน้ำมันโลกเป็นระลอก

ระลอกแรก: ปฏิบัติการค้อนเที่ยงคืน (Operation Midnight Hammer)

หลังสหรัฐฯ ทิ้งระเบิดโรงงานนิวเคลียร์อิหร่านที่ฟอร์โดว์, นาทานซ์ และอิสฟาฮาน เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2025 ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ดีดตัวขึ้นแตะจุดสูงสุดในรอบ 5 เดือนที่ประมาณ 77.38 ดอลลาร์/บาร์เรล ก่อนจะย่อตัวลงอย่างรวดเร็ว ตลาดการเงินโลกตอบสนองในวงจำกัดเพราะอิหร่านไม่ได้ตอบโต้โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในทันที สื่อตะวันตกถึงกับใช้คำว่า "ยักไหล่" ให้กับการทิ้งระเบิดครั้งนั้น

ระลอกถัดมา: มหาวิปโยคพลังงานโลก

จุดเปลี่ยนที่แท้จริงเกิดขึ้นเมื่อต้นปี 2026 เมื่อสงครามทวีความรุนแรงสู่วงกว้าง และอิหร่านใช้มาตรการขั้นเด็ดขาด ปิดช่องแคบฮอร์มุซในวันที่ 4 มีนาคม 2026 การกระทำดังกล่าวส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ทะยานทะลุ 120 ดอลลาร์/บาร์เรล ราคาน้ำมันดิบอูราลส์ของรัสเซียปรับตัวสูงขึ้นประมาณ 65% จาก 47 ดอลลาร์/บาร์เรล ในเดือนกุมภาพันธ์ สู่ 78 ดอลลาร์/บาร์เรล ในเดือนมีนาคม

ช่องแคบฮอร์มุซ: เส้นเลือดใหญ่พลังงานโลกที่ถูกบีบรัด

สถานะของช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางผ่านของน้ำมันโลกถึง 1 ใน 5 นั้น อยู่ในภาวะ หยุดชะงักอย่างรุนแรง แต่ไม่ได้ถูกปิดตายตัวตลอดเวลา สถานการณ์ผันผวนตามกระแสสงครามและการเจรจา

• มิถุนายน 2025: รัฐสภาอิหร่านลงมติเห็นชอบแผนปิดช่องแคบ แต่จนถึงปลายเดือนมิถุนายน ช่องแคบยังคงเปิดอยู่ แม้สถานการณ์จะเปราะบางมากก็ตาม
• 4 มีนาคม 2026: อิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างมีประสิทธิภาพ ส่งออกน้ำมันและก๊าซ LNG ต้องหยุดชะงัก
• 8 เมษายน 2026: ข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวควรจะเปิดช่องแคบอีกครั้ง แต่อิหร่านกลับควบคุมการจราจรและเรียกเก็บค่าผ่านทางกว่า 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อลำ กองทัพเรือสหรัฐฯ จึงตอบโต้ด้วยการปิดล้อมท่าเรืออิหร่าน สื่ออย่าง The Guardian เรียกสถานการณ์นี้ว่า "การปิดล้อมสองทาง"
• 6 มิถุนายน 2026: ปริมาณการจราจรในช่องแคบยังคงอยู่ใกล้ศูนย์ และการเจรจาสันติภาพยังคงหยุดชะงัก

โต๊ะเจรจาพัง: เมื่อขีปนาวุธทำลายความหวัง

ความพยายามทางการทูตเพื่อยุติความขัดแย้งอยู่ในทางตันมาเนิ่นนานกว่าหนึ่งปี

• กลางปี 2025: มีการเจรจานิวเคลียร์ทางอ้อม 5 รอบระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านระหว่างเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม โดยมีกำหนดการประชุมรอบที่ 6 ในกลางเดือนมิถุนายน
• 13 มิถุนายน 2025: การเจรจารอบที่ 6 ถูกยกเลิก หลังจากอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่าน รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านประกาศชัดเจนว่า "ชาวอเมริกันร้องขอให้มีการเจรจา และคำตอบของเราคือไม่"
• มีนาคม 2026: อิหร่านปฏิเสธข้อเสนอเจรจาสันติภาพจากสหรัฐฯ โดยระบุว่าเป็นข้อเสนอที่ "มากเกินไป" และ "ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงบนภาคพื้นดิน"
• เมษายน 2026: อดีตนักการทูตอิหร่านให้ความเห็นว่า ผู้นำอิหร่านและสหรัฐฯ ต่าง "ติดกับดักคำขวัญ" ของตัวเอง ทำให้การเจรจาเป็นอัมพาต

มือที่มองไม่เห็นของเครมลิน: ผู้ชนะตัวจริงในสงคราม

ในขณะที่ภูมิภาคตะวันออกกลางลุกเป็นไฟ รัสเซียกลับเป็นฝ่ายที่ได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล

• รายได้น้ำมันมหาศาล: รายได้จากการส่งออกน้ำมันของรัสเซียในเดือนมีนาคม 2026 พุ่งสูงขึ้นเกือบเท่าตัวเป็น 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (จาก 9,800 ล้านดอลลาร์ในเดือนกุมภาพันธ์) จากการพุ่งขึ้นของราคาพลังงานโลก สถาบันชั้นนำอย่าง Chatham House ระบุว่าสงครามครั้งนี้คือ "ของขวัญทางเศรษฐกิจสำหรับปูติน"
• การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร: สหรัฐฯ จำเป็นต้องผ่อนคลายการบังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรต่อการค้าน้ำมันรัสเซียชั่วคราว เพื่อรักษาเสถียรภาพตลาดโลก ซึ่งส่งผลดีต่อมอสโกอย่างเห็นได้ชัด
• งบประมาณรัฐบาลเฟื่องฟู: ในเดือนเมษายน 2026 รายได้ด้านภาษีการขุดแร่จากน้ำมันและก๊าซของรัสเซียเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัว และรายได้รวมจากการส่งออกแตะระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2022
• ผลประโยชน์ทางภูมิรัฐศาสตร์: วิกฤตในตะวันออกกลางช่วยเบี่ยงเบนความสนใจและทรัพยากรทางการทหารของสหรัฐฯ จากสมรภูมิยูเครน พร้อมลดแรงกดดันทางการเมืองจากโลกตะวันตกที่มีต่อรัสเซีย

มุมมองนักวิเคราะห์: อนาคตของสงคราม การทูต และตลาดพลังงาน

ด้านการทูต: นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่มองว่าเป็นไปได้ยากที่จะเห็นข้อตกลงรอบด้านในเร็ววัน ความเชื่อใจถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิงจากการทิ้งระเบิดและการปิดล้อม และอิหร่านก็ปฏิเสธข้อเสนอจากสหรัฐฯ หลายต่อหลายครั้ง

ด้านความเสี่ยงที่จะบานปลาย: จุดเปราะบางที่สุดยังคงเป็น ช่องแคบฮอร์มุซ ตราบใดที่ช่องแคบยังคงถูกปิดหรืออยู่ภายใต้การควบคุมของอิหร่าน ความเสี่ยงที่จะเกิดการปะทะทางเรือโดยตรงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านก็ยังคงสูง นักวิเคราะห์จากศูนย์นโยบายพลังงานโลกแห่งมหาวิทยาลัยโคลัมเบียเตือนว่า หากช่องแคบถูกปิดอย่างถาวร ราคาน้ำมันอาจพุ่งสูงกว่า 120 ดอลลาร์/บาร์เรล เนื่องจากกำลังการผลิตสำรองของโลกไม่เพียงพอ

ด้านแนวโน้มตลาดพลังงาน: มีความเห็นพ้องกันว่าตลาดน้ำมันจะยังคงผันผวนในระดับราคาที่สูง ตราบใดที่ยังมีการสู้รบแย่งชิงช่องแคบฮอร์มุซ การที่อุปทานน้ำมันจากอิหร่านหายไปจากตลาด ประกอบกับการคลายมาตรการคว่ำบาตรรัสเซีย ได้สร้างภาวะตลาดที่ตึงตัวอย่างยิ่ง การยกระดับความรุนแรงเพียงเล็กน้อยก็เพียงพอที่จะสร้างความปั่นป่วนให้กับราคาพลังงานโลกได้อีก นักวิเคราะห์ฟันธงว่า ปัจจัยเดียวที่จะกดราคาน้ำมันให้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญได้คือ การหยุดยิงและการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง