เปิดจุดยืนทางการจีน 'ไม่ใช่เกมแข่งแพ้ชนะ' สวนทางสหรัฐฯ ที่ประกาศ 'ต้องชนะ' ในศึก AI โลก

จีนใช้ข้อได้เปรียบของตน เช่น การถือครองสิทธิบัตร AI มากที่สุดในโลก, บริษัท AI กว่า 6,200 แห่ง และอุตสาหกรรม AI หลักมูลค่า 1.2 ล้านล้านหยวน มาเป็นหลักฐานว่าตนมีศักยภาพที่จะช่วยพัฒนา AI โลก ไม่ใช่เพื่อเป็นภัยคุกคาม

กรอบความคิดของคอนโดลีซซา ไรซ์และสหรัฐฯ: "เราต้องชนะการแข่งขันนี้"

อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศ คอนโดลีซซา ไรซ์ เป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่ทรงอิทธิพลที่สุดที่ผลักดันว่าสหรัฐฯ ต้องเป็นผู้ชนะอย่างเด็ดขาดในการแข่งขันด้าน AI:

• ในการปาฐกถาที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2025 ไรซ์กล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า “เราต้องชนะการแข่งขันนี้” เพราะเทคโนโลยีเกิดใหม่จะกำหนดอนาคตของการดำเนินนโยบายรัฐของสหรัฐฯ
• เธอมองมันว่าเป็น "การแข่งขันแบบม้าสองตัว" ที่ประเทศประชาธิปไตย ไม่ใช่รัฐเผด็จการ ต้องเป็นผู้ชนะ โดยให้เหตุผลว่าสังคมปิดอย่างจีนจะปกปิดความเสี่ยงของ AI แบบเดียวกับที่ปิดบังข้อมูลโควิด-19
• ไรซ์สนับสนุน การกำกับดูแลที่น้อยที่สุด เพื่อรักษาระบบนิเวศนวัตกรรมของสหรัฐฯ และเตือนว่าการตัดงบมหาวิทยาลัยและการออกกฎระเบียบที่มากเกินไปของรัฐบาลมีความเสี่ยงที่จะทำให้สหรัฐฯ สูญเสียความเป็นผู้นำ
• มุมมองนี้สอดคล้องกับท่าทีของรัฐบาลสหรัฐฯ แบบสองพรรค การไต่สวนของวุฒิสภาในช่วงปลายปี 2025 สรุปว่า "อเมริกาต้องเอาชนะจีนในการแข่งขัน AI" ในฐานะประเด็นความมั่นคงทางเศรษฐกิจและของชาติ และทำเนียบขาวออกคำสั่งพิเศษในเดือนธันวาคม 2025 เพื่อขจัดกฎระเบียบระดับรัฐที่อาจทำให้การสร้างนวัตกรรม AI ของสหรัฐฯ ช้าลง

ตารางเปรียบเทียบจุดยืนสำคัญของทั้งสองฝ่าย

บริบทที่กว้างขึ้น: มาตรการควบคุมการส่งออกและการเจรจา

สหรัฐฯ ยังคงรักษาและเข้มงวดมาตรการควบคุมการส่งออกชิป AI ขั้นสูงและอุปกรณ์เซมิคอนดักเตอร์ไปยังจีนตลอดช่วงปี 2025–2026 ซึ่งจีนก็คัดค้านอย่างต่อเนื่องว่าเป็น "ความพยายามที่จะเพิ่มความเป็นทหารและสกัดกั้นการพัฒนา" กระทรวงการต่างประเทศจีนได้กล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าตนเปิดกว้างต่อความร่วมมือด้าน AI กับสหรัฐฯ และระบุว่า AI เป็นหัวข้อที่ถูกหยิบยกขึ้นหารือในการประชุมสุดยอดผู้นำจีน-สหรัฐฯ ที่ผ่านมา แต่ยังไม่มีการประกาศกรอบการกำกับดูแล AI แบบทวิภาคีอย่างเป็นทางการแต่อย่างใด

ในการค้นคว้าครั้งนี้ ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ ที่จะยืนยันกรณีเฉพาะของโครงการวิจัยร่วมด้านโมเดลภาษาขนาดใหญ่หรือหุ่นยนต์ระหว่างจีน-สหรัฐฯ ในปี 2025–2026 หรือเพื่อยืนยันช่องทางการเจรจาเรื่องการกำกับดูแล AI แบบทวิภาคีอย่างเป็นทางการ แง่มุมเหล่านี้ของคำถามจึงยังคงเปิดกว้างอยู่