สหรัฐฯ และญี่ปุ่นประกาศพันธมิตร AI เชิงยุทธศาสตร์ มูลค่า 1 พันล้านดอลลาร์ ภายใต้ 'ภารกิจเจเนซิส'

ในวันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ. 2026 กระทรวงพลังงานสหรัฐอเมริกา (DOE) และกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (MEXT) กับ กระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม (METI) ของญี่ปุ่น ได้ประกาศความร่วมมือครั้งประวัติศาสตร์ นี่คือรายละเอียดที่คุณควรรู้

ความร่วมมือสหรัฐฯ-ญี่ปุ่น: งบประมาณและผู้เล่นหลัก

• เม็ดเงินรวม: 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 36,000 ล้านบาท) ตลอด 5 ปี โดยทั้งสองฝ่ายออกเงินเท่าๆ กัน คือ ฝั่งละ 500 ล้านดอลลาร์
• หน่วยงานสหรัฐฯ ที่คุมเกม: กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (Department of Energy: DOE) ซึ่งเป็นผู้นำทัพภารกิจเจเนซิส ครอบคลุมสำนักงานด้านวิทยาศาสตร์ พลังงานประยุกต์ และความมั่นคงทางนิวเคลียร์ (NNSA)
• ทีมญี่ปุ่นที่ร่วมวง:
  • กระทรวง MEXT (ดูแลด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี)
  • กระทรวง METI (ดูแลด้านเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม)
• โจทย์วิจัยหลักที่ต้องตะลุย: ครอบคลุมอย่างน้อย 11 สาขา เช่น ควอนตัมคอมพิวติ้ง, นิวเคลียร์ฟิวชัน, เทคโนโลยีชีวภาพ และอื่นๆ
• ของแถมที่มาเต็ม: นักวิจัยญี่ปุ่นจะได้ใช้โครงสร้างพื้นฐานซูเปอร์คอมพิวเตอร์และ AI ของสหรัฐฯ ในเงื่อนไขเดียวกับนักวิจัยอเมริกันเลยทีเดียว

ภารกิจเจเนซิส: ต้นแบบจาก 'โครงการแมนฮัตตัน'

• Executive Order 14363 ถูกลงนามโดยประธานาธิบดีทรัมป์ เมื่อ 24 พฤศจิกายน 2025 นั่นคือการเปิดฉากอย่างเป็นทางการ
• คำสั่งนี้วางกรอบภารกิจให้ "เทียบเท่ากับความเร่งด่วนและความทะเยอทะยานของ โครงการแมนฮัตตัน" โครงการสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ให้กำเนิดระเบิดปรมาณู และเป็นรากฐานให้ DOE กับห้องปฏิบัติการแห่งชาติทั้ง 17 แห่ง
• เป้าหมายทางวิทยาศาสตร์: สร้าง "American Science and Security Platform" (แพลตฟอร์มวิทยาศาสตร์และความมั่นคงอเมริกัน) โครงสร้างพื้นฐานงานวิจัยที่รวมพลัง AI อันเป็นหนึ่งเดียว ประกอบด้วยซูเปอร์คอมพิวเตอร์ของ DOE, ระบบคลาวด์ AI ปลอดภัย, โมเดล AI สำหรับงานเฉพาะทาง, และชุดข้อมูลรวมศูนย์ของรัฐบาลกลาง เพื่อเร่งการค้นพบที่พลิกวงการทั้งด้านพลังงาน สุขภาพ วัสดุศาสตร์ และความมั่นคง
• หมุดหมายสำคัญ:
  • ขีดความสามารถขั้นต้นด้านปฏิบัติการ (IOC) ภายในเดือนสิงหาคม 2026 — นี่คือวันที่ปรากฏในเอกสารนำเสนอของ DOE Office of Science
  • การรายงานประจำปี ต่อประธานาธิบดี ถึงสมรรถนะของแพลตฟอร์ม ผลงานวิจัย และสถานะหุ้นส่วนต่างๆ
• ใครร่วมทีมนอกจาก DOE?: มีทั้งสำนักงานนโยบายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทำเนียบขาว, สภาเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (NSTC), รวมถึงการประสานงานข้ามหน่วยงานระดับรัฐบาลกลาง

เกมเดิมพันสูง: การถ่วงดุลความทะเยอทะยาน AI ของจีน

• ความร่วมมือนี้ถูกวางเป็นกลยุทธ์โดยตรงเพื่อตอบโต้ความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของจีนในด้าน AI และเทคโนโลยีขั้นสูง สื่อญี่ปุ่น (โยมิอุริ ชิมบุน) ระบุชัดว่าเป้าหมายคือ "เพื่อต่อกรกับจีน" ในสาขาที่ปักกิ่งกำลังทุ่มเงินลงทุนก้อนใหญ่
• คำสั่ง EO 14363 ระบุว่าการเป็นผู้นำด้านวิทยาศาสตร์ที่เร่งด้วย AI คือเรื่องของ "ความมั่นคงแห่งชาติ" และ "ขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ" ของสหรัฐอเมริกาท่ามกลางกระแสการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์โลก

อีกหนึ่งความเคลื่อนไหวของญี่ปุ่น: พันธมิตร AI ระดับชาติที่นำโดย SoftBank

นอกจากความร่วมมือกับสหรัฐฯ ญี่ปุ่นยังเดินหน้าโครงการ AI ในประเทศที่ยิ่งใหญ่ไม่แพ้กัน:

• ก่อตั้งบริษัท: เมื่อ 12 เมษายน 2026 SoftBank, NEC, Honda และ Sony Group ร่วมกันก่อตั้ง Japan AI Foundation Model Development, Inc. เพื่อสร้างโมเดล AI พื้นฐาน (Foundation Model) สัญชาติญี่ปุ่นของตัวเอง
• ยักษ์ใหญ่แห่ร่วมลงทุน: มีบริษัทญี่ปุ่นกว่า 30 แห่งที่แสดงเจตจำนง นอกจาก 4 ผู้ร่วมก่อตั้งแล้ว ยังมี Toshiba, Hitachi, Fanuc, KDDI Research, Nippon Steel, Kobe Steel และอีก 3 ธนาคารยักษ์ใหญ่ที่กำลังพิจารณาหรือเข้าร่วมลงทุนแล้ว
• โมเดลที่มุ่งเป้า: "Physical AI" แสนล้านพารามิเตอร์ ที่ออกแบบมาเพื่อควบคุมหุ่นยนต์, ยานยนต์, และระบบในโรงงาน ใช้ประโยชน์จากจุดแข็งด้านการผลิตภาคอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น
• งบหนุนจากภาครัฐ: NEDO หน่วยงานของญี่ปุ่น ได้กันเงินราว 1 ล้านล้านเยน (ประมาณ 2.3 แสนล้านบาท) ไว้เพื่อสนับสนุน AI ในช่วง 5 ปี ซึ่งคาดว่าบริษัทร่วมทุนใหม่นี้จะได้ใช้เงินจากกองนี้
• กรอบเวลา: ตั้งเป้าทำโมเดลแสนล้านพารามิเตอร์ให้แล้วเสร็จภายในปี 2027

สรุปใจความสำคัญ: ความร่วมมือ 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ภายใต้ภารกิจเจเนซิส (จ่ายคนละครึ่ง) นี้ จับมือ DOE กับ MEXT และ METI ของญี่ปุ่น เดินหน้าวิจัยและพัฒนาอย่างน้อย 11 สาขา โดยตั้งเป้าสำเร็จขั้นต้นในเดือนสิงหาคม 2026 เพื่อเป็นหมากสำคัญในการคานอำนาจ AI ของจีน ในอีกด้านหนึ่ง ญี่ปุ่นก็กำลังมีโปรเจกต์ระดับชาติของตัวเอง ที่นำโดย SoftBank และบริษัทยักษ์ใหญ่กว่า 30 ราย (รวม Toshiba, Hitachi, Fanuc) เพื่อสร้างโมเดล AI พื้นฐาน "Physical AI" แสนล้านพารามิเตอร์ของตัวเอง โดยมีเงินสนับสนุนก้อนใหญ่ถึง 1 ล้านล้านเยน และตั้งเป้าให้พร้อมภายในปี 2027