ECB กำลังเดินเกมรุกหนัก! เปิดพิมพ์เขียวระบบชำระราคาส่งแห่งอนาคต ด้วยเทคโนโลยี DLT แบบสองทาง และการชำระเงินข้ามสกุลเงินทันทีของ Mastercard

ธนาคารกลางยุโรป (European Central Bank: ECB) และระบบธนาคารกลางแห่งยุโรป (Eurosystem) ได้ก้าวข้ามขั้นตอนการสำรวจในรูปแบบเอกสารวิชาการไปแล้ว ด้วยโครงการสร้างโครงสร้างพื้นฐานสองทางที่กำลังเดินหน้าสู่การปฏิบัติจริง พร้อมกับการเชิญชวนผู้เล่นในตลาดมาช่วยกันกำหนดทิศทางในระยะยาว และบทพิสูจน์จากภาคเอกชนที่จับต้องได้ ทั้งหมดนี้คือภาพของโครงสร้างทางการเงินค้าส่งของยุโรปที่กำลังถูกสร้างขึ้นใหม่เพื่อรองรับสินทรัพย์แบบ Tokenised และการชำระราคาแบบทันที บทความนี้จะพาไปแกะรอยสามความเคลื่อนไหวสำคัญที่กำลังนิยามการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ในกลางปี 2026

หนึ่งกลยุทธ์ สองความเร็ว: ทำไมต้องมี Pontes และ Appia

ย้อนกลับไปในเดือนกรกฎาคม 2025 คณะผู้ว่าการของ ECB ได้อนุมัติแผนงานแบบครบวงจรที่เดินหน้าสู่การชำระราคาสำหรับธุรกรรมแบบ Tokenised ในระบบขายส่ง ซึ่งแบ่งออกเป็นสองแนวทางที่ดำเนินการไปพร้อมกัน ทั้งสองโครงการนี้ไม่ได้แข่งขันกัน แต่เป็นหนึ่งกลยุทธ์ที่ออกแบบมาเพื่อตอบสนองความต้องการสภาพคล่องในระยะใกล้ พร้อมกับสร้างสถาปัตยกรรมแห่งอนาคตไปในตัว

Pontes: สะพานที่จะมาถึงในไตรมาส 3 ปี 2026

Pontes คือแนวทางระยะสั้น โดยทำหน้าที่เป็น "สะพาน" (คำว่า Pontes ในภาษาละตินแปลว่าสะพาน) ที่เชื่อมต่อแพลตฟอร์ม DLT (Distributed Ledger Technology) ในตลาด เข้ากับบริการ TARGET Services ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านการชำระราคาและหลักทรัพย์แบบเรียลไทม์ของ Eurosystem ผ่าน API และกระเป๋าเงินสดเฉพาะ ในทางปฏิบัติ หมายความว่า หากผู้ร่วมตลาดซื้อหลักทรัพย์ Tokenised บนแพลตฟอร์ม DLT ส่วนตัว ก็สามารถชำระราคาในส่วนที่เป็นเงินสดของธุรกรรมนั้นเป็นเงินของธนาคารกลางบนโครงสร้างเดิมที่มีอยู่ได้

โครงการนำร่องและกรอบกฎหมายของ Pontes ได้รับการอนุมัติเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2025 โดยมีแผนจะเปิดตัวครั้งแรกในไตรมาสที่สามของปี 2026 นอกจากนี้ ECB ยังได้ยืนยันแผนการที่จะเพิ่มขีดความสามารถหลังจากการเปิดตัว เช่น การรับรองผลการชำระราคาขั้นสุดท้าย (Settlement Finality) บน DLT ของ Eurosystem เอง และการรองรับสัญญาอัจฉริยะ (Smart Contract)

Appia: พิมพ์เขียวระยะยาวสำหรับปี 2028

Appia คือแนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับการออกแบบในระยะยาว เปิดตัวในปี 2025 โดยต่อยอดจากการทดลองเชิงสำรวจในปี 2024 ที่มีผู้เข้าร่วมถึง 64 รายและการทดลองกว่า 50 ครั้ง เป้าหมายคือการออกแบบระบบนิเวศการชำระราคาแบบ DLT อย่างแท้จริง ที่ซึ่งเงินของธนาคารกลาง หลักทรัพย์ค้ำประกัน และสินทรัพย์ต่างๆ สามารถทำงานร่วมกันได้โดยตรงบนเครือข่ายบัญชีแยกประเภทแบบกระจายศูนย์

Eurosystem ได้เผยแพร่พิมพ์เขียว (Roadmap) อย่างเป็นทางการของ Appia ในเดือนมีนาคม 2026 โดยตั้งเป้าที่จะออกแบบให้แล้วเสร็จภายในปี 2028 โครงการนี้กำลังตรวจสอบว่าระบบนิเวศ Tokenised แบบครบวงจรจะสามารถรองรับฟังก์ชันที่นอกเหนือไปจากการชำระราคาได้อย่างไร ซึ่งรวมถึงการจัดการหลักประกัน (Collateral Management) และการดำเนินนโยบายการเงินในอนาคต

กลุ่มที่ปรึกษา Appia: เปิดรับสมัครผู้ร่วมกำหนดรางการเงินแห่งยุโรป

ในช่วงต้นเดือนมิถุนายน 2026 ECB กำลังเชิญชวนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในตลาดการเงินและหน่วยงานภาครัฐให้เข้าร่วม "Appia Contact Group" (Appia CG) อย่างแข็งขัน นี่ไม่ใช่แค่การรับฟังความคิดเห็นแบบปกติ แต่เป็นกลุ่มที่ถูกออกแบบมาเพื่อรักษาบทสนทนาอย่างต่อเนื่องระหว่าง Eurosystem และตลาด ในขณะที่สถาปัตยกรรมของ Appia กำลังถูกร่างขึ้น

เหตุผลของ ECB นั้นชัดเจน หากธนาคารกลางไม่จัดหาโครงสร้างพื้นฐานการชำระราคาที่น่าเชื่อถือและผสานรวมเป็นหนึ่งเดียวสำหรับสินทรัพย์ Tokenised ตลาดก็จะหันไปรวมตัวกันรอบๆ Stablecoin ของภาคเอกชนหรือแพลตฟอร์มที่กระจัดกระจาย ซึ่งอาจบั่นทอนเสถียรภาพของระบบการเงินได้ในที่สุด กลุ่มที่ปรึกษานี้จึงเป็นคำเชิญที่มีโครงสร้างเพื่อป้องกันการกระจัดกระจายนั้น โดยการร่วมกันออกแบบรางการเงินแห่งอนาคต

บทพิสูจน์จาก Mastercard บน TIPS: การชำระราคาแบบ Atomic Settlement เกิดขึ้นจริงแล้ว

การพัฒนาสำคัญลำดับที่สามคือบทพิสูจน์จากภาคเอกชน Mastercard ได้เสร็จสิ้นโครงการนำร่องที่นำโดย Eurosystem บนแพลตฟอร์ม TARGET Instant Payment Settlement (TIPS) โดยร่วมมือกับ Danmarks Nationalbank (ธนาคารกลางเดนมาร์ก) และ Sveriges Riksbank (ธนาคารกลางสวีเดน) เพื่อทดสอบบริการ TIPS Cross-Currency (TIPS X-CCY)

โครงการนำร่องนี้ได้พิสูจน์ให้เห็นว่าการชำระเงินข้ามสกุลเงินระหว่างยูโรและโครนเดนมาร์กสามารถดำเนินการและชำระราคาได้แบบ Atomic ซึ่งหมายความว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศทั้งสองขาจะเสร็จสมบูรณ์ พร้อมกัน ในเงินของธนาคารกลาง โดยไม่มีความล่าช้า ไม่มีความเสี่ยงในการชำระราคา (Settlement Risk) และไม่จำเป็นต้องมีบัญชี Nostro ที่ต้องเติมเงินล่วงหน้าในแต่ละสกุลเงิน

บริการ TIPS X-CCY ที่เป็นพื้นฐานของโครงการนำร่องนี้ ได้เริ่มให้บริการจริงตั้งแต่เดือนตุลาคม 2025 โดยเริ่มแรกให้บริการชำระราคาระหว่างสกุลเงินยูโร, โครนาสวีเดน (Swedish Krona) และโครนเดนมาร์ก การเข้าร่วมของ Mastercard แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างพื้นฐานของธนาคารกลางที่มีอยู่แล้วสามารถนำกลับมาใช้ใหม่เพื่อการชำระราคาข้ามพรมแดนแบบทันทีและมีความเสี่ยงต่ำได้อย่างไร

เหตุใดเรื่องนี้จึงสำคัญในตอนนี้

สามหัวข้อนี้—Pontes, Appia, และโครงการนำร่อง TIPS ข้ามสกุลเงิน—ไม่ใช่การทดลองที่แยกออกจากกัน แต่เป็นตัวแทนปฏิบัติการที่สอดคล้องและได้รับการสนับสนุนจากสถาบัน เพื่อยึดเหนี่ยวการเงินแบบ Tokenised ให้อยู่บนพื้นฐานของเงินธนาคารกลาง ก่อนที่การกระจัดกระจายของตลาดจะนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่มั่นคง การเปิดตัว Pontes ในระยะใกล้นี้จะมอบสะพานการชำระราคาให้กับผู้ร่วมตลาดในวันนี้ ในขณะที่การเปิดรับสมัคร Appia Contact Group ก็เป็นการเปิดหน้าต่างแห่งโอกาสในการเข้าไปมีอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมถาวรที่จะตามมาในอนาคต