สงครามโดรน vs. วิกฤตช่องแคบ: ชะตากรรมที่สวนทางของอุตสาหกรรมน้ำมันรัสเซีย

อัตรากำไรน้ำมันเชื้อเพลิงทั่วโลก — ความผันผวนขั้นสุด

• อัตรากำไรจากการกลั่นทั่วโลกพุ่งสูงขึ้น เนื่องจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซได้ดึงอุปทานน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจำนวนมหาศาลออกจากตลาด แต่ปัจจัยด้านอุปทานของรัสเซียได้เพิ่มความบิดเบี้ยวที่แตกต่างออกไป
• การล่มสลายของภาคการกลั่นของรัสเซียเองทำให้การส่งออกผลิตภัณฑ์หายไปจากตลาดโลก ปฏิบัติการของยูเครนโจมตีแหล่งน้ำมันในรัสเซียมากกว่า 180 ครั้งในปี 2025 ทำให้กำลังการกลั่นลดลงประมาณหนึ่งในสี่ เดือนเมษายน 2026 เกิดการโจมตีระลอกใหม่ที่รุนแรงที่สุด อย่างน้อย 21 ครั้งต่อโรงกลั่น คลังส่งออก และสถานีสูบจ่ายตามท่อ โรงกลั่นที่ใหญ่เป็นอันดับเจ็ดของรัสเซีย (Permnefteorgsintez) ต้องหยุดการผลิตทั้งหมดหลังถูกโดรนโจมตีในเดือนพฤษภาคม
• รัสเซียสั่งห้ามส่งออกน้ำมันเบนซินในปี 2025 และในเดือนมิถุนายน 2026 ได้ห้ามส่งออกน้ำมันเครื่องบินไปจนถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน 2026 เพื่อป้องกันการขาดแคลนในประเทศ สำนักข่าว Bloomberg อธิบายว่าการห้ามส่งออกน้ำมันเชื้อเพลิงไอพ่นมี "ผลกระทบเล็กน้อยมาก" ต่อตลาดโลก เพราะระบบการกลั่นของรัสเซียเสื่อมโทรมลงอย่างหนักจนถึงขั้นส่งออกได้น้อยมากแล้ว
• ผลรวมที่เกิดขึ้น: อุปทานโลกที่ตึงตัวจากฮอร์มุซผลักดันส่วนต่างราคาผลิตภัณฑ์ให้กว้างมาก แต่การสูญเสียการส่งออกผลิตภัณฑ์จากรัสเซีย (ซึ่งอาจช่วยเติมเต็มช่องว่างได้บางส่วน) หมายความว่าอัตรากำไรเหล่านั้นยังคงอยู่ในระดับสูงยาวนานกว่าที่ควรจะเป็น

รายได้จากน้ำมันของมอสโก — ผลลัพธ์ที่ผิดคาด

• ราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้นช่วยหนุนรายได้ของเครมลินโดยรวม แม้ว่าปริมาณการส่งออกทางกายภาพจะลดลง Stratfor ตั้งข้อสังเกตว่า "ภาวะขาดดุลน้ำมันโลกกำลังช่วยหนุนรายได้ของเครมลิน" แม้ว่าปฏิบัติการด้วยโดรนจะทำหน้าที่เป็นตัวระบายทรัพยากรทางการเงินของบริษัทน้ำมันรัสเซีย
• แต่ต้นทุนต่อภาคน้ำมันของรัสเซียนั้นสูงลิบลิ่ว ในปี 2025 เพียงปีเดียว การโจมตีของยูเครนสร้างความเสียหายแก่บริษัทน้ำมันรัสเซียกว่า 13,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (มากกว่า 1 ล้านล้านรูเบิล) จากความเสียหายโดยตรงและผลกำไรที่สูญเสียไปรวมกัน ตามการเปิดเผยของผู้บริหารระดับสูงของบริษัทนายหน้าประกันภัย Mains ของรัสเซีย ความเสียหายโดยตรงต่อภาคน้ำมันและก๊าซจากการโจมตีด้วยโดรนยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2026
• การแลกเปลี่ยนที่สำคัญ: น้ำมันดิบของรัสเซียกำลังขายในราคาที่มีส่วนลดแคบลงมาก (หรือแม้กระทั่งใกล้เคียงกับราคามาตรฐานโลก) เนื่องจากวิกฤตอุปทานที่ขับเคลื่อนโดยฮอร์มุซและการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรบางส่วน นี่หมายความว่ามอสโกมีรายได้ต่อบาร์เรลมากขึ้นสำหรับน้ำมันดิบที่สามารถส่งออกทางกายภาพได้ อย่างไรก็ตาม การสูญเสียกำลังการกลั่นหมายความว่ารัสเซียไม่สามารถคว้าอัตรากำไรที่สูงขึ้นจากการขายผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปได้ ซึ่งเป็นการบังคับให้ต้องส่งออกน้ำมันดิบมากขึ้นและส่งออกดีเซล น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันเบนซินน้อยลง ซึ่งมีมูลค่าเพิ่มต่อบาร์เรลที่ต่ำกว่า

บรรทัดล่างสุด: วิกฤตการณ์สองอย่างนี้ได้สร้างผลลัพธ์สุทธิเชิงบวกต่อรายได้น้ำมันดิบขั้นต้นของมอสโก (ราคาที่สูงขึ้นมีน้ำหนักมากกว่าปริมาณที่ลดลง) แต่ได้จัดการกับอุตสาหกรรมปลายน้ำของรัสเซียอย่างรุนแรง ทำให้ภาคส่วนนี้สูญเสียมากกว่า 13,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2025 บีบบังคับให้มีการห้ามส่งออกผลิตภัณฑ์ และลดความสามารถของรัสเซียในการสร้างรายได้จากน้ำมันของตนเองผ่านการกลั่นอย่างถาวร สำนักงานพลังงานสากล (IEA) คาดการณ์ว่าอัตราการกลั่นของโรงกลั่นรัสเซียจะยังคงถูกกดให้ต่ำต่อไปจนถึงอย่างน้อยกลางปี 2026