ECB เตรียมขึ้นดอกเบี้ย มิ.ย. 2026: เบื้องหลังวิกฤตน้ำมันอิหร่านและภาวะ Stagflation ในยูโรโซน

ในมุมของ Olli Rehn ผู้ว่าการธนาคารกลางฟินแลนด์และหนึ่งในคณะกรรมการ ECB เขาได้อธิบายแนวคิดเบื้องหลังการขึ้นดอกเบี้ยครั้งนี้ว่าเป็นเสมือน “การทำประกัน (Insurance)” หลักการคือ หากราคาพลังงานที่สูงขึ้นจากสงครามเริ่มส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ (Second-Round Effects) ให้ราคาสินค้าและค่าจ้างในระบบเศรษฐกิจปรับตัวสูงขึ้นตาม ECB ก็จะสูญเสียความน่าเชื่อถือ การขึ้นดอกเบี้ยเพียงเล็กน้อยในตอนนี้จึงเป็นการซื้อความมั่นใจว่า ความคาดหวังเงินเฟ้อในระยะยาวจะยังคงยึดเหนี่ยวอยู่กับเป้าหมาย 2% แม้ว่าเศรษฐกิจโดยรวมจะไม่ได้ร้อนแรงถึงขั้น Overheating ก็ตาม

สรุปแนวคิด ‘Insurance hike’: เป็นการป้องปรามเชิงรับ ไม่ใช่การแก้ไขปัญหาเชิงรุก โดยหวังผลในการรักษาเสถียรภาพของความคาดหวังเงินเฟ้อระยะยาว มากกว่าการฉุดรั้งอุปสงค์ภายในประเทศที่กำลังอ่อนแอ

ต้นตอเงินเฟ้อ: ราคาพลังงาน จากวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ

การเร่งตัวของเงินเฟ้อในยูโรโซนปี 2026 มาจากการดีดตัวของราคาพลังงานเป็นหลัก โดยข้อมูลย้อนหลัง 4 เดือนแรกแสดงให้เห็นถึงความร้อนแรงของปัญหา

แหล่งข้อมูล: Eurostat, ECB

ตัวเลขในคอลัมน์สุดท้ายสะท้อนถึงแรงกระแทกจากสงครามอิหร่าน ต้นเหตุหลักคือการปิดกั้น ‘ช่องแคบฮอร์มุซ’ (Strait of Hormuz) ในช่วงต้นเดือนมีนาคม 2026 ซึ่งจุดนี้เป็นเส้นทางผ่านของน้ำมันทางทะเล ประมาณ 20% ของปริมาณการค้าโลก การที่น้ำมันดิบ Brent ทะยานขึ้นไปแตะระดับ 126 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ได้สร้างแรงกดดันมหาศาลต่อราคาพลังงานในยุโรป โดยคณะกรรมาธิการยุโรปประเมินว่าอัตราเงินเฟ้อใน EU เฉลี่ยทั้งปี 2026 จะอยู่ที่ 3.1% ซึ่งเป็นการปรับเพิ่มขึ้นจากเดิมถึง 1 เปอร์เซ็นต์เต็ม

ไม่เพียงเท่านั้น แม้ราคาสินค้าและอาหารบางหมวดจะไม่ได้ร้อนแรงเท่า แต่แรงกดดันเริ่มกระจายตัว โดยเฉพาะในภาคบริการที่สูงถึง 3.5% ในเดือนพฤษภาคม ทำให้ ECB ต้องเฝ้าระวังผลกระทบรอบสองเหล่านี้อย่างใกล้ชิด

คาดการณ์อัตราดอกเบี้ยนโยบาย: จากนี้ถึงกันยายน 2026

แม้ว่า ECB จะไม่ให้คำมั่นสัญญาที่แน่นอน แต่ข้อมูลจากการสำรวจและท่าทีของเจ้าหน้าที่ สามารถนำมาประกอบกันเป็นภาพที่น่าจะเป็นดังนี้:

1. การสำรวจนักวิเคราะห์การเงิน (Survey of Monetary Analysts - SMA): ก่อนหน้าที่วิกฤตพลังงานจะรุนแรงเต็มที่ ผลสำรวจในช่วงต้นปี 2026 ชี้ว่าค่ามัธยฐานของอัตราดอกเบี้ยนโยบายจะอยู่ที่ 2.00% ในไตรมาสที่สอง และอาจขยับขึ้นเป็น 2.15% ในไตรมาสที่สามของปี 2026 ซึ่งตัวเลขนี้ตอนนี้อาจถูกปรับเพิ่มสูงขึ้นเมื่อประเมินสถานการณ์ล่าสุด

2. ความเห็นของนักวิเคราะห์: ทีมนักเศรษฐศาสตร์จาก ING มองว่า ECB จะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย 0.25% ในการประชุมเดือนมิถุนายนนี้ ในลักษณะของการทำประกันครั้งเดียว (One-off insurance hike) ก่อนจะกลับมาประเมินสถานการณ์อีกครั้ง ในขณะที่ HCOB คาดว่าอาจจะมีการขึ้นดอกเบี้ยสองครั้ง ในช่วงปลายปี 2026 และต้นปี 2027

3. ทิศทางจาก ECB โดยตรง: เจ้าหน้าที่ ECB หลายคน รวมถึง Philip Lane หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ ยอมรับว่าแนวโน้มเศรษฐกิจมหภาค “ย่ำแย่ลง” นับตั้งแต่เดือนมีนาคม สิ่งนี้ตอกย้ำว่า ECB ต้องการขึ้นดอกเบี้ยเพียง ‘น้อยที่สุด’ ที่จำเป็น เพื่อไม่ให้เป็นการซ้ำเติมเศรษฐกิจที่กำลังชะลอตัวจากต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น

จุดตัดของภูมิรัฐศาสตร์และนโยบายการเงิน: ทางตันของ ECB

เศรษฐกิจยูโรโซนกำลังเผชิญกับพายุที่สมบูรณ์แบบที่เรียกว่า ภาวะ Stagflation นั่นคือ เงินเฟ้อสูงท่ามกลางการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ต่ำ

• ด้านเงินเฟ้อ: สงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอล กับอิหร่าน และการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ คือตัวขับเคลื่อนหลัก โดยธนาคารโลกเรียกเหตุการณ์นี้ว่า “การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของตลาดน้ำมันโลก” และยังมีความเสี่ยงที่ราคาอาจดีดไปแตะ 200 ดอลลาร์ หากสถานการณ์ยืดเยื้อ

• ด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจ: การคาดการณ์ในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 ของคณะกรรมาธิการยุโรป ระบุว่าการเติบโตของ GDP ใน EU ปี 2026 จะลดลงเหลือเพียง 1.1% จาก 1.5% ในปี 2025 ความเชื่อมั่นผู้บริโภคทรุดตัวลงต่ำสุดในรอบ 40 เดือน และความไม่แน่นอนของนโยบายการค้าโลก (Global Trade Policy Uncertainty) ก็เป็นอีกปัจจัยลบ

ทางเลือกของ ECB จึงเปรียบเสมือนการเดินบนเส้นด้าย หากไม่ขึ้นดอกเบี้ยเพื่อสกัดเงินเฟ้อเลย ความน่าเชื่อถือของธนาคารกลางจะถูกบั่นทอน และอาจทำให้วัฏจักรค่าจ้าง-ราคาหมุนเร็วขึ้น แต่หากขึ้นดอกเบี้ยรุนแรงเกินไป ก็อาจฉุดเศรษฐกิจที่กำลังอ่อนแอให้เข้าสู่ภาวะถดถอยได้ นี่คือเหตุผลที่กรอบความคิดของ Olli Rehn เรื่อง ‘การทำประกัน’ จึงเป็นทางสายกลางที่เหมาะสมที่สุดในเวลานี้ เพื่อส่งสัญญาณว่า ECB จะไม่ละเลยภัยคุกคามจากเงินเฟ้อ แม้ว่าต้นตอของปัญหาจะเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ก็ตาม