สองผลทดลองครั้งสำคัญปรับโฉมบทบาทภูมิคุ้มกันบำบัด: มะเร็งลำไส้กลับมาเป็นศูนย์ และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกคุมโรคได้นานขึ้น

มีผลการทดลองทางคลินิกครั้งใหญ่ 2 ฉบับที่กำลังเปลี่ยนแนวทางการรักษามะเร็งชนิดที่มีความบกพร่องในการซ่อมแซมดีเอ็นเอ หรือที่เรียกว่า dMMR อย่างสิ้นเชิง นั่นคือ การศึกษา NEOPRISM-CRC ซึ่งทดลองการให้ยา Pembrolizumab (เพมโบรลิซูแมบ) ระยะสั้นๆ ก่อนการผ่าตัดในมะเร็งลำไส้ และการศึกษา NRG-GY018 ซึ่งทดลองการเพิ่ม Pembrolizumab เข้าไปกับยาเคมีบำบัดมาตรฐานในมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกระยะลุกลามหรือกลับมาเป็นซ้ำ ผลลัพธ์ล่าสุดตอกย้ำว่าภูมิคุ้มกันบำบัดสามารถควบคุมโรคได้ยาวนาน และอาจเข้ามาแทนที่เคมีบำบัดได้ในผู้ป่วยบางกลุ่ม

NEOPRISM-CRC: ให้ภูมิคุ้มกันบำบัดแค่ 9 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด ไม่มีผู้ป่วยกลับมาเป็นซ้ำเลย

NEOPRISM-CRC เป็นการศึกษาทางคลินิกระยะที่ 2 ที่มุ่งประเมินการใช้ Pembrolizumab ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักชนิด dMMR หรือ MSI-high ระยะที่ 2 หรือ 3 ที่มีความเสี่ยงสูง โดยเริ่มแรกมีผู้ป่วย 32 คนได้รับ Pembrolizumab เพียง 3 รอบ (9 สัปดาห์) ก่อนเข้ารับการผ่าตัด

การตอบสนองทางพยาธิวิทยาสูงตั้งแต่แรก ผลก่อนหน้านี้แสดงให้เห็นว่า 59% ของผู้ป่วยไม่พบเซลล์มะเร็งเหลืออยู่ (Complete Pathologic Response) และ 78% มีการตอบสนองทางพยาธิวิทยาในระดับสูง (Major Pathologic Response) รวมถึงอัตราการรอดชีวิตโดยไม่กลับเป็นซ้ำใน 6 เดือนแรกอยู่ที่ 100%

ประเด็นร้อนแรงที่สุดของงานนี้ ซึ่งถูกนำเสนอในการประชุม AACR Annual Meeting ในเดือนเมษายน 2026 คือ ไม่พบการกลับมาเป็นซ้ำเลยแม้แต่รายเดียว หลังจากการติดตามผลเกือบ 3 ปี ไม่มีผู้ป่วยที่ได้รับภูมิคุ้มกันบำบัดก่อนผ่าตัดกลุ่มนี้กลับมาเป็นมะเร็งซ้ำอีก อัตรารอดชีวิตโดยไม่กลับเป็นซ้ำที่ยาวนานเช่นนี้ ถือเป็นการท้าทายลำดับการรักษาแบบเดิมๆ ที่เน้นการผ่าตัดแล้วตามด้วยคีโมหลายเดือนโดยตรง

งานวิจัยนี้ชี้ว่า สำหรับผู้ป่วยที่เลือกมาอย่างดี การให้ภูมิคุ้มกันบำบัดสั้นๆ ก่อนผ่าตัดอาจเพียงพอที่จะทำให้โรคลุกลามหายไปอย่างยาวนาน และเป็นหลักฐานสำคัญว่าการรักษาดังกล่าวอาจทำให้ผู้ป่วยบางส่วนไม่ต้องรับเคมีบำบัดระยะยาวอีกเลย

NRG-GY018: การเพิ่ม Pembrolizumab เข้าไปกับยาเคมีบำบัด เพิ่มโอกาสปลอดโรคลุกลามอย่างมีนัยสำคัญ

NRG-GY018 เป็นการทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 ที่ศึกษาการใช้ Pembrolizumab ร่วมกับยาเคมีบำบัดสูตร Carboplatin/Paclitaxel เทียบกับยาหลอกร่วมกับคีโม ในผู้ป่วยมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกระยะลุกลามหรือกลับเป็นซ้ำ โดยแบ่งผลตามสถานะการซ่อมแซมดีเอ็นเอ (MMR)

ประโยชน์ด้านการรอดชีวิตโดยไม่ลุกลาม (PFS) โดยเฉพาะกลุ่ม dMMR

• กลุ่ม dMMR (ผลที่ 12 เดือน): อัตราผู้ป่วยที่ยังไม่ลุกลามในกลุ่ม Pembrolizumab บวกคีโมคือ 74% เทียบกับ 38% ในกลุ่มยาหลอกบวกคีโม (Hazard Ratio 0.30) หรือพูดให้เข้าใจง่ายๆ คือ ลดความเสี่ยงของการโรคลุกลามหรือเสียชีวิตลงถึง 70% (P<0.001)
• กลุ่ม pMMR (การซ่อมแซมดีเอ็นเอปกติ): ระยะเวลาปลอดโรคลุกลามเฉลี่ยอยู่ที่ 13.1 เดือนในกลุ่มที่ได้รับ Pembrolizumab เทียบกับ 8.7 เดือนในกลุ่มยาหลอก (HR 0.54) ลดความเสี่ยงสัมพัทธ์ได้ 46%

จากผลการทดลองนี้ เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน 2024 องค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA) ได้อนุมัติการใช้ Pembrolizumab ร่วมกับ Carboplatin และ Paclitaxel สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกชนิดนี้ โดยพิจารณาจากค่า PFS เป็นตัวชี้วัดหลัก

ข้อมูลการรอดชีวิตโดยรวม (OS) เริ่มชัดเจนขึ้น ในการวิเคราะห์ช่วงแรก ข้อมูลยังไม่นิ่ง แต่เป็นไปในทิศทางบวกกับกลุ่ม Pembrolizumab (dMMR: 0.55; pMMR: 0.79) และจากการอัปเดตล่าสุดในเดือนพฤษภาคม 2026 ยืนยันถึงประโยชน์เชิงตัวเลขด้านการรอดชีวิตที่ยั่งยืน แม้ว่าผู้ป่วยกลุ่มยาหลอกจำนวนมากจะเปลี่ยนมารับภูมิคุ้มกันบำบัดหลังจากที่โรคดำเนินไปแล้วก็ตาม แม้จะยังไม่ถึงจุดที่มีนัยสำคัญทางสถิติเต็มรูปแบบ แต่แนวโน้มที่สม่ำเสมอนี้ก็ช่วยตอกย้ำถึงข้อได้เปรียบของการใช้ Pembrolizumab

สองผลทดลองร่วมกัน หมายความว่าอย่างไรต่อบทบาทของภูมิคุ้มกันบำบัดที่เพิ่มขึ้น

สองงานวิจัยใหญ่นี้ สะท้อนภาพการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของภูมิคุ้มกันบำบัดต่อมะเร็ง dMMR สองรูปแบบ

1. ทดแทนคีโมเมื่อทำได้ NEOPRISM-CRC แสดงให้เห็นว่า ในมะเร็งลำไส้ที่ถูกเลือกโดยตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ การให้ภูมิคุ้มกันบำบัดสั้นๆ ก่อนผ่าตัดเพียงอย่างเดียว สามารถสร้างผลลัพธ์ปลอดโรคอย่างยาวนานโดยไม่ต้องพึ่งคีโม

2. เสริมฤทธิ์คีโมเมื่อจำเป็น NRG-GY018 พิสูจน์ว่า แม้คีโมจะเป็นแกนหลัก แต่การเพิ่มภูมิคุ้มกันบำบัดเข้าไป ก็สามารถลดความเสี่ยงโรคลุกลามได้อย่างน่าทึ่ง และมีแนวโน้มการรอดชีวิตที่ดีขึ้น

โดยรวมแล้ว ข้อมูลทั้งหมดนี้สนับสนุนให้มีการตรวจหาความบกพร่องในการซ่อมแซมดีเอ็นเอ หรือ dMMR อย่างเป็นกิจวัตร เพื่อเป็นแนวทางในการตัดสินใจรักษาที่ตรงจุด มีประสิทธิภาพสูงขึ้น และอาจช่วยให้ผู้ป่วยได้รับผลข้างเคียงจากยาน้อยลง ความทนทานของผล NEOPRISM-CRC นั้นน่าทึ่งเป็นพิเศษ มันชี้ให้เห็นว่า สำหรับผู้ป่วยมะเร็งบางคน การให้ภูมิคุ้มกันบำบัดสั้นๆ ก่อนผ่าตัดไม่ได้ทำให้แค่เลื่อนการใช้คีโมออกไป แต่อาจทำให้ "ไม่จำเป็นต้องใช้คีโมอีกเลย"