สถานการณ์การระบาดของอีโบลาในคองโกตะวันออก ปี 2026

ด้วยเหตุนี้ หน่วยงานสาธารณสุขจึงมักกำหนดให้มี การฝังศพแบบควบคุมหรือ “การฝังศพอย่างปลอดภัย” โดยทีมที่ผ่านการฝึกอบรมและสวมอุปกรณ์ป้องกัน

อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวมักขัดกับประเพณีท้องถิ่นและความคาดหวังของครอบครัวผู้เสียชีวิต จึงนำไปสู่การประท้วงหรือความไม่ไว้วางใจต่อเจ้าหน้าที่สาธารณสุข

ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของคองโก ทางการยังได้ สั่งห้ามการจัดงานศพและการรวมตัวเกิน 50 คน เพื่อลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อ

แม้มาตรการเหล่านี้มีเหตุผลทางการแพทย์ แต่หากขาดการสื่อสารและความร่วมมือจากชุมชน ก็อาจยิ่งเพิ่มความสงสัยว่าทางการกำลังปกปิดข้อมูลหรือแทรกแซงเรื่องครอบครัว

การหลบหนีของผู้ป่วยต้องสงสัย 18 คนส่งผลอย่างไร

การควบคุมอีโบลาพึ่งพาการตรวจพบผู้ป่วยอย่างรวดเร็วและแยกผู้ที่อาจติดเชื้อออกจากชุมชนจนกว่าจะได้รับผลตรวจ

เมื่อศูนย์รักษาใน Bunia ถูกโจมตี ผู้ป่วยต้องสงสัย 18 คนหลบหนีเข้าสู่ชุมชน ทำให้ทีมสาธารณสุขไม่สามารถติดตาม ตรวจ หรือเฝ้าดูอาการของพวกเขาได้ทันที

สิ่งนี้สร้างความเสี่ยงหลายประการ เช่น

• หากบางคนติดเชื้อจริง พวกเขาอาจแพร่เชื้อให้ครอบครัวหรือเพื่อนบ้านโดยไม่รู้ตัว
• เจ้าหน้าที่ไม่สามารถติดตามอาการในช่วงระยะฟักตัวของโรคได้
• การตามรอยผู้สัมผัส (contact tracing) ทำได้ยากขึ้นมาก

ไวรัสอีโบลามีระยะฟักตัวได้นานถึง 21 วัน ดังนั้นเจ้าหน้าที่สาธารณสุขมักติดตามผู้ที่สัมผัสผู้ป่วยยืนยันเป็นเวลา 3 สัปดาห์ เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดต่อ

การระบาดที่เกี่ยวข้องกับไวรัสสายพันธุ์ Bundibugyo

การระบาดครั้งนี้ได้รับการยืนยันใน จังหวัดอีตูรี ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ในเดือนพฤษภาคม 2026 โดยเริ่มต้นในเขตสุขภาพ Bunia, Mongbwalu และ Rwampara

ไวรัสที่พบคือ Ebola สายพันธุ์ Bundibugyo ซึ่งพบไม่บ่อยนัก

ต่างจากสายพันธุ์ Zaire ที่มีวัคซีนแล้ว ปัจจุบัน ยังไม่มีวัคซีนหรือการรักษาเฉพาะที่ได้รับอนุญาตสำหรับ Bundibugyo

ดังนั้นมาตรการพื้นฐานด้านสาธารณสุขจึงมีความสำคัญมาก ได้แก่

• การตรวจและวินิจฉัยอย่างรวดเร็ว
• การแยกผู้ป่วยต้องสงสัย
• การติดตามผู้สัมผัส
• การป้องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาล
• การฝังศพอย่างปลอดภัยและการสื่อสารกับชุมชน

การระบาดยังมีมิติข้ามพรมแดน โดย ประเทศยูกันดารายงานผู้ป่วยที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางมาจากคองโก ทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับการแพร่กระจายในภูมิภาค

WHO ประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ

วันที่ 16–17 พฤษภาคม 2026 องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศให้การระบาดของอีโบลาในคองโกและยูกันดาเป็น ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ (Public Health Emergency of International Concern – PHEIC) ภายใต้กฎอนามัยระหว่างประเทศ

สถานะนี้ใช้กับเหตุการณ์ด้านสาธารณสุขที่รุนแรงและต้องการการประสานงานระดับโลก

WHO ได้ส่งทีมตอบสนองฉุกเฉิน สนับสนุนการเฝ้าระวัง การตรวจในห้องปฏิบัติการ การสอบสวนผู้ป่วย และการจัดส่งอุปกรณ์ รวมถึงเตรียมความพร้อมตามแนวชายแดนกับประเทศเพื่อนบ้าน

การตอบสนองจาก Africa CDC และสหรัฐอเมริกา

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งแอฟริกา (Africa CDC) ได้เปิดใช้มาตรการตอบสนองฉุกเฉินหลังการยืนยันการระบาด รวมถึงทีมตอบสนองเร็ว ระบบบริหารจัดการเหตุการณ์ และการเพิ่มการเฝ้าระวังในพื้นที่เสี่ยง

ขณะเดียวกัน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐ (CDC) ก็สนับสนุนรัฐบาลคองโกและยูกันดา โดยให้ความช่วยเหลือด้านเทคนิค เช่น ห้องปฏิบัติการและการติดตามผู้สัมผัส

เพื่อป้องกันการแพร่เข้าสู่ประเทศ สหรัฐฯ ยังเพิ่มมาตรการต่าง ๆ เช่น

• การคัดกรองผู้เดินทางที่เข้มงวดขึ้น
• คำแนะนำด้านสุขภาพสำหรับนักเดินทาง
• การจำกัดและติดตามผู้ที่เดินทางจากประเทศที่ได้รับผลกระทบ

อย่างไรก็ตาม CDC ระบุว่า ความเสี่ยงที่โรคจะแพร่เข้าสู่สหรัฐยังอยู่ในระดับต่ำ แต่ยังคงติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

ความท้าทายสำคัญ: การสร้างความไว้วางใจในชุมชน

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระบุว่า การควบคุมอีโบลาจะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อ ชุมชนให้ความร่วมมือ

หากประชาชนไม่ไว้วางใจเจ้าหน้าที่หรือปฏิเสธมาตรการควบคุมโรค แม้จะมีทรัพยากรและทีมแพทย์เพียงพอ การตอบสนองก็อาจสะดุด

ในคองโกตะวันออก ซึ่งเคยมีเหตุการณ์โจมตีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในอดีต การสร้างความเข้าใจและความเชื่อมั่นกับชุมชนอาจสำคัญพอ ๆ กับการรักษาทางการแพทย์ เพราะหากขาดความร่วมมือ มาตรการอย่างการกักกัน การฝังศพอย่างปลอดภัย และการติดตามผู้สัมผัสก็จะทำได้ยาก และเปิดโอกาสให้ไวรัสแพร่กระจายต่อไป