ทรัมป์เผยข้อตกลงสันติภาพสหรัฐ–อิหร่านใกล้สำเร็จ เปิดทางหารือเรื่องนิวเคลียร์และช่องแคบฮอร์มุซ

อย่างไรก็ตาม รายงานหลายแหล่งชี้ว่าเอกสารดังกล่าวยังไม่ใช่ข้อตกลงสันติภาพเต็มรูปแบบ แต่เป็นเพียง กรอบความเข้าใจเบื้องต้น ที่ยังต้องตกลงรายละเอียดเพิ่มเติมอีกหลายประเด็น

การประกาศของทรัมป์และการโทรหารือกับผู้นำภูมิภาค

ทรัมป์ระบุว่าความคืบหน้าล่าสุดเกิดขึ้นหลังจากเขาได้หารือกับผู้นำหลายประเทศในตะวันออกกลางและเอเชียใต้ ได้แก่

• ซาอุดีอาระเบีย
• สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
• กาตาร์
• ปากีสถาน
• ตุรกี
• อียิปต์
• จอร์แดน
• บาห์เรน

นอกจากนี้ยังมีการพูดคุยแยกต่างหากกับ อิสราเอล ด้วย

หลังการหารือเหล่านี้ ทรัมป์กล่าวว่าประเทศต่าง ๆ ใกล้จะสรุปเอกสารที่เขาเรียกว่า “Memorandum of Understanding pertaining to PEACE” แต่ยังต้องได้รับการอนุมัติขั้นสุดท้ายจากสหรัฐ อิหร่าน และประเทศที่เกี่ยวข้อง

การเจรจาเกิดขึ้นหลังจากหลายเดือนของความตึงเครียดและการปะทะในปี 2026 ซึ่งเกี่ยวข้องกับสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน ก่อนที่จะเริ่มมีการหยุดยิงและความพยายามทางการทูตเพื่อป้องกันไม่ให้ความขัดแย้งลุกลามในภูมิภาค

กรอบข้อตกลงที่กำลังเจรจา มีอะไรบ้าง

รายงานข่าวระบุว่าเอกสารที่กำลังเจรจาเป็น บันทึกความเข้าใจขนาดสั้นมาก บางแหล่งเรียกว่าเอกสารเพียงหน้าเดียว ซึ่งกำหนดหลักการพื้นฐานเพื่อหยุดความเป็นปรปักษ์และเปิดการเจรจารอบต่อไป

ประเด็นสำคัญที่อยู่ในข้อเสนอ ได้แก่

• อิหร่านหยุดหรือระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมชั่วคราว เพื่อเปิดทางให้การเจรจานิวเคลียร์
• สหรัฐผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร และปล่อยเงินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ในต่างประเทศ
• ผ่อนคลายข้อจำกัดด้านการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อให้การขนส่งกลับมาเป็นปกติ
• เปิดช่วงเวลา เจรจาเพิ่มเติมประมาณ 30 วัน เพื่อจัดทำข้อตกลงฉบับเต็มเกี่ยวกับนิวเคลียร์ มาตรการคว่ำบาตร และความมั่นคงทางทะเล

หากดำเนินการตามกรอบนี้จริง ก็จะถือเป็น การหยุดความขัดแย้งและเริ่มกระบวนการเจรจาสันติภาพรอบใหม่ ระหว่างสองประเทศ

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อโลก

หนึ่งในประเด็นหลักของข้อตกลงคือ การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง เส้นทางทะเลแคบ ๆ ที่เชื่อมอ่าวเปอร์เซียกับมหาสมุทร และเป็นทางผ่านของการส่งออกน้ำมันจำนวนมากของโลก

เมื่อเกิดความตึงเครียดหรือการปิดเส้นทางนี้ ราคาพลังงานและการขนส่งทั่วโลกมักได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็ว

ฝ่ายสหรัฐย้ำว่าการเปิดช่องแคบควรเป็นไปตามหลัก เสรีภาพในการเดินเรือ และไม่ควรมีประเทศหรือองค์กรใดเก็บค่าผ่านทางหรือจำกัดการผ่านของเรือ

แต่รายงานจากฝั่งอิหร่านระบุว่า อิหร่านยังคงมีบทบาทในการควบคุมหรือบริหารช่องแคบ ซึ่งสะท้อนความแตกต่างในการตีความข้อตกลงระหว่างสองฝ่าย

ประเด็นขัดแย้งหลักที่ยังต้องตกลง

แม้ทรัมป์จะกล่าวว่าข้อตกลงใกล้สำเร็จ แต่ยังมีประเด็นสำคัญหลายเรื่องที่ยังต้องเจรจา

โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

สหรัฐยืนยันมานานว่า อิหร่านต้องไม่สามารถครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ได้ ซึ่งเป็นหลักสำคัญของนโยบายวอชิงตันต่อเตหะราน

แม้ข้อเสนอปัจจุบันจะพูดถึงการหยุดเสริมสมรรถนะยูเรเนียมชั่วคราว แต่ ขอบเขต ระยะเวลา และกลไกตรวจสอบ ยังไม่ชัดเจน

การควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ

อีกประเด็นใหญ่คือ ใครจะเป็นผู้ควบคุมความปลอดภัยและการเดินเรือในช่องแคบ หากมีการเปิดเส้นทางจริง

สหรัฐเน้นเสรีภาพในการเดินเรือ ขณะที่รายงานจากสื่อที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านระบุว่าเตหะรานยังต้องมีบทบาทสำคัญในการจัดการพื้นที่ดังกล่าว

ความแตกต่างนี้ทำให้ผู้เจรจายังมองว่าข้อตกลง ยังไม่เสร็จสมบูรณ์

บทบาทของตัวกลางทางการทูต

ประเทศตัวกลางมีบทบาทสำคัญในการผลักดันการเจรจา โดยรายงานระบุว่า ปากีสถาน ทำหน้าที่เป็นผู้ประสานสำคัญในการส่งข้อเสนอและข้อความระหว่างสองฝ่าย

นอกจากนี้ ประเทศในอ่าวเปอร์เซียและพันธมิตรในภูมิภาคที่ทรัมป์ได้พูดคุยด้วย ยังมีส่วนช่วยลดความตึงเครียดและสนับสนุนความพยายามทางการทูต

การมีหลายประเทศเข้ามาเกี่ยวข้องสะท้อนว่า ผลลัพธ์ของการเจรจาครั้งนี้ มีผลต่อทั้งความมั่นคงของภูมิภาคและตลาดพลังงานโลก

ขั้นตอนต่อไปของการเจรจา

ในเวลานี้ บันทึกความเข้าใจดังกล่าวยังถือเป็นเพียง กรอบใกล้เสร็จ (near‑final framework) ไม่ใช่ข้อตกลงสันติภาพฉบับสมบูรณ์

ผู้เจรจากำลังทำงานเพื่อสรุปรายละเอียดสุดท้าย และอาจมีการประกาศเพิ่มเติมเมื่อทุกฝ่ายเห็นชอบในเงื่อนไขทั้งหมด

หากมีการลงนามจริง ข้อตกลงนี้จะเป็น ก้าวแรกสู่การยุติความขัดแย้งล่าสุด และเปิดการเจรจาเชิงลึกเกี่ยวกับข้อจำกัดนิวเคลียร์ การยกเลิกคว่ำบาตร และความปลอดภัยในการเดินเรือในอ่าวเปอร์เซีย